سازمان ملل: ۲۸ میلیون نفر در افغانستان قادر به تامین ابتدایی‌ترین نیازهای زندگی نیستند

اطلاعات رسیده به افغانستان اینترنشنال حاکی از آن است که قاطع در مدت بازداشت دست‌کم یک بار به یک شفاخانه نظامی منتقل شده بود که این موضوع به نگرانی از بدرفتاری و شکنجه این افسر سابق دامن زده است.

شفیق‌الله قاطع باشنده قریه تاواخ ولسوالی عنابه ولایت پنجشیر است. او روز ۱۷ حوت سال گذشته در ولایت تخار از سوی استخبارات طالبان بازداشت و مدتی بعد در یک شفاخانه در پنجشیر دیده شده است.

منابع افزودند او برای تداوی به بخش صحی فرماندهی امنیه طالبان در پنجشیر برده شده بود، اما پس از آن‌که ماموران طالبان متوجه شدند که شماری از کارمندان صحی از دوستان و نزدیکان او هستند، وی را از این شفاخانه انتقال دادند.

گفته می‌شود که خانواده قاطع اجازه دیدار با او را نیافته است.

یک منبع دیگر به افغانستان اینترنشنال گفت که احتمالا طالبان او را به اتهام ارتباط با جبهه مقاومت به رهبری احمد مسعود بازداشت کرده است، اما منبع تاکید کرد که این افسر پولیس، نزدیک به دو سال بود که هیچ رابطه‌ای با این جبهه نداشت.

قاطع یک پسر و یک دختر خردسال دارد. او در ولایت‌های بلخ، هرات و پنجشیر به عنوان افسر پولیس کار کرده بود.

بازداشت و بدرفتاری با قاطع جدیدترین نمونه تایید شده از برخورد طالبان با نیروهای امنیتی پیشین است. اخیرا یوناما در گزارش سه ماهه خود گفته است که بازداشت و قتل نظامیان سابق در افغانستان همچنان ادامه دارد.

در گزارش یوناما دست‌کم ۲۳ مورد بازداشت خودسرانه، ۹ مورد شکنجه و پنج مورد قتل نظامیان سابق افغانستان در سه ماه نخست سال ۲۰۲۶ مستند شده است.

او در مصاحبه با «تی‌اس‌آر پادکست» اظهار داشت: «حقوق اولیه بشر باید از سوی همه در جهان، از جمله حکومت افغانستان، رعایت شود و امیدوارم حکومت فعلی این موضوع را درک کند.»

این دیپلومات روس افزود که بدون دسترسی جامعه، به‌ویژه دختران، به آموزش، ادامه پیشرفت و توسعه افغانستان ناممکن خواهد بود.

سفیر روسیه همچنین در بخشی از سخنانش به وضعیت امنیتی پاکستان اشاره کرد و گفت که از حضور در پاکستان احساس رضایت دارد و این کشور را دوست دارد.

به گفته او، شرایط زندگی در پاکستان را با سال‌هایی که در کابل سپری کرده مقایسه می‌کند و اکنون احساس امنیت و آرامش بیشتری دارد، زیرا می‌تواند در کنار خانواده‌اش زندگی کند؛ امکانی که در کابل برایش فراهم نبود.

او سال‌ها به عنوان دیپلومات ارشد روس در افغانستان فعالیت کرده است. این دیپلومات روس به زبان‌های فارسی و پشتو نیز سخن می‌زند.

اما او با ابراز نگرانی گفت که وضعیت امنیتی پاکستان نیز به‌تدریج در حال تغییر است. خوریف هشدار داد که ناامنی به‌آرامی در حال گسترش به برخی مناطق پاکستان، به‌ویژه مناطق و ولسوالی‌های مرزی با افغانستان است.

طالبان از نزدیک به پنج سال پیش آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را متوقف کرده‌ است. همچنین در این مدت ده‌ها فرمان و محدودیت علیه زنان و دختران وضع شده که دسترسی آنان به آموزش، کار و حضور اجتماعی را محدود کرده است.

