ملل متحد خواستار معافیت اخراج افغان‌های در معرض خطر از پاکستان شد

یکی از افغان‌ها که در دوران حضور نیروهای ایالات متحده در افغانستان به عنوان مترجم با آنان کار کرده بود و اکنون در انتظار اسکان در آن کشور است، به‌شرط حفظ هویت گفت: «بسیار خسته شده‌ایم. هر روز پولیس به خانه‌های ما می‌آید و ویزاهایمان هم تمام شده است.»

پیشتر واشنگتن‌پست نیز گزارش داد که پاکستان در ماه‌های اخیر شماری از پناهجویان افغان را که در فهرست انتقال به امریکا قرار داشتند، به افغانستان بازگردانده است.

احمدالله (نام مستعار)، کارمند دولت پیشین، در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال از حکومت پاکستان انتقاد کرد و گفت که این کشور عمدا روند تمدید ویزا را متوقف کرده و راه را برای غیرقانونی‌شدن مهاجران افغان باز گذاشته است.

او افزود: «با این‌که هزینه تمدید ویزا بسیار بالا است، اما حالا با همان قیمت زیاد نیز، آن را متوقف کرده‌اند. ما چه کار کنیم؟ از یک‌سو تمدید ویزا را بسته‌اند و از سوی دیگر پولیس از ما ویزا می‌خواهد.»

پس از سقوط نظام جمهوری افغانستان، هزاران افغان که با نیروها و نهادهای کشورهای غربی، از جمله ایالات متحده، همکاری داشتند، به پاکستان پناه بردند. آنان اکنون با خطر اخراج روبه‌رو هستند و بیم دارند که در صورت بازگردانده‌شدن به افغانستان، در معرض انتقام طالبان قرار گیرند.

گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی حاکی از آنست که شماری از نظامیان پیشین که از پاکستان و ایران به افغانستان بازگردانده شده‌اند، توسط طالبان شکنجه، زندانی یا کشته شده‌اند.

پاکستان با آغاز موج دیگری از اخراج، تاکنون ده‌ها هزار افغان را بازگردانده است؛ در میان اخراج‌شدگان شماری از پناهجویان افغان منتظر انتقال به کشورهای اروپایی و امریکا نیز دیده می‌شوند.

یک مقام ارشد وزارت خارجه پاکستان به واشنگتن‌پست ضمن تایید اخراج شماری از پناهجویان افغان در انتظار انتقال به امریکا، گفته است که «در سطح عملیاتی، اشتباهاتی از سوی نیروهای امنیتی رخ داده است.»

با این‌حال او ادعا کرد که شمار زیادی از افغان‌های منتظر انتقال به امریکا، اخراج نشده‌اند و «افرادی که اشتباها اخراج شده‌اند، بعدا برای بازگشت شان تسهیلات لازم فراهم شده است.»

مرسل، پناهجوی ۲۸ ساله افغان که پس از استیلای طالبان، همراه با خانواده‌اش مجبور به فرار به پاکستان شده بود، در ماه جولای سال جاری در حالی که پرونده اسکان آنها در امریکا در حال بررسی بود، به افغانستان اخراج شد.

آنها اکنون در افغانستان پنهان شده‌اند، نه تنها از طالبان، بلکه از دوستان و بستگان خود نیز در هراس‌اند. او به واشنگتن‌پست گفت: «همه می‌دانند ما با امریکایی‌ها کار کرده‌ایم، ما می‌ترسیم اگر کسی به استخبارات طالبان گزارش دهد، چه بر سرمان خواهد آمد.»

تیمور، پیمانکار ۳۶ ساله پیشین ارتش امریکا در افغانستان که در ماه جولای به افغانستان اخراج شده است، می‌گوید: «ترامپ این هرج و مرج را ایجاد کرده است.»

شان وندایور، رئیس سازمان حامی پناهجویان «افغان‌ایواک»، گفت: «دیگر از حکومت چیزی نمی‌شنویم. صادقانه بگویم، به نظر می‌رسد که دیگر برایشان اهمیتی ندارد.»

هرچند مقامات طالبان مدعی است که در قالب «عفو عمومی»، هیچ خطری متوجه بازگشت‌کنندگان افغان نیست، اما سازمان ملل متحد در ماه جولای هشدار داد که برخی از این افغان‌های همکار با امریکا همچنان با «نقض‌های جدی حقوق بشر» مواجه‌اند، از جمله «شکنجه و بدرفتاری، بازداشت و توقیف خودسرانه، و تهدید علیه امنیت شخصی.»

به گفته سازمان ملل، زنان، کارمندان دولت پیشین، کارمندان رسانه و اعضای جامعه‌ی مدنی در معرض خطر بالاتری هستند.

بسیاری از کسانی که اخیرا اخراج شده‌اند، می‌توانستند برای اسکان در اروپا یا کشورهای دیگر درخواست بدهند، اما چندین نفر به واشنگتن‌پست گفتند که می‌خواستند به ایالات متحده بروند و به وعده‌ حکومت ترامپ اعتماد کرده بودند.

امریکا پس از سقوط افغانستان در آگوست ۲۰۲۱، حدود ۲۰۰ هزار افغان را اسکان داد. بر اساس گزارش مقامات پاکستانی، حدود ۲۰ هزار پرونده هنوز در حال بررسی بود که ترامپ روند اسکان را متوقف کرد.

بسیاری از پناهجویان هزینه‌ اقامت خود در پاکستان را شخصا می‌پرداختند. در ماه‌های اخیر، برخی از آنان از پناهگاه‌هایشان بیرون رانده شدند، زیرا مقامات پاکستانی تهدید کردند که صاحبان خانه‌هایی که به مهاجران با ویزای منقضی پناه داده‌اند را جریمه خواهند کرد.

