شهرزاد اکبر: حکم دادگاه مردمی عادی‌سازی طالبان را دشوار کرد

آقای اتمر در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال با اشاره به «هم‌صدایی» جریان‌های سیاسی گفت که همه طرف‌ها به‌صورت یک‌صدا اعلام کرده‌اند که ترجیح آنان نه جنگ، بلکه دستیابی به یک توافق سیاسی از راه مذاکره و گفت‌وگو است.

او تأکید کرد که طالبان باید به این خواست پاسخ مثبت بدهند، اما افزود: «مطمئن نیستم طالبان چنین کنند.»

وزیر خارجه پیشین هشدار داد که اگر طالبان حاضر به گفت‌وگو نشوند، کشور را با «مصیبتی بزرگ» مواجه کرده و فرصت را در اختیار دشمنان افغانستان قرار خواهند داد.

او تصریح کرد که جهان نباید از جنگ و خون‌ریزی در افغانستان حمایت کند، بلکه باید از راه‌حل سیاسی پشتیبانی کرده و زمینه گفت‌وگوهای بین‌الافغانی را فراهم کند.

حنیف اتمر که پیش‌تر مشاور امنیت ملی نیز بوده است، گفت افغانستان دیگر در اولویت جامعه جهانی قرار ندارد، اما تأکید کرد که جهان باید به تعهدات خود در قبال این کشور عمل کند.

او در بخشی از صحبت‌هایش افزود که طالبان برخلاف آموزه‌های اسلامی به تعهدات‌شان در توافق‌نامه دوحه عمل نکرده‌اند.

اتمر در بخش دیگری از سخنان خود به تنش‌های اخیر میان طالبان و پاکستان پرداخت و این اختلافات را «بحرانی واقعی» توصیف کرد و گفت: «این تنش‌ها با صدور فتوا حل نخواهد شد.»

او با اشاره به تلاش‌های حکومت پیشین برای دستیابی به راه‌حل سیاسی با پاکستان گفت: «در چارچوب همین تلاش‌ها ده بار برای آزادی ملا برادر به پاکستان رفتم تا زمینه گفت‌وگو و مذاکره فراهم شود.» اما اتمر گفت که به پاکستان اعتماد ندارد.

ملا عبدالغنی برادر از بنیان‌گذاران تحریک طالبان و از چهره‌های نزدیک به ملا عمر، بنیان‌گذار این گروه، به شمار می‌رود. او در سال ۲۰۱۰ توسط آی‌اس‌آی بازداشت شد و تا سال ۲۰۱۸ در زندان بود. برادر پس از تلاش‌های امریکا، به‌ویژه زلمی خلیل‌زاد، فرستاده ویژه پیشین این کشور، از زندان آزاد و سپس به‌عنوان مسئول دفتر سیاسی طالبان در قطر منصوب شد. او امضاکننده توافق‌نامه صلح دوحه میان طالبان و امریکا بوده است. برادر اکنون معاون اقتصادی اداره طالبان و از چهره‌های تاثیرگذار حاکمان فعلی کابل است.

رسانه‌های آلمانی نوشتند که بنابر تصمیم جدید وزارت داخله، روند اسکان مجدد دست‌کم ۶۴۰ پناهجوی افغان در پاکستان لغو خواهد شد.

حدود هزار و ۸۰۰ پناهجوی افغان که پس از سلطه طالبان بر افغانستان به دلیل ترس از آزار و اذیت به آلمان درخواست اسکان مجدد داده بودند، در پاکستان به سر می‌برند. دولت آلمان به این پناهجویان رسما وعده پذیرش داده بود.

رسانه آلمانی دویچه وله نوشت که تاکنون دست‌کم ۱۳۰ پناهجوی افغان در پاکستان نامه‌ای مبنی بر لغو وعده پذیرش در آلمان را دریافت کرده‌اند. این نامه از سوی آژآنس کمک‌های توسعه‌ای دولت آلمان (جی‌آی‌زی) ارسال شده است.

در این نامه آمده است: «پس از بررسی دقیق‌تر، تصمیم گرفته شد که طبق ماده ۲۲ قانون اقامت آلمان، هیچ دلیلی برای اعطای پذیرش به شما وجود ندارد.» این نامه درباره لغو پذیرش ابتدائی این پناهجویان وضاحت نداده است.

بربنیاد گزارش‌ها، شمار زیادی از این افغان‌ها پیش از سقوط حکومت پیشین و به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، به عنوان کارمندان محلی پروژه‌های آلمانی کار کرده‌اند.

سخنگوی وزارت داخله آلمان گفت که اکنون از میان ۲۲۰ کارمند محلی باقی مانده، ۹۰ نفر آنها می‌توانند درخواست پذیرش ارائه دهند.

دولت قبلی، متشکل از سوسیال دموکرات‌ها، سبزها و لیبرال‌ها، قول داده بود که فعالان حقوق زنان، وکلا، روزنامه‌نگاران و دیگر چهره‌های مخالف افغانستان را از طریق «لیست حقوق بشر» و «لیست پل» بپذیرد.