با وجود فشارهای گسترده جهانی و درخواست‌های مکرر نهادهای بین‌المللی، طالبان تاکنون در سیاست‌های خود تغییری ایجاد نکرده‌ است. بسیاری از نهادهای حقوق بشری وضعیت کنونی زنان در افغانستان را نمونه‌ای از «آپارتاید جنسیتی» توصیف می‌کنند.

سفیر روسیه در حالی از رعایت حقوق بشر توسط طالبان سخن می‌گوید که این کشور تنها کشوری است که اداره طالبان را به رسمیت شناخته است.

منابع گفتند پیشنهاد آزادی و ضمانت مدنی از سوی دفتر هبت‌الله پذیرفته شده و او دو روز پیش از زندان استخبارات طالبان به خانه‌اش برگشته است.

به گفته منابع، شرط آزادی مدنی این است که او درباره اتهام دریافت رشوه به دفتر هبت‌الله توضیح بدهد و برای تبرئه خود قناعت این دفتر را به دست آورد.

منابع افزودند اگر مدنی نتواند از خود دفاع کند و اتهام واردشده بر او باقی بماند، دوباره به زندان فرستاده خواهد شد.

تا هنوز روشن نیست که ملا جان محمد مدنی در سمت مشاور هبت‌الله آخندزاده باقی می‌ماند یا از این سمت برکنار می‌شود.

منابع پیشتر در ۲۰ ثور به افغانستان اینترنشنال گفته بودند که ملا جان محمد مدنی در ۱۶ ثور از سوی استخبارات طالبان در قندهار بازداشت شده است.

به گفته منابع، او عضو تیم مذاکرات قطر، عضو دارالافتای قندهار و مشاور هبت‌الله آخندزاده است.

منابع گفته بودند مدنی به اتهام دریافت ۸۰۰ هزار روپیه پاکستانی رشوه از یک طرف پرونده قتل بازداشت شده است.

ملا جان محمد مدنی از نزدیکان و مشاوران هبت‌الله آخندزاده است و نسبت به بسیاری از افراد دیگر، فرصت بیشتری برای دیدار با او داشته است.

منابع افزودند که مدنی در شهر قندهار یک مدرسه و صدها شاگرد دارد و در مسایل مهم به هبت‌الله آخندزاده مشوره می‌دهد.

دست‌کم بیست نفر که از مرز اسلام‌قلعه وارد هرات می‌شوند، به افغانستان اینترنشنال تایید کردند که تلفن‌های شان بازرسی شده است. به گفته آنان، ماموران طالبان تلفن‌های همراه شهروندان را به اتاقی منتقل می‌کند که مربوط به اداره استخبارات در مرز اسلام‌قلعه است.

شماری از آنها گفتند که تاریخچه جستجوی برخی اپلیکیشن‌های تلفن آنان، مانند واتساپ، نشان می‌دهد ماموران استخبارات نام‌ها یا شماره‌های شماری از چهره‌های سیاسی و فرماندهان ضدطالبان در غرب افغانستان را جست‌وجو کرده بودند.

در هرات و غرب افغانستان، مخالفان طالبان فعالیتی ندارند، اما اسماعیل خان، یکی از چهره‌های معروف ضدطالبان، در شهر مشهد ایران، در مجاورت با ولایت هرات، اقامت دارد.

همچنان، شمار زیادی از سربازان و فرماندهان ارتش و پولیس پیشین افغانستان نیز به ایران پناه برده‌اند. در یک سال گذشته، یک فرمانده بانفوذ پیشین پولیس و یک فرد نزدیک به اسماعیل خان در ایران ترور شدند. افراد نزدیک به این دو چهره، طالبان را مسئول ترور آن‌ها می‌دانند.

یافته‌های افغانستان اینترنشنال نشان می‌دهد که شماری از پناهجویان افغان پس از بازگشت اجباری از ایران با بازداشت‌های خودسرانه، شکنجه و قتل‌های فراقانونی در افغانستان مواجه شده‌اند. پرونده‌های مستندسازی‌شده الگویی تکرارشونده از خشونت علیه بازگشت‌کنندگان را نشان می‌دهند، و بستگان قربانیان، طالبان را مسئول می‌دانند.

