کودکان افغان قربانی سیاستهای مهاجرتی جمهوری اسلامی | افغانستان اینترنشنال
کودکان افغان قربانی سیاستهای مهاجرتی جمهوری اسلامی
اخراج گسترده و بیسابقه مهاجران افغان از ایران، کودکان مهاجر را به بزرگترین قربانیان سیاستهای مهاجرتی جمهوری اسلامی تبدیل کرده است.
فعالان حقوق کودکان در ایران از محرومیت شدید آموزشی، فشارهای روانی، و مواردی چون خودکشی و فرار از خانه در میان این کودکان خبر میدهند.
سیاستهای سختگیرانه، از جمله ممنوعیت ثبتنام دانشآموزان بدون مدارک معتبر، سبب شده است خانوادهها به دلیل ترس از اخراج، از مراجعه به مکاتب خودداری کنند.
روزنامه شرق گزارش داد که آییننامه جدید ثبتنام دانشآموزان اتباع خارجی در ایران، محدودیتهای بیسابقهای را برای کودکان مهاجر افغان وضع کرده است. مسئولیت ثبتنام از سازمان ملی مهاجرت به وزارت داخله منتقل شده و تنها مدارکی مانند کارت آمایش، پاسپورت با روادید الکترونیکی یا دفترچه اقامت برای ثبتنام پذیرفته میشود.
الزام دریافت معرفینامه از دفاتر کفالت نیز دسترسی به آموزش را بهویژه برای کودکانی که پس از تسلط طالبان در سال ۱۴۰۰ به ایران مهاجرت کردهاند، بسیار دشوار کرده است.
افخم صباغ، فعال حقوق کودکان، از خودداری برخی مدیران مکاتب از ثبتنام حتی دانشآموزان دارای مدارک معتبر خبر میدهد. او میافزاید: «برخی دانشآموزان حتی اجازه دریافت برگه امتحانی ندارند.»
سهیلا بابایی، مدیرعامل انجمن حمایت از حقوق کودکان، تایید کرد که مدیران مکاتب با استناد به دستورالعملهای جدید، از پذیرش دانشآموزان مهاجر خودداری میکنند. او توضیح داد: بسیاری از مهاجران از تحصیل صرفنظر میکنند تا با خطر اخراج مواجه نشوند.»
هدی مقدم، فعال حقوق کودکان، نیز از رفتار سلیقهای مدیران مکاتب و تشدید محدودیتها ابراز نگرانی کرده است.
براساس گزارش روزنامه شرق، فشارهای روانی ناشی از این محدودیتها و اخراجهای ناگهانی، بهویژه برای دختران مهاجر، تبعات سنگینی داشته است. افخم صباغ از خودکشی نافرجام یک دختر ۱۸ ساله و هدی مقدم از فرار برخی دختران از خانه به دلیل محرومیت از تحصیل و ترس از بازگشت به افغانستان خبر میدهند.
کودکان مهاجری که پس از تسلط طالبان به ایران رفتهاند، با محرومیتهای مضاعفی مواجهاند. آقای بابایی میگوید: «این کودکان هیچگونه حمایت قانونی بر اساس کنوانسیون حقوق پناهندگان دریافت نکردهاند و در دو سال گذشته تحت پوشش قرار نگرفتهاند.»
آقای صباغ نیز با اشاره به وضعیت کودکان متولد ایران گفت: «دختران ۱۲ و ۱۳ سالهای که در ایران به دنیا آمدهاند، حالا اخراج شده و به کشوری فرستاده میشوند که هیچ شناختی از آن ندارند و حتی حق تحصیل در آن ندارند. این بزرگترین ظلم است.»
این کودکان، که بسیاریشان در ایران متولد شده یا سالها در این کشور تحصیل کردهاند، حالا با خطر پایان رویای آموزش و بازگشت به کشوری مواجهاند که نه تنها با آن بیگانهاند، بلکه تحصیل برای دختران در آن ممنوع است.
جمهوری اسلامی طی سه ماه گذشته نزدیک به دو میلیون مهاجر شامل صدها هزار کودک افغان را اخراج کرده است.
