نخستوزیر سابق بریتانیا و فرستاده ویژه ملل متحد در امور آموزش جهانی از جامعه بینالمللی خواست با تحریمهای بیشتر علیه طالبان این گروه را وادار به تغییر کند. گوردون براون در مقالهای نوشت که نقض سیستماتیک حقوق زنان و دختران منجر به فشار روانی، افسردگی و تلاش برای خودکشی شده است.
وی اظهار داشت که فشار کافی برای تغییر سیاستهای طالبان اعمال نشده است.
گوردون براون در این مقاله با اشاره به سفر ۱۹ دختر افغان در اسکاتلند برای ادامه تحصیل در رشته پزشکی، نوشت که هیچ دلیلی وجود ندارد که دختران افغان از آموزش و تحصیل محروم شوند.
طالبان مکاتب بالاتر از صنف ششم را بسته و دختران را از رفتن به دانشگاه محروم کرده است.
گوردون براون نوشته است «نوزده دختر افغان این هفته به اسکاتلند رسیدند تا تحصیلات پزشکی خود را برای تبدیل شدن به پزشک آغاز کنند. این امر به لطف بنیاد لیندا نورگروو که در جزایر غربی مستقر است، امکانپذیر شد. این زنان جوان که در افغانستان عملاً تحت بازداشت خانگی بودند، نمیتوانستند بدون همراهی مردان از خانه خارج شوند.»
نخستوزیر پیشین بریتانیا از پیامدهای محرومیت دختران و زنان از آموزش ابراز نگرانی کرد و افزود که یکی از نتایج تراژیک محرومیت دختران از آموزش، افزایش ازدواج اجباری است.
سازمان ملل اخیرا گزارش داد که نرخ ازدواج کودکان تحت حاکمیت طالبان ۲۵ درصد افزایش یافته است. گروردون براون میگوید محرومیت از آموزش یک عامل کلیدی در ازدواج زودهنگام است.
گوردون براون نوشته است که نقض سیستماتیک حقوق دختران منجر به استرس و فشار روانی، افسردگی و تلاش برای خودکشی شده است. او اضافه کرد که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، خطر مرگ و میر مادران هنگام زایمان ۵۰ درصد افزایش یافته است.
نخستوزیر پیشین بریتانیا در این مقاله نوشته است که طالبان تمامی قوانین بینالمللی، از جمله منشور سازمان ملل، اعلامیه جهانی حقوق بشر و کنوانسیون حقوق کودک را نادیده گرفته است.
او با اشاره به اینکه کشورهای اسلامی مانند امارات متحده عربی و عربستان سعودی از طالبان به خاطر محرومیت دختران از آموزش و تحصیل انتقاد کردهاند، گفت که نیاز است فشارها برای تغییر سیاستهای طالبان افزایش یابد.
فرستاده سازمان ملل متحد برای آموزش جهانی تأکید کرد که هنوز میتوان امیدوار بود که در این مبارزه به پیروزی رسید. او هشدار داد که اگر زنان نتوانند به نیروی کار بپیوندند، افغانستان هرگز نخواهد توانست از دههها جنگ و فقر شدید خارج شود.
طالبان همچنین زنان را از کار با موسسات غیردولتی محروم و از سفر بدون «محرم شرعی»، به پارکها، ورزشگاهها و رستورانتها هم منع کرده است.
طالبان تقریبا نهادهای دولتی را از حضور زنان پاکسازی کرده و تمامی آرایشگاههای زنانه را بسته است.
در تازهترین مورد رهبر طالبان قانون امر به معروف را توشیح کرد که محدودیتها بر زنان را بیشتر کرد.
تأثیر منفی سیاستهای طالبان بر زنان و افغانستان برجسته است. فعالان حقوق بشر آن را «آپارتاید جنسیتی» توصیف کردهاند. بنا به آمار سازمان ملل، امسال ۱.۴ میلیون دختر بالاتر از صنف شش از آموزش محروم شدهاند. این سازمان تخمین میزند که ممنوعیت کار زنان سالانه یک میلیارد دالر به اقتصاد افغانستان آسیب میزند.
با نرفتن دختران به مکتب، میزان ازدواجهای زیرسن و اجباری افزایش یافته است. هدیه (نام مستعار) دانشآموز صنف هفتم، از همصنفی ۱۳ سالهاش یاد میکند که پس از پایان صنف ششم، خانوادهاش او را به عقد اجباری درآورده است.
هدیه به افغانستان اینترنشنال گفت: «هم صنفیام هم از مکتب ماند و هم در ۱۳ سالگی ازدواج کرد. مثل او دختران زیادیاند که پس از بسته شدن مکتبها به روی آنها ازدواج کردهاند.»
ترس هدیه بیجا نیست. یونیسف گزارش داد که ازدواج دختران زیر سن افزایش یافته است. علاوه بر بسته ماندن مکاتب، فقر گسترده خانوادهها را به ازدواج زیر سن و حتا فروش کودکان دختر وادار کرده است.