افغانستان اینترنشنال دست‌کم شش قتل فراقانونی و ۱۱ بازداشت اخراج‌شدگان بعد از بازگشت اجباری از ایران را مستندسازی کرده است. با این حال ممکن است آمار قربانیان بیشتر باشد.

اخیراً، نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در گزارش سه ماهه خود گفت که مقام‌های سابق دولتی و اعضای سابق نیروهای امنیتی و دفاعی ملی افغانستان به‌گونه اجباری به این کشور اخراج می‌شوند و پس از بازگشت در معرض نقض حقوق خود قرار می‌گیرند

همچنین، بازداشت و قتل نظامیان سابق در افغانستان همچنان ادامه دارد. در گزارش یوناما دست‌کم ۲۳ مورد بازداشت خودسرانه، ۹ مورد شکنجه و پنج مورد قتل نظامیان سابق افغانستان در سه ماه اول سال ۲۰۲۶ مستند شده است.

• 

  پناهجویانی که ایران اخراج کرد و 'طالبان به زندگی‌شان پایان داد'

نقض حریم خصوصی و قوانین بین‌المللی

افغانستان پیش از طالبان، از سال ۱۹۸۳ عضو میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی بود. ماده ۱۷ این میثاق می‌گوید هیچ‌کس نباید در زندگی خصوصی، خانواده، خانه یا مکاتبات خود با مداخله خودسرانه یا غیرقانونی روبه‌رو شود و هر کس حق دارد در برابر چنین مداخله‌ای از حمایت قانون برخوردار باشد.

دفتر حقوق بشر سازمان ملل هم می‌گوید حق حریم خصوصی در فضای آنلاین و آفلاین معتبر است و هر نوع مداخله در این حق باید بر پایه قانون، ضروری و متناسب باشد. این دفتر در اصول حقوق بشر در مرزهای بین‌المللی نوشته است که مرزها «منطقه استثنا» از تعهدات حقوق بشری نیستند و حقوق همه افراد در جریان کنترول مرزی باید رعایت شود.

پیشینه بازرسی‌ها
بررسی و کنترول تلفن‌های بازگشت‌کنندگان به افغانستان پیش از این نیز گزارش شده بود. افغانستان اینترنشنال در گزارشی که در ماه ثور امسال منتشر کرد، دریافته بود که پولیس طالبان همراه با پرسش‌های شخصی، تلفن‌های همراه بازگشت‌کنندگان از پاکستان را هم بررسی می‌کند.

پیش از این ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای افغانستان، نیز در گزارش سال ۲۰۲۵ خود نوشته است که گزارش‌های مداوم از بازرسی خانه‌ها و بررسی تلفن‌های همراه توسط مقام‌های طالبان برای یافتن «تخلف» وجود دارد.

او همچنین نوشت که در ولایت‌های مختلف گزارش‌های پیوسته‌ای از بررسی تلفن‌های مردم برای محتوای ممنوعه و ورود به خانه‌ها برای تلاشی وجود دارد.

او گفت که حکومت پاکستان با تمام جناح‌های افغان در تماس است، اما هدف این تماس‌ها سرنگونی طالبان نیست. او افزود: «بهتر است افغان‌ها را به حال خودشان رها کنیم.»

این مسئول پیشین امور افغانستان درباره تنش میان اداره طالبان و پاکستان گفت که مشکل اصلی اسلام‌آباد، تحریک طالبان پاکستان (تی‌تی‌پی) است.

او گفت: «ما با طالبان افغانستان مشکلی نداریم، مشکل ما با تی‌تی‌پی است.» به گفته او، طالبان براساس سنت پشتونولی و مفهوم «غیرت» به اعضای تی‌تی‌پی به‌عنوان «مهمان» پناه داده‌اند، اما تاکید کرد: «نمی‌توان به قاتل و دزد پناه داد.»

آصف گفت که طالبان هنوز مانند یک گروه جنