رئیس و معاون پیشین امنیت ملی افغانستان: طالبان با وقت‌کشی سیاسی القاعده را تقویت کرده است

مقامات در تالین روز جمعه اعلام کردند که سه جت جنگنده میگ-۳۱روسیه بدون اجازه وارد حریم هوایی استونیا شده و در مجموع ۱۲ دقیقه در آسمان این کشور مانده‌اند.

مارگوس تساخنا، وزیر خارجه استونیا در پی این رویداد گفت: «روسیه امسال چهار بار حریم هوایی استونیا را نقض کرده است که این امر غیرقابل قبول است.» او افزود که نقض حریم هوایی در روز جمعه توسط روسیه، «بی‌سابقه و گستاخانه است.»

وزیر خارجه استونیا تأکید کرد که مداخلات مرزی و «تجاوز روزافزون» هوایی روسیه باید با افزایش سریع فشار سیاسی و اقتصادی پاسخ داده شود.

وزارت دفاع و دیگر نهادهای مسئول در روسیه تاکنون درباره نقض حریم هوایی استونیا ابراز نظر نکرده‌اند. اما بربنیاد‌ گزارش‌ها، جت‌های جنگی این کشور به طور معمول بر فراز دریای بالتیک بین سرزمین اصلی روسیه و کالینینگراد در حال پرواز اند.

پیش از این حدود ۲۰ پهپاد روسی در شب نهم و دهم سپتمبر وارد حریم هوایی پولند شدند. از آغاز جنگ روسیه و اوکراین، این نخستین بار بود که جنگنده‌های روسی حریم هوایی پولند، عضو ناتو را نقض می‌کنند. هرچند کرملین این حادثه را غیرعمدی خواند، اما این رویداد واکنش بسیاری از کشورهای عضو ناتو، به ویژه اتحادیه اروپا را برانگیخت.

در پی نقض حریم هوایی پولند توسط جنگنده‌های روسی، مقامات غربی گفتند که مسکو در حال آزمایش آمادگی و عزم ائتلاف نظامی ناتو است.

سخنگوی ناتو در در واکنش به نقض حریم هوایی استونیا در حساب اکس خو نوشت: «اوایل امروز، جت‌های روسی حریم هوایی استونی را نقض کردند. ناتو بلافاصله پاسخ داد و هواپیمای روسی را رهگیری کرد. این نمونه دیگری از رفتار بی‌ملاحظه روسیه و توانایی ناتو برای پاسخگویی است.»

کاخ سفید و وزارت خارجه ایالات متحده به‌عنوان عضو ائتلاف ناتو تاکنون در این باره ابراز نظر نکرده است.

کایا کالاس، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره نقض حریم هوایی استونیا گفت: «این تصادفی نبود.»

مقامات پولند نیز پیشتر اعلام کردند که نقض حریم هوایی این کشور توسط جنگنده‌های روسی «اشتباهی نبوده است.»

این اتفاق سه روز پس از پایان رزمایش نظامی مشترک نیروهای نظامی روسیه و بلاروس با نام زاپاد ۲۰۲۵ رخ داده است.

استونیا اعلام کرد که دیپلمات ارشد روسیه در این کشور را برای پاسخگویی احضار کرده است.

یک منبع اروپایی گفت که استونیا در حال بررسی درخواستی برای فعال‌سازی ماده ۴ پیمان ناتو است. بر اساس این ماده پیمان ناتو، اگر قلمرو، استقلال سیاسی و امنیت یکی از کشورهای عضو نقض شود، می‌تواند برای دفاع جمعی، با سایر اعضای مشورت کند.

جرمیا مامابولو در کنفرانس کمبریج برای افغانستان گفت که آپارتاید فقط به تبعیض نژادی محدود نمی‌شود و شامل تبعیض جنسیتی و اقتصادی هم می‌شود. او «شجاعت زنان افغانستان» را ستود که با وجود خطرات بزرگ، همچنان برای حق آموزش و کرامت انسانی خود مبارزه می‌کنند.