هدیه گفت: «تنها راه پیشرفت من و هزاران دختر دیگر همین درس و مکتب بود که از دست دادنش سختترین حس دنیا بود. از دست دادن [حق] تعلیم مانند از دست دادن عضوی از بدنم بود.»
محرومیت از آموزش به سلامت روحی دختران آسیب زده و حس ناامیدی، ناکامی، سرخوردگی و ترس از آینده مبهم را در آنان تقویت کرده است.
ثریا (نام مستعار)، دانشجوی رشته حقوق و علوم سیاسی در دانشگاه هرات گفت: «پس از تسلط طالبان حق طبیعی من برای آموزش و توسعه فردی به طور کامل محدود شده است. حس عمیقی از بیعدالتی و سرخوردگی دارم.»
او گفت که نگرانی و اضطراب شدیدی احساس میکند. زیرا «آیندهای که برای خود تصور کرده بودم، اکنون بسیار مبهم و نامطمئن به نظر میرسد.»
در زندان خانگی
وزیر خارجه آلمان روز پنجشنبه ۲۴ اسد گفت که زنان و دختران افغان در حاکمیت طالبان، عملاً «در بازداشت خانگی» اند. این حسی است که فروتن (نام مستعار) نیز دارد. با سقوط دولت پیشین فضا و نهادهایی که برای آنان اندکی فرصت نفس کشیدن را داده بود، فروپاشید.
فروتن در دانشگاه هرات تدریس میکرد و حامی حقوق زنان بود. او گفت: «روی کار آمدن دوباره طالبان زنان به پستوی خانهها رانده شدند... تبعید در خانه برایم با زندان فرق چندانی نداشت.»
او گفت تا زمانی که طالبان در قدرت هستند، دردها و آسیبهای روحی ناشی از این وضعیت در زنان باقی خواهد ماند.
طالبان میگویند محروم کردن زنان و دختران از کار و آموزش مطابق شریعت و سنتهای مردم افغانستان است. با این حال، در هرات جایی که فروتن درس میداد، بنا به آمار مسئولان ریاست معارف، هر سال ۱۳ تا ۱۴ هزار نفر از مکاتب فارغالتحصیل میشدند که بیش از ۶۰ درصد آنها دختر بودند.
در میان کشورهای مسلمان، افغانستان تنها کشوری است که دختران بالاتر از صنف ششم در آنجا اجازه رفتن به مکتب را ندارند. برداشتهای دینی طالبان باعث تبعیض همهجانبه و سیستماتیک در برابر زنان در حوزه کار، آموزش و آزادهای عمومی و فردی شده است.
ثریا، کارمند سابق دیوان رسیدگی به جرایم خشونت علیه زن، هم وظیفهاش را از دست داده و هم امیدش را.
او گفت: «با به قدرت رسیدن طالبان یاس و ناامیدی تمام زندگی من را فرا گرفت، وضعیت روانیام در حدی خراب بود که حتی از دین نفرت پیدا کرده بودم.»
ثریا خود را منزوی احساس میکند و از حوزه عمومی رانده شده است: «اشتراکش در رویدادهای اجتماعی و تعامل با دیگران بهطور چشمگیری کاهش یافته که این موجب احساس انزوا و دوری از جامعه در من شده است. این وضعیت باعث تضعیف جایگاه زنان در جامعه میشود.»
ناامنی جانی و روانی زنان نظامی
بهرغم اعلام عفو عمومی از سوی رهبر مخفی طالبان، نظامیان پیشین بازداشت، شکنجه و به قتل رسیدهاند. بهگزارش یوناما، طالبان حذف کارمندان و نظامیان حکومت پیشین را ادامه داده است.
زهرا (نام مستعار)، افسر پیشین وزارت داخله افغانستان بود. او پنج سال در این وزارت کار کرد، اما پس از بازگشت طالبان، دستاوردهایش بیهوده شده است.
زهرا میگوید: «ترس از دست دادن جان و این که به شیوههای مختلف مورد بازخواست قرار بگیرم و طوری که در جریان بودم افسران سابق را که به پای میز محاکمه و در نظارت خانهها مینشاندند، برایم غیر قابل هضم بود.»
نظامیان و کارمندان دولت پیشین برای حفاظت از جان سراغ مهاجرت اجباری رفتهاند یا مجبور به زندگی در خفا شدهاند.
زهرا میگوید: «در ماههای اول روی کار آمدن حکومت جدید مجبور شدم برای مدتی خانه و ولایت زندگی خود را تغییر بدهم. خبرهای زیادی در مورد خشونت علیه پولیس اناثیه به گوشم میرسید که باعث ایجاد وحشت در من میشد و همین باعث شد مدتی دور از انظار عمومی زندگی کنم.»
سازمان ملل افغانستان را «گورستان امیدهای دختران» توصیف کرده است. در داخل مردم در برابر حذف زنان از جامعه و بیسواد کردن یک نسل از آنان انفعال و سکوت را در پیش گرفتهاند. فشارهای جهانی هم تا هنوز تاثیری بر سیاستهای طالبان نداشته است.
تنها صدای اعتراض از دختران جوان بلند شد که طالبان با خشونت تمام آن را سرکوب کرد.
