آلمان به افغانستان اینترنشنال: دیپلومات‌‌های طالبان را برای رفع مشکل افغان‌ها پذیرفته‌ایم

جعفر مهدوی، روز پنجشنبه دوم اسد در یادداشتی در اکس نوشت که به خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان مراجعه کرده و در یک جلسه دوساعته، نگرانی‌های مردم درباره بازداشت زنان جوان در کابل را با او در میان گذاشته است.

براساس اظهارات آقای مهدوی، او از خالد حنفی خواسته «پیچیدگی‌های شرایط امروز و نسل نو را درک کند.»

با این حال خالد حنفی از محتسبان وزارت امر به معروف و بازداشت‌های زنان دفاع کرده است، ولی قول داده که «شکایتی مستند از برخورد فیزیکی و یا رفتارهای خشونت آمیز محتسبین» را بررسی کند.

آقای حنفی گفته است بازداشت‌ها «بر اساس قانون و تحت نظارت بخش‌های نظارتی انجام شده است.»

منابع به افغانستان اینترنشنال می‌گویند که کارزار بازداشت زنان و دختران در کابل به دستور مستقیم ملا هبت‌الله و هدایت والی طالبان در قندهار، آغاز شده است.

به گفته این منابع، محمدعلی حنفی معروف به «ملا شیرین»، دوازده روز پیش به‌ منظور نظارت بر اجرای قانون امر به معروف به کابل رفته بود.

سازمان ملل قانون امر به معروف را خشونت‌بار توصیف کرده است. کارشناسان سازمان ملل هشدار داده اند که قانون امر به معروف منجر به جرایم علیه بشریت می‌شود.

این قانون بیشتر از هر کسی بر زنان افغان تاثیر منفی بر جا می‌گذارد. کمیساری پناهندگان سازمان ملل گزارش داده که طالبان با اجرای قانون امر به معروف، فشارهای روانی بر زنان افغان را افزایش داده است. این سازمان می‌گوید که در پی محدودیت‌های اعمال‌شده به‌وسیله این قانون، بسیاری از زنان افغان احساس ناامیدی، افسردگی و عصبانیت می‌کنند.

معاون سخنگوی طالبان در واکنش به گزارش اخیر یوناما نوشت: «هیچ‌کس با مهاجران بازگشته از نظر سیاسی دشمنی و برخورد انتقام‌جویانه نخواهد کرد». او افزود که اگر در برخی مناطق رویدادهای معدودی اتفاق افتاده، عوامل سیاسی نداشته، بلکه «شخصی و بسیار جزئی» بوده است.

فطرت گزارش نمایندگی سیاسی سازمان ملل را تبلیغاتی خواند و گفت که یوناما به نگرانی در میان مهاجران دامن می‌زند.

سازمان ملل امروز در گزارشی اعلام کرد که شماری از مهاجران اخراجی به‌ویژه زنان، نظامیان، کارمندان دولت پیشین و خبرنگاران بازداشت و شکنجه شده اند.

یک مهاجر که کارمند دولت پیشین بود، به سازمان ملل گفت که پس از بازگشت، طالبان او را بازداشت کردند و در بازداشتگاه این گروه برای دو شب مورد شکنجه شدید – از جمله لت‌وکوب با شاخچه درخت، چوب، کیبل و روش‌هایی مانند خفگی زیر آب و شبیه‌سازی اعدام – قرار گرفت و یک پایش شکسته است.

یک زن خبرنگار نیز گفته است که پس از بازگشت اجباری، آزادی‌های ابتدایی از جمله کار، رفت‌وآمد و آموزش برای دخترانش را از دست داده و عملاً در «حبس خانگی» به سر می‌برند.

با این حال، در بیانیه طالبان آمده است که مهاجران اخراجی نباید نگران باشند و با اطمینان خاطر به کشور بازگردند.