خطیب مسجد عبدالرحمان کابل در خطبه نماز جمعه از اقدام وزارت امر به معروف برای بازداشت زنان جوان کابل دفاع کرد و گفت زن حق ندارد با دو چشم راه را ببیند. محمود ذاکری گفت زن در بیرون از خانه باید فقط با یک چشم راه را ببیند. او گفت اعتراض به امر به معروف، اعتراض در برابر «الله» است.
این روحانی حامی طالبان در خطبه نماز جمعه ۱۰ اسد گفت: «برای زن جایز نیست که بدون محرم از خانه بیرون شود.» او با استناد به حدیثی گفت که اگر زنی بدون محرم از خانه بیرون شود، «خدا، ملایک و تمامی موجودات زمین و آسمان بر او لعنت میفرستند.»
محمود ذاکری از سوی طالبان بهعنوان خطیب مسجد جامع عبدالرحمان در مرکز شهر کابل گماشته شده است. مسجد جامع عبدالرحمان از لحاظ ظرفیت نمازگزاران، بزرگترین مسجد جامع کابل است. قبل از تسلط طالبان در کابل عبدالسلام عابد خطیب این مسجد بود.
محمود ذاکری همزمان در اداره طالبان بهعنوان مشاور ارشد وزارت مهاجرین کار میکند و از طالبان معاش میگیرد.
آقای ذاکری در خطبه خود در مورد حجاب زنان گفت که: «شریعت به زن اجازه داده است که وقتی از خانه بیرون میشود، یک چشمش باز باشد، باقی صورتاش باید پوشیده باشد.» او افزود: «آن چشمی هم که باز است باید به راه ببیند، برای موارد دیگر اجازه ندارد.»
محتسبان وزارت امر بهمعروف طالبان در کابل اخیرا موج گستردهای از بازداشتهای زنان جوان در کابل را آغاز کردهاند. شاهدان عینی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که بازداشتشدگان عمدتا با حجاب بودند. ماموران طالبان در جریان بازداشت از خشونت کار گرفتهاند.
تصاویر دریافتی افغانستان اینترنشنال نیز نشان میدهد که کبودیها و آثار لتوکوب در بخشهایی از بدن شماری از بازداشتشدگان دیده میشود.
به گفته منابع، کارزار بازداشت زنان و دختران در کابل به دستور مستقیم ملا هبتالله، رهبر طالبان، آغاز شده است. ملاهبتالله پیش از این در ماه سنبله ۱۴۰۳ با توشیح قانون جدید «امر به معروف و نهی از منکر»، صلاحیت نظارت و بازداشت شهروندان را به محتسبان امر بهمعروف داده است.
در ماده ۱۳ آمده است که «ستر تمام بدن زن الزامی است. پنهانکردن صورت زن به سبب ترس از فتنه ضروری است. صدای زنان (بلند خواندن آهنگها، نعتها و قرائت در مجمع) عورت است.»
در بند هشتم ماده ۱۳ آمده است: «هرگاه زن بالغ برای حاجت ضروری از خانه خویش بیرون شد، مکلف است که صدا، روی و بدن خود را ستر نماید.»
بر اساس این قانون هر محتسبی میتواند زن یا دختری را که چهره خود را نپوشانده، متوقف و تعزیر کند.
موزیم بریتانیا با برگزاری نمایشگاهی، مجموعهای از فرشهای افغانستان را در گالری جهان اسلام خود به نمایش گذاشته است.
این آثار با گرهزنی سنتی، روایت بصریای از جنگ و ناآرامیهای سیاسی افغانستان در نیمقرن گذشته ارائه میدهند.
این نمایشگاه شامل ۹ قالین در اندازههای مختلف است که صحنههایی از حمله شوروی در سال ۱۹۷۹، جنگ مجاهدین، حملات پس از ۱۱ سپتامبر و بازگشت طالبان در سال ۲۰۲۱ را به تصویر میکشند.