سفیر افریقای جنوبی در لندن همچنین به شباهت‌های مبارزه مردم کشورش با رژیم آپارتاید افریقای جنوبی و مبارزات مردم افغانستان اشاره کرد. او گفت مبارزه موفق افریقای جنوبی با رژیم آپارتاید، جنبه‌های مختلف داخلی و بین‌المللی داشت، از مقاومت و بسیج توده‌ای، فعالیت‌های زیرزمینی در داخل تا فشارهای بین‌المللی، تحریم‌های اقتصادی و بایکوت ورزشی که همه در کنار هم سرانجام به پایان رژیم نژادپرست افریقای جنوبی انجامید.
آقای مامابولو تاکید کرد که پیروزی بر رژیم آپارتاید در افریقای جنوبی، بدون همبستگی جهانی بر پایه اصول مشترکی مانند عدالت، دموکراسی و حقوق بشر ممکن نبود.

سفیر افریقای جنوبی در بریتانیا گفت که قانون اساسی کشورش پس از رژیم آپارتاید بر اساس همین ارزش‌ها و یک فلسفه بومی ساخته شد که می‌گوید «من هستم چون ما هستیم». به گفته جرمیا مامابولو، چنین رویکردی می‌تواند برای افغانستان امروز هم همانقدر کارساز باشد که در دهه ۱۹۹۰ برای افریقای جنوبی کارساز بود.
این دیپلومات افریقایی تأکید کرد که مردم افغانستان نباید امیدشان را از دست بدهند. او گفت: همان‌گونه که مردم افریقای جنوبی با همبستگی جهانی «ناممکن» را ممکن کردند، افغانستان نیز می‌تواند با پیوند نیروهای داخلی و حمایت بین‌المللی به آینده‌ای فراگیر برسد.
سفیر افریقای جنوبی پیشنهاد کرد که نهادهایی چون «بنیاد ماندلا» تجربه خود در زمینه آشتی و مقاومت را با جامعه مدنی افغانستان شریک کنند.
آقای مامابولو در کنفرانس کمبریج همچنین به مبارزات احمدشاه مسعود، فرمانده ارشد ائتلاف ضدطالبان اشاره کرد و گفت او تا زمان ترورشدر سال ۲۰۰۱، در برابر افراطیت ایستاد.

• 

  در جستجوی نقشه راه واحد؛ آیا مخالفان طالبان به اجماع می‌رسند؟

کنفرانس سالانه کمبریج که از سوی نهادی به نام موزاییک برگزار می شود، همچنین با حضور سخنران‌هایی از افغانستان و کشورهای دیگر، به بررسی راه‌حل‌های ارایه شده برای برون رفت افغانستان از وضعیت کنونی پرداخت.
برگزارکنندگان این کنفرانس، از مجموع ۱۲ نقشه راه ارائه شده توسط طیف‌ها و گروه‌های مختلف، یک راه‌حل جامع تهیه کر‌ده‌اند که در این نشست درباره آن بحث شد.

طرح انسداد مرز در شرق ایران ۳۰۰ کیلومتر طول دارد و تاکنون بیش از ۱۳۵ کیلومتر آن عملی شده است. این طرح شامل نصب دیوارهای بتنی، فنس‌کشی، سیم خاردار، برج‌های نگهبانی و به‌کارگیری سامانه‌های پایش الکترونیکی و اپتیکی می‌شود.

او از مرزبانان ایرانی به خاطر تلاش برای انجام این طرح سپاسگزاری کرده است.

ایران با افغانستان ۹۴۵ کیلومتر مرز مشترک دارد که بخش‌هایی از آن در استان‌های خراسان رضوی، خراسان جنوبی و سیستان و بلوچستان قرار گرفته است. مقام‌های نظامی می‌گویند این پروژه بخشی از تلاش برای تقویت امنیت مرزها و مقابله با تهدیدهای احتمالی در منطقه است.