ولکر تورک، کمیشنر عالی حقوق بشر سازمان ملل، در واکنش به یافته‌های جدید درباره بازداشت و شکنجه مهاجران گفت: «هیچ‌کس نباید به کشوری بازگردانده شود که در آن به دلیل هویت یا پیشینه‌اش با خطر آزار و اذیت روبه‌رو است».

این مقام ملل متحد تاکید کرد که زنان و دختران در افغانستان به دلیل جنسیت‌شان به‌طور خاص هدف سرکوب و محدودیت قرار می‌گیرند.

هر چند قطر بر تلاش بر ادغام اداره طالبان در نظام بین‌المللی تاکید دارد اما موانع اساسی چون حذف عمومی زنان و دختران از اجتماع، عدم حکومت فراگیر و نقض حقوق بشر موانع اصلی پذیرش طالبان از سوی جامعه بین‌المللی است.

با این حال تلاش‌ها برای ایجاد تعامل جهانی با طالبان در حال حاضر صرفا بر مبارزه با مواد مخدر و تقویت بخش خصوصی متمرکز است.

در حالی که قطر به یکی از مراکز اصلی دیپلوماسی طالبان تبدیل شده است این کشور عربی نقش میانجی‌ را میان طالبان و کشورهای غربی بر عهده دارد. در آخرین مورد، قطر برای انتقال روند اخراج پناهجویان افغان از آلمان، میان طالبان و برلین میانجیگری کرد.

دولت فدرال آلمان تأیید کرده که با میانجی‌گری قطر، با طالبان وارد گفتگو شده و هفته گذشته ۸۱ افغان را به افغانستان بازگردانده است. علاوه بر آن، دولت آلمان دو دیپلومات طالبان را پذیرفته است.

قطر همچنین در دوران حکومت پیشین افغانستان، میزبان دفتر سیاسی طالبان بود و نقش اساسی را در تسهیل مذاکرات صلح میان امریکا، دولت پیشین افغانستان و طالبان ایفا کرد.

به تاریخ دوم اسد ۱۳۹۵، معترضان جنبش روشنایی در اعتراض به تغییر مسیر خط برق ۵۰۰ کیلوولت موسوم به پروژه «تاپی» از بامیان به سالنگ، به خیابان‌ها آمده بودند.
این جنبش از درون جامعه عمدتاً هزاره و با حضور گسترده جوانان، دانشجویان و فعالان مدنی شکل گرفت و با شعار عدالت، برابری و پایان تبعیض به میدان آمد که برخی آنرا مسیر تازه‌ای از مطالبه‌گری مدنی را در افغانستان می‌دانند.

طبق گزارش دفتر نمایندگی سازمان ملل در کابل، در این حمله انتحاری دستکم ۸۵ نفر کشته و ۴۱۳ نفر زخمی شدند. قربانیان این حادثه عمدتا دانشجویان و جوانان بودند.

مسئولیت این حمله را گروه داعش به عهده گرفت.

رحمت‌الله نبیل در یادداشتی در اکس نوشت «یاد و خاطره‌ی جنبش روشنایی، این باشکوه‌ترین و متمدن‌ترین خیزش مدنی تاریخ معاصر افغانستان، گرامی و جاودان باد؛ نمادی از آگاهی، مقاومت، و روشن‌ضمیرترین مطالبه‌گری یک ملت!»

عارف رحمانی نماینده پیشین پارلمان و از اعضای جنبش روشنایی، این حمله را صرفاً یک عملیات تروریستی نمی‌داند. او حمله به جنبش روشنایی را بخشی از سرکوب نظام‌مند اعتراضات مدنی از سوی دولت وقت عنوان کرد.

جنبش روشنایی، اگرچه پس از حمله خونین دوم اسد ۱۳۹۵ متوقف شد، اما همچنان در حافظه جمعی شماری از شهروندان و فعالان جامعه مدنی باقی مانده است.

آنها هرساله با گرامیداشت از این روز جنبش روشنایی را یکی از نمونه‌های برجسته اعتراضات مدنی در سال‌های اخیر افغانستان می‌دانند و از آن به‌عنوان تلاش گروهی از شهروندان برای دادخواهی و عدالت‌خواهی یاد می‌کنند.

داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی و از اعضای جنبش روشنایی، نوشت که هدف جنبش روشنایی، مبارزه با تبعیض و رسیدن به عدالت اجتماعی بود. او تاکید کرد «امروز، تبعیض ساختاری‌تر، عریان‌تر و حکومت جهل و تعصب، مطلق‌تر شده است. ما بر عهدی که بستیم ایستاده‌ایم و مبارزه ادامه دارد.»

مهدی راسخ، نماینده پیشین پارلمان نیز با گرامیداشت از این روز نوشت «جنبش روشنایی مسیر عدالت‌خواهی را برای نسل‌های آینده روشن ساخت.»

عارف رحمانی، نماینده پیشین مجلس نمایندگان در رشته‌نوشته‌ای طولانی، با نگاهی تحلیلی به ریشه‌ها، اهداف، شیوه‌های مبارزه و سرنوشت جنبش روشنايی پرداخته و نوشته است: «جنبش روشنایی فقط یک حادثه نبود، بلکه یک پرسش ماندگار است. چرا مسیر برق از بامیان حذف شد؟ چرا جنبش سرکوب شد؟ و چرا هیچ قدرتی داوطلبانه به تبعیض پایان نمی‌دهد؟»
آقای رحمانی همچنین حکومت پیشین را به همدستی در سرکوب جنبش متهم کرد و گفت: «داعش عامل انفجار معرفی شد، اما کیست که نداند حکومت وقت مسئول مستقیم این جنایت بود؟ وقتی جنبش حاضر نشد عقب‌نشینی کند، از ابزار ترور استفاده کردند.»

نه سال بعد از حمله، هنوز پرسش‌های فراوانی در مورد این فاجعه بی‌پاسخ مانده است. عاملان حمله وادار به پاسخگویی نشدند و عدالت برای قربانیان این رویداد تامین نشد و بازماندگان قربانیان به فراموشی سپرده شدند.

اندريكا راتواته، معاون نماينده ويژه دبيركل سازمان ملل و هماهنگ كننده کمک‌های بشردوستانه در افغانستان گفت: «افغانستان با تهديدهاى ناشى از بحران اقليمى فاصله چندانى ندارد، چنانكه هم‌اكنون اين تهديد در كشور وجود دارد و زندگی، معيشت و منابع طبيعى را كه مردم به آنها وابسته‌اند، متاثر مى‌سازد».

این مقام سازمان ملل افزود که عدم اتخاذ تدابیر لازم در برابر تغییرات اقلیمی و گذار به انرژی تجدیدپذیر نه‌تنها برای افغان‌ها، بلکه «پیامدهای فاجعه‌باری» در راستای ثبات منطقه و جهان دارد. او گفت که جهان باید در راستای تحول مثبت در عرصه انرژی گام بردارد.

آقای راتواته با استقبال از ابتكارات درازمدت در زمينه افزايش امنيت انرژى افغانستان، بر اهمیت افزایش سرمایه‌گذاری روی انرژی تجدیدپذیر در کشور تاکید کرد.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل در اوج آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی در جهان، عصر کنونی را عصر نوین انرژی توصیف کرد. او روز سه‌شنبه با ارائه شواهد و دلایل علمی به اهمیت گذار از فسیل‌های سوختی به انرژی تجدیدپذیر تاکید کرد.

اندریکا راتواته، معاون نماینده ویژه دبیرکل ملل متحد در کشور گفت: «افغانستان به عنوان كشورى كه در خط مقدم پيامد‌هاى تغييرات اقليمی قرار دارد، آينده‌اش تا حد زياد به انقلاب جهانى درحوزه انرژى وابسته است».

به گزارش سازمان ملل، افغانستان یکی از ۱۰ کشوری است که با پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی، از جمله خشک‌سالی، سیل، بارندگی‌های نامنظم و کاهش منابع آبی روبه‌رو است.