به نظر می‌رسد سرکوب در پاکستان شدیدتر شده است. تیمور گفت که قبلاً هرگاه مأموران پاکستانی او را بازداشت می‌کردند، نامش را در فهرست افراد تحت حمایت امریکا پیدا کرده و رهایش می‌کردند، اما در ماه جولای، «دوباره آمدند، ما را گرفتند و این بار دیگر گوش ندادند.»

تنها یکی از هفت نفری که واشنگتن‌پست با آنان مصاحبه کرده، توانسته است با کمک بستگانش و با هزینه بالای ویزای موقت به پاکستان بازگردد؛ متباقی همچنان در افغانستان در خفا و با شرایط دشوار اقتصادی به‌سر می‌برند.

امیرالله شمقدری روز شنبه دوازدهم میزان به خبرگزاری ایرنا گفت که روند اخراج مهاجران افغان بدون مدرک از مرز دوغارون همچنان ادامه دارد.

به گفته وی، فت: طرح استفاده از سیستم بیومتریک در راستای ثبت ورود و خروج افغان‌ها در دوغارون به پایان رسیده است که هفته آینده مورد بهره برداری قرار می گیرد.

او می‌گوید با استفاده از این طرح رصد و پایش مهاجران افغان از مرز و رفت و آمد آنها در جای جای استان به صورت برخط کنترول می شود که با استفاده از آمار و تحلیل های به دست آمده نقش زیادی در ساماندهی مهاجران افغان دارد.

سازمان‌های بین‌المللی اخراج دسته‌جمعی مهاجران افغان از ایران و پاکستان را خلاف قوانین بین‌المللی خوانده‌اند. این سازمان‌ها هشدار داده‌اند که بازگشت مهاجران افغان به کشور امن نیست.

شورای امنیت سازمان ملل گفته است که تلاش‌ها برای ارائه کمک‌های بشردوستانه در افغانستان با اخراج ادامه‌دار افغان‌ها از کشورهای همسایه پیچیده‌تر شده است. بر اساس گزارش سازمان بین‌المللی مهاجرت، در سال ۲۰۲۵ بیش از ۱.۵ میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند.

این شورا تاکید کرد که بازگشت‌کنندگان افغان در معرض خطر آزار و شکنجه، مجازات‌های ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز و یا آسیب‌های جبران‌ناپذیر قرار دارند.

طبق گزارش، ۴۸۸ خانواده از مسیر ننگرهار، ۴۲۴ خانواده از طریق گذرگاه اسپین‌بولدک در قندهار و ۱۱۱ خانواده از طریق گذرگاه بهرامچه هلمند از پاکستان بازگشتند.

۱۴۴ خانواده از طریق گذرگاه اسلام‌قلعه هرات و ۲۵ خانواده نیز از طریق پل ابریشم نیمروز وارد افغانستان شده‌اند.

پاکستان و ایران در ماه‌های اخیر اخراج مهاجران افغان را تشدید کرده‌اند.

بر مبنای اطلاعیه‌های که هفته گذشته از سوی وزارت امور ایالتی و مناطق مرزی پاکستان صادر شد و نسخه آن به دسترس روزنامه پاکستانی دان قرار گرفته، اردوگاه‌های موردنظر در هری‌پور، چترال و دیرعلیا در خیبر پختونخوا، چاغی، لورلایی، قلعه سیف‌الله، پشین و کویته در بلوچستان و میانوالی در پنجاب قرار دارند.

اطلاعیه‌های وزارت مذکور تصریح کرده است که تمام زمین‌ها در اردوگاه‌های مذکور به حکومت‌های استانی و معاونان کمیساران ولسوالی‌های مربوطه تحویل داده خواهد شد. همچنین آمده است که تمام دارایی‌های غیرمنقول در مناطق اعلام‌شده نیز به استان‌ها و معاونان کمیساران تحویل داده خواهد شد.

بیشتر بخوانید: پاکستان پنج کمپ پناهجویان افغان را پس از ۴۰ سال بست

حکومت پاکستان ماه گذشته به ایالت‌ها اطلاع داد که بازگشت رسمی و اخراج بیش از ۱.۳ میلیون افغان دارای کارت‌های ثبت «پی‌او‌آر» را از اول سپتامبر آغاز کنند.

بیشتر این اردوگاه‌ها در اوایل دهه ۱۹۸۰ پس از تهاجم اتحاد جماهیر شوروی به افغانستان ایجاد شده بودند.

کمیساری عالی سازمان ملل در امور پناهندگان نسبت به تصمیم پاکستان برای لغو اردوگاه‌های مهاجران ابراز نگرانی کرده است. این نهاد تأکید کرده که بازگشت به افغانستان باید داوطلبانه، مرحله‌ای، ایمن و با کرامت باشد.

قیصر خان افریدی، سخنگوی کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان در پاکستان، روز شنبه به دان گفت: «بسیاری از افرادی که تحت تأثیر این تصمیم قرار می‌گیرند، مهاجران افغانی هستند که سال‌ها در این اردوگاه‌ها زندگی کرده‌اند.»

پاکستان روند بازگرداندن مهاجران افغان را در سال ۲۰۲۳ به دلیل نگرانی‌های امنیتی و در بحبوحه تنش با طالبان افغان آغاز کرد. پاکستان همچنین استدلال می‌کند که جنگ در افغانستان پایان یافته و مهاجران باید بازگردند.