این مترجم افغان که در بریتانیا زندگی می‌کند، مدعی شده است این سفرها نشان می‌دهد تهدیدی که برخی افغان‌ها به‌دلیل همکاری‌های گذشته با بریتانیا مطرح کرده بودند، اغراق‌آمیز بوده است.

او گفت «تنها تهدید واقعی، بیکاری است.»

بریتانیا از سال ۲۰۱۰ تاکنون بیش از ۳۵ هزار افغان را به این کشور منتقل کرده‌ است و پرونده هزاران نفر دیگر نیز زیر بررسی است. وزارت دفاع بریتانیا هزینه کل این طرح را بین ۵.۵ تا ۶ میلیارد پوند برآورد می‌کند.

این مترجم به اسکای‌نیوز گفت: «ما شاهد بوده‌ایم که مترجمان از واحدهای مختلف، از واحدهای نیروهای ویژه رفت‌وآمد می‌کنند و این باعث ناامیدی من شد چون [مردم بریتانیا] باور داشتند که تهدید بزرگی متوجه مترجمان افغان است.»

یکی از این پناهجویان افغان که قبلا به عنوان مترجم نیروهای بریتانیایی در افغانستان خدمت کرده بود و اوایل تابستان امسال به افغانستان سفر کرده بود، به اسکای‌نیوز گفت که این سفر را پنهانی و با ترس فراوان برای همراهی مادرش به مراسم خاکسپاری مامایش انجام داده است.

اما وقتی از او پرسیده شد چرا تصاویرش را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده است، گفت این تصاویر در افغانستان قابل مشاهده نبوده‌اند. با این‌حال او پس از ختم این گفت‌وگو، شماره خبرنگار اسکای‌نیوز را بلاک کرده و سپس عکس‌ها و ویدیوهای صفحه فیس‌بوکش را خصوصی کرده است.

منبع بریتانیایی به اسکای‌نیوز گفته است که از آگست ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۱۰۰ هزار پرونده درخواست پناهندگی ثبت شده است. هر پرونده شامل اطلاعاتی درباره متقاضی و مدارکی درباره تهدیدهایی بود که ادعا می‌کرد با آنها مواجه است.

اسکای‌نیوز می‌گوید برخی از ادعاهای متقاضیان افغان جعلی بوده است. او به یک پناهجوی مرد افغان اشاره کرده است که اسلحه همسایه‌اش را قرض گرفته و به موتر خودش شلیک کرده بود و وانمود کرد طالبان این کار را انجام داده است. مرد دیگری با ارسال ویدیویی گفته بود که همسرش توسط طالبان لت‌وکوب شده در حالی‌که آن ویدیو از اینترنت گرفته شده بود.

مرد دیگری عکس پسرکاکای مرده‌اش را فرستاد و گفت که طالبان او را کشته، اما مشخص شد وی در تصادف رانندگی جان باخته است.

اسکای‌نیوز با مردی در افغانستان تماس گرفته که مدعی بود از این تجارت اطلاع دارد. او گفت: «نامه‌های معمولی تهدید بوده است؛ مثلا [می‌نوشتند] تو را می‌کشیم. این یک تجارت عظیم بوده و هزاران نامه ساخته شده است.»

به گفته او، هزینه سفارش یک نامه جعلی بین ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ دالر است. او گفت طالبان حالا جلوی این کار را گرفته است.

با این‌حال رفیع هوتک، مترجم پیشین دیگری که از ۲۰۱۱ در بریتانیا زندگی می‌کند و حامی پناهجویان افغان است، شدیدا این ادعا را رد کرد.

او گفت: «تهدید فوری و شدید است. طالبان هرکسی را که با نیروهای خارجی کار کرده خائن می‌داند. بسیاری در خفا زندگی می‌کنند، مدام جابه‌جا می‌شوند، نمی‌توانند آزادانه کار یا زندگی کنند. دستگیری، ضرب‌وشتم و اعدام به‌طور منظم رخ می‌دهد.»

