نزدیک به 'هزار و ۲۰۰' خانواده افغان در یک روز از ایران و پاکستان اخراج شدند

بر مبنای اطلاعیه‌های که هفته گذشته از سوی وزارت امور ایالتی و مناطق مرزی پاکستان صادر شد و نسخه آن به دسترس روزنامه پاکستانی دان قرار گرفته، اردوگاه‌های موردنظر در هری‌پور، چترال و دیرعلیا در خیبر پختونخوا، چاغی، لورلایی، قلعه سیف‌الله، پشین و کویته در بلوچستان و میانوالی در پنجاب قرار دارند.

اطلاعیه‌های وزارت مذکور تصریح کرده است که تمام زمین‌ها در اردوگاه‌های مذکور به حکومت‌های استانی و معاونان کمیساران ولسوالی‌های مربوطه تحویل داده خواهد شد. همچنین آمده است که تمام دارایی‌های غیرمنقول در مناطق اعلام‌شده نیز به استان‌ها و معاونان کمیساران تحویل داده خواهد شد.

بیشتر بخوانید: پاکستان پنج کمپ پناهجویان افغان را پس از ۴۰ سال بست

حکومت پاکستان ماه گذشته به ایالت‌ها اطلاع داد که بازگشت رسمی و اخراج بیش از ۱.۳ میلیون افغان دارای کارت‌های ثبت «پی‌او‌آر» را از اول سپتامبر آغاز کنند.

بیشتر این اردوگاه‌ها در اوایل دهه ۱۹۸۰ پس از تهاجم اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان ایجاد شده بودند.

کمیساری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان نسبت به تصمیم پاکستان برای لغو اردوگاه‌های مهاجران ابراز نگرانی کرده است. این نهاد تأکید کرده که بازگشت به افغانستان باید داوطلبانه، مرحله‌ای، ایمن و با کرامت باشد.

قیصر خان افریدی، سخنگوی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در پاکستان، روز شنبه به دان گفت: «بسیاری از افرادی که تحت تأثیر این تصمیم قرار می‌گیرند، مهاجران افغانی هستند که سال‌ها در این اردوگاه‌ها زندگی کرده‌اند.»

پاکستان روند بازگرداندن مهاجران افغان را در سال ۲۰۲۳ به دلیل نگرانی‌های امنیتی و در بحبوحه تنش با طالبان افغان آغاز کرد. پاکستان همچنین استدلال می‌کند که جنگ در افغانستان پایان یافته و مهاجران باید بازگردند.

سازمان‌های بین‌المللی اخراج دسته‌جمعی مهاجران افغان از ایران و پاکستان را خلاف قوانین بین‌المللی خوانده‌اند. این سازمان‌ها هشدار داده‌اند که بازگشت مهاجران افغان به کشور امن نیست.

شورای امنیت سازمان ملل گفته است که تلاش‌ها برای ارائه کمک‌های بشردوستانه در افغانستان با اخراج ادامه‌دار افغان‌ها از کشورهای همسایه پیچیده‌تر شده است. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱.۵ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

این شورا تاکید کرد که بازگشت‌کنندگان افغان در معرض خطر آزار و شکنجه، مجازات‌های ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز و یا آسیب‌های جبران‌ناپذیر قرار دارند.

بر اساس گزارش‌ رسانه‌های پاکستان، سه کمپ در منطقه هری‌پور، یکی در چترال و دیگری در دیر بالا موقعیت داشتند. کمپ پانین در هری‌پور زمانی بیش از ۱۰۰ هزار پناهجو را در خود جای داده بود.

پاکستان تنها در ماه‌های اخیر بیش از ۶۰۰ هزار افغان را از طریق تورخم و گذرگاه‌های دیگر به افغانستان بازگردانده است.

کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل از این تصمیم ابراز تأسف کرده و مقام‌های محلی در خیبرپختونخوا نیز مخالفت خود را با بازگرداندن اجباری افغان‌ها اعلام کرده‌اند.