فرشهای جنگی که تصاویر اشیا و صحنههای نظامی را با بافت سنتی تلفیق میکنند، نخستینبار در دهه ۱۹۸۰ در افغانستان پدید آمدند. برخلاف فرشهای سنتی که دارای نقشمایههای هندسی و گلدار هستند، این قالینها از تصویرهایی متفاوت و رادیکال بهره میبرند.
در میان تصاویر بافتهشده، افغانها با کلاههای سنتی، شترهایی با تزئینات غنی، تانکها، بالگردها و نوشتههایی به زبان فارسی دیده میشوند. برخی از این قالینها که در دهه ۱۹۸۰ توسط هنرمندان افغان بافته شدهاند، بهجای گل و بوتههای رایج، از شمایلهای اسطورهای مانند «دیو سفید» استفاده کردهاند.
علاوه بر خود قالینها، ابزارهای قالینبافی، تصاویر آرشیوی و مستندات تاریخی نیز در نمایشگاه گنجانده شدهاند تا زمینههای فرهنگی، سیاسی و معنوی این آثار را برای بازدیدکنندگان روشنتر کنند.
در یکی از قالینها، تصویری استعاری از دستی با انگشتانی شبیه لولههای مسلسل ضدهوایی دیده میشود. در قالینی دیگر، تانکهای شوروی بهصورت هندسی در حاشیه نقش بستهاند و بالگردها در آسمان پرواز میکنند.
این فرشها نهتنها بازتابی از حافظه جمعی مردم افغانستان هستند، بلکه نشان میدهند چگونه هنر سنتی میتواند به رسانهای برای مقاومت و روایت سیاسی تبدیل شود.
موزیم بریتانیا هدف از این نمایشگاه را «نشان دادن قدرت قالین بهعنوان یک روایت تصویری زنده برای ثبت و تفسیر تاریخ معاصر» اعلام کرده است.
مطیعالله خالص، رئیس گماشتهشده طالبان در اداره ملی حفاظت از محیطزیست، وضعیت محیطزیستی افغانستان را «وخیم و نگرانکننده» خواند.
آقای خالص از جامعه جهانی خواست برای مقابله با بحران محیط زیستی افغانستان همکاری کند.
اداره محیطزیست طالبان روز شنبه از برگزاری نشست «ارزیابی وضعیت محیطزیستی در زون شمال» با حضور مقامهای محلی طالبان در بلخ، نمایندگان نهادهای ملی و بینالمللی و فعالان محیطزیستی در شهر مزارشریف خبر داد.
بر مبنای خبرنامه این اداره، سخنرانان، از افغانستان بهعنوان یکی از آسیبپذیرترین کشورهای جهان در برابر تغییرات اقلیمی یاد کردند و نسبت به پیامدهای جدی و گسترده تغییرات اقلیمی در این کشور هشدار دادهاند.
نورالهادی ابو ادریس، معاون والی طالبان در بلخ، به خشکسالیهای پیهم، کاهش منابع آبی و بیابانزایی ۷۵ درصدی خاک در شمال، غرب و جنوب افغانستان اشاره کرده و گفته است که این وضعیت سبب کاهش تولیدات زراعتی و نابودی پوشش گیاهی شده است.
مطیع الحق خالص، رئیس گماشتهشده طالبان در اداره ملی حفاظت از محیطزیست، در این نشست از جنگها، فرسایش خاک، گرمشدن هوا، استفاده بیرویه از آبهای زیرزمینی و قطع بیرویه جنگلات بهعنوان عوامل اصلی تخریب محیطزیست در افغانستان یاد کرده است.
آقای خالص بادرنظرداشت پیامدهای گسترده تغییرات اقلیمی بر معیشت مردم و امنیت غذایی، خواستار توجه جدی جامعه جهانی به بحران محیطزیستی افغانستان شده است.
افغانستان یکی از ۱۰ کشوری است که با پیامدهای منفی تغییرات اقلیمی، از جمله خشکسالی، سیل، بارندگیهای نامنظم و کاهش منابع آبی مواجه است.
پیشتر سازمان بینالمللی مهاجرت اعلام کرد که در اوایل سال جاری نزدیک به پنج میلیون نفر در سراسر افغانستان بر اثر سیلابهای شدید و برفکوچهای سنگین آسیب دیدهاند.
کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز هشدار داده است که سطح آبهای زیرزمینی در بسیاری از مناطق افغانستان به ویژه در کابل بهطور نگران کنندهای کاهش یافته است.
نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی جمهوری اسلامی میگوید ایران مانند سایر کشورها به حضور مهاجران با مدرک اقامت قانونی نیاز دارد.
آقای یاراحمدی گفت با تشکیل سازمان ملی مهاجرت، نهتنها حق مهاجران ضایع نمیشود، بلکه ایران و مردمش دچار خسارت نخواهد شد.
نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور ایران، روز شنبه ۱۱ اسد اعلام کرد که هدف از ادغام لایحه دولت و طرح مجلس، قانونمندکردن وضعیت مهاجران است.
او با اشاره به ضرورت تسریع تصویب این لایحه گفت: «خوشحالیم که دولت و مجلس با هماهنگی کامل به دنبال تصویب سریع قوانین مربوط به مهاجران هستند.»
یاراحمدی افزود: «اگر این لایحه تصویب شود، سیاست مهاجرتی ایران یکدست شده و از دخالت سلیقهای افراد و نهادها در این حوزه جلوگیری میشود.»
او تأکید کرد که با ایجاد سازمان ملی مهاجرت، هم حقوق مهاجران حفظ میشود و هم منافع کشور و مردم آسیب نمیبیند.
ایران در ماههای اخیر حدود ۱.۸ میلیون افغان را اخراج کرده است. گزارشها نشان میدهد که شمار زیادی از مهاجران بهرغم داشتن مدارک اقامت قانونی از ایران اخراج شدهاند.
دور نخست گفتوگوها میان جرگه صلح باجور و تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) روز جمعه ۱۰ اسد به پایان رسید.
داکتر خلیلالرحمن، عضو جرگه، به رسانهها گفت: «ما از گروههای مسلح خواستیم یا به افغانستان بازگردند، یا اگر قصد جنگیدن دارند، مناطق مسکونی را ترک کرده و به سوی کوهها بروند.»
رسانههای پاکستانی گزارش دادهاند که نمایندگان طالبان پاکستانی در پاسخ به درخواست شرکتکنندگان جرگه قبایلی گفته است این مطالبه را با «رهبران خود در افغانستان» مطرح خواهند کرد. هنوز تیتیپی بهطور رسمی در این مورد ابراز نظر نکرده است.
اعضای جرگه صلح روز جمعه با نمایندگان تحریک طالبان پاکستان در یک مسجد در منطقه ماموند تحصیل دیدار کردند.
هزاران نفر از ساکنان دره تیراه، روز دوشنبه هفته گذشته، در پی افزایش ناامنی، مشکلات اقتصادی و اختلال در زندگی روزمره، در تظاهراتی گسترده خواستار خروج شبهنظامیان از منطقه شدند.
این تجمع اعتراضی با تیراندازی نیروهای ارتش پاکستان به خشونت کشیده شد که در نتیجه آن، دستکم سه معترض کشته و هشت نفر دیگر زخمی شدند.
با اینحال قبایل محلی روز جمعه با برگزاری جرگه صلح خواستار خروج شبهنظامیان بهویژه تحریک طالبان پاکستانی از این منطقه شدهاند.
روزنامه دان، روز شنبه، نوشت وعده نمایندگان تیتیپی به اعضای جرگه در مورد مشوره با رهبران خود در افغانستان به این معنا است که ساختار فرماندهی طالبان پاکستانی همچنان در افغانستان پابرجاست.
مقامات پاکستانی تخمین میزنند که حدود چهار هزار جنگجوی طالبان پاکستانی در قلمرو افغانستان فعالیت دارند.
طالبان همواره حضور تحریک طالبان پاکستانی را در خاک افغانستان رد کرده است.
افزون بر آن، پیشتر سه منبع به افغانستان اینترنشنال گفتند که اعضای تیتیپی در کابل و چند شهر دیگر برای ضربهزدن به ارتش پاکستان، به دنبال خرید پهپاد در افغانستان است.