در نیمه‌شب ۳۱ اسد، زلزله‌ای به بزرگی شش ولایت کنر را لرزاند. این زلزله بیش از ۳۵۰۰ کشته برجا گذاشت. بسیاری از قربانیان زنان و کودکان بودند.

براساس ارزیابی تازه مؤسسه دانشگاه سازمان ملل برای آب، محیط زیست و صحت، بیش از ۱۳ هزار ساختمان در شعاع ۵۰ کیلومتری مرکز زلزله ویران شده و یا آسیب جدی دید. در برخی قریه‌ها تا ۹۰ درصد خانه‌ها فروریخته و هزاران خانواده بی‌سرپناه شدند.

گزارش سازمان ملل عواملی چون کیفیت پایین ساخت‌وساز، عمدتاً خانه‌های خشتی و سنگی بدون معیارهای مهندسی، ضعف مدیریت بحران، فقر مزمن و کاهش شدید کمک‌های خارجی پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ را دلایل اصلی این خسارات دانسته است. دهه‌ها جنگ و بی‌ثباتی نیز زیرساخت‌های کشور را به‌شدت آسیب‌پذیر ساخته است.

منوچهر شیرزی، کارشناس ارشد آزمایشگاه اطلاعات زیست‌محیطی جهانی سازمان ملل، گفت: «زلزله ۳۱ اسد نشان داد که حتی یک رویداد متوسط می‌تواند به فاجعه انسانی بدل شود، وقتی زیرساخت‌های ضعیف و نبود آمادگی مردم را بی‌دفاع می‌سازد. افغانستان به سرمایه‌گذاری فوری و پایدار در ساخت‌وساز ایمن و کاهش خطر رویدادهای طبیعی نیاز دارد؛ در غیر آن، زلزله‌های آینده تکرار همین ویرانی‌ها خواهند بود.»

این گزارش به‌ویژه بر تاثیر زلزله و سایر بلایای طبیعی بر زنان و دختران تاکید می‌کند. محدودیت‌های جنسیتی از جمله ممنوعیت مراجعه به پزشک مرد بدون محرم، محدودیت رفت‌وآمد و ممنوعیت آموزش پزشکی زنان، دسترسی بسیاری از زنان به مراقبت‌های فوری را ناممکن ساخته است. کمبود شدید کارکنان صحی زن و منع حضور امدادگران زن نیز روند کمک‌رسانی را مختل و جان‌های بیشتری را به خطر انداخته است.

کاوه مدنی، رییس مؤسسه سازمان ملل متحد برای آب، محیط زیست و صحت، گفت: «زلزله اخیر به‌روشنی نشان داد که بلایای طبیعی چگونه در جامعه‌ای محدود، فشار مضاعف بر زنان و دختران وارد می‌کند. حذف سیستماتیک زنان از آموزش، اشتغال و تصمیم‌گیری نه تنها ناعادلانه است، بلکه توان جوامع را برای مقابله با بحران‌ها تضعیف می‌کند.»

از عوامل دیگر این فاجعه، زمان وقوع زلزله بود. زلزله در نیمه‌شب، هنگامی که بیشتر ساکنان در خواب بودند، به وقوع پیوست. عمق کم و بارندگی‌های سنگین موسمی هفته‌های پیشین از عوامل دیگر افزایش تلفات و خسارات یاد شده است. این بارش‌ها زمین را سست کرده بود. به همین دلیل، کمک‌رسانی و عملیات نجات را نیز به تاخیر افتاد.

کارشناسان هشدار داده‌اند که افزایش انزوای دیپلماتیک افغانستان و کاهش کمک‌های بشردوستانه، ظرفیت پاسخ‌گویی این کشور به رویدادهای طبیعی را به‌شدت محدود کرده و مردم را بیش از پیش آسیب‌پذیر ساخته است.

آنان خواستار بازنگری فوری کمک‌های بین‌المللی شدند تا تضمین شود مردم تحت حکومت‌های تحریم‌شده از حمایت‌های حیاتی انسانی و بازسازی محروم نمانند.