دولت سابق آلمان که متشکل از سوسیال دموکرات‌ها، سبزها و لیبرال‌ها بود، شماری از فعالان حقوق زنان، وکلا، روزنامه‌نگاران و مخالفان سیاسی طالبان را طی برنامه‌هایی، به آلمان منتقل کرد. اما دولت فریدریش مرتس، قصد دارد برنامه‌های اسکان مجدد پناهجویان را «تا حد امکان» محدود کند.

طبق آمار رسمی، آلمان از زمان به قدرت رسیدن طالبان تا اپریل ۲۰۲۵، در مجموع ۴ هزار کارمند محلی و تقریباً ۱۵۰۰۰ نفر از اعضای خانواده‌های آن‌ها را پذیرفته است.

شهباز شریف در سخنرانی خود در مجمع جهانی صلح در شهر عشق‌آباد ترکمنستان با تاکید بر این‌که فعالیت گروه‌های ترویستی در افغانستان تهدیدی جدی برای ثبات منطقه است، گفت: «نیاز است که جامعه جهانی رژیم طالبان را ترغیب کند تا به تعهدات خود پایبند بوده و مانع فعالیت تروریست‌هایی شود که از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها اقدام می‌کنند.»

او همچنین از تلاش‌های قطر، ترکیه، عربستان سعودی، ایران و امارات متحده عربی در میانجی‌گری و ایجاد آتش‌بس میان اسلام‌آباد و کابل قدردانی کرد، اما هشدار داد که این آتش‌بس «هنوز شکننده» و نیازمند حمایت و نظارت بین‌المللی است.

پیشتر در اوج تنش با پاکستان صدها ملای طالبان در نشستی بحث‌برانگیز فیصله کردند که «جهاد در برابر تجاوز خارجی بر هر افغان فرض عین است.»

ملاهای حامی طالبان، «استفاده شبه‌نظامیان از خاک افغانستان» برای عملیات علیه پاکستان را ناجایز خواندند و تاکید کردند که رفتن افراد به خارج از کشور با نیت نظامی یا «جهادی» نیز ناروا و غیرشرعی است. ملاهای طالبان هشدار دادند که هرگونه سرپیچی از این فتوا، با پیگرد قانونی همراه خواهد بود.

خانم کوفی گفت که این فرمان‌ها به‌صورت مکتوب و شفاهی صادر شده‌اند. او افزود: «طالبان به زنان اجازه می‌دهد گدایی کنند، اما اجازه نمی‌دهد پزشک شوند؛ چون پزشک شدن به زنان کرامت می‌دهد.»

این فعال سرشناس حقوق زنان افزود که حق یک انسان برای زندگی با کرامت و آرامش از زنان افغانستان گرفته شده است.

کوفی با اشاره به ادعای طالبان مبنی بر آوردن امنیت گفت: «طالبان می‌گویند امنیت آورده‌اند؛ مگر در قبرستان امنیت نیست؟»

این فعال حقوق زنان ادعای طالبان درباره تامین امنیت را رد کرد و گفت که برعکس طالبان زمینه‌ساز ناامنی و جنگ در افغانستان بوده است.

او از دولت اسپانیا به خاطر حمایت از مبارزات زنان افغانستان قدردانی کرد.

روز نخست این نشست روز پنجشنبه برگزار شد. پیش از این نیز دو دور این نشست‌ در اسپانیا و آلبانیا با محوریت حمایت از مبارزات زنان افغان برگزار شده بود.

سومین نشست ویژه زنان افغانستان با عنوان «صدای ما را بشنوید» روز جمعه، ۲۱ قوس، در شهر مادرید اسپانیا آغاز شد.

میشل باشه، رئیس‌جمهور سابق شیلی، ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان، خوزه مانوئل آلبارس، وزیر خارجه اسپانیا، فوزیه کوفی، فعال حقوق زن، از سخنرانان عمده این نشست بودند.

ریچارد بنت در این نشست گفت وضعیت حقوق بشر در افغانستان بدتر شده است. او تاکید کرد که طالبان ساختارهای حقوقی، قضایی و نهادهای حمایت از زنان را منحل کرده‌اند و زنان به‌شدت تحت تاثیر این شرایط قرار گرفته‌اند.

گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل از کشورهای جهان خواست هرگونه تعامل با طالبان را مشروط به رعایت حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان کنند.

او افزود: «آرمان افغانستان از دست نرفته است و نباید از آن چشم بپوشیم. این یک آزمون برای ماست. طالبان باید پاسخگو شوند و عادی‌سازی روابط با آنها هم از نظر اخلاقی و هم از نظر استراتژیک، اشتباه است.»

آقای بنت تاکید کرد که باید شروط مشخصی برای تعامل با طالبان تعیین شود و بدون رعایت این موارد، هیچ‌گونه رابطه‌ای با این آن‌ها برقرار نشود. او از کشورهای جهان خواست به تعهدات خود پایبند بمانند و از حقوق زنان و شهروندان افغانستان حمایت کنند.

بنت با تاکید بر ضرورت پاسخگو ساختن طالبان گفت این گروه زنان، اقلیت‌های قومی، فعالان حقوق بشر و کارمندان حکومت پیشین را هدف قرار داده است.