خواجه آصف روز سه‌شنبه، اول میزان با اشاره به موضع پاکستان گفت که بارها از طالبان خواسته شده است تا برای مهار «تروریست‌هایی» که از خاک افغانستان فعالیت کرده و صلح پاکستان را بر هم می‌زنند، تدابیر سخت‌گیرانه اتخاذ کند.

به‌رغم تاکید مکرر پاکستان مبنی بر عدم استفاده از خاک افغانستان علیه پاکستان، طالبان افغان متهم به حمایت از گروه‌های شورشی است که برعلیه دولت پاکستان حملاتی را انجام می‌دهند.

خواجه آصف در حالی بر اخراج همه مهاجران افغان تاکید می‌کند که نهادهای حقوق‌بشری و بین‌المللی هشدار داده‌اند بازگرداندن آنان می‌تواند خطر آزار و شکنجه، و اعمال مجازات‌های ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را به‌ویژه علیه زنان و دختران در پی داشته باشد.

بر مبنای آمار سازمان بین‌المللی مهاجرت از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۴ میلیون افغان از ایران و پاکستان اخراج شده‌اند؛ فقط در سال جاری بیش از ۱.۵ میلیون افغان از کشورهای همسایه اخراج شده‌اند.

در پرتو سیاست‌های کشورهای همسایه، روند بازداشت و اخراج مهاجران افغان از کشورهای همسایه همچنان ادامه دارد.

او می‌گوید: «این اقدامات پاکستان نه تنها برای فشار وارد کردن بر طالبان، بلکه برای نشان دادن جدیت پاکستان به جامعه بین المللی است.»

پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، در ماه فبروری سال جاری میلادی پذیرش پناهجویان را به‌طور نامحدود تعلیق کرد، حدود ۱۵ هزار افغان واجد شرایط، بلاتکلیف ماندند.

هزاران نفر دیگر نیز در این شهر منتظر انتقال به کشورهای غربی هستند، اما تغییر نگرش جهانی نسبت به پناهجویان، شانس آن‌ها را کاهش داده و خطر موج جدید اخراج توسط پاکستان را افزایش داده است.

برای دختران و زنان، این چشم‌انداز به‌ویژه ویرانگر است؛ بازگشت به تنها کشوری در جهان که آن‌ها را از حق آموزش و مشاغل محروم کرده است.

زهرا، پناهجوی افغان در پاکستان، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما هر کاری لازم باشد می‌کنیم تا خودمان را پنهان کنیم. برای دخترانی مثل ما، در افغانستان هیچ آینده‌ای وجود ندارد.»

پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، ده‌ها هزار افغان مجبور به فرار به پاکستان شدند تا در آنجا درخواست پناهندگی و اسکان مجدد خود را در سفارت‌های غربی ثبت کنند.

بسیاری برای نیروهای ناتو به رهبری امریکا یا سازمان‌های غیردولتی غربی کار کرده بودند، در حالی‌که عده‌ای دیگر فعال مدنی، موسیقی‌دان یا روزنامه‌نگار بودند.

با گذشت حدود چهار سال، هنوز هم هزاران نفر هنوز در انتظار اسکان مجدد به کشورهای مقصدند؛ این درحالی‌ست که در هفته‌های اخیر، صدها نفر بازداشت و اخراج شده‌اند

یک مقام دولت پاکستان به خبرگزاری فرانسه گفت: «این کشور یک اردوگاه موقت بی‌پایان نیست.» او افزود پاکستان تنها در صورتی به افغان‌های دارای پرونده اجازه اقامت خواهد داد که کشورهای غربی به دولت اطمینان دهند آن‌ها را اسکان خواهند داد.

یکی از کارکنان پیشین دفتر هماهنگ‌کننده وزارت خارجه امریکا برای انتقال افغان‌ها می‌گوید که در آغاز سرکوب‌های پاکستان در سال ۲۰۲۳، سفارت امریکا فهرستی از افغان‌های در دست بررسی خود را به دولت داد تا از اخراج آن‌ها جلوگیری شود، اما آن دفتر و حمایت‌هایش اکنون از سوی حکومت ترامپ از بین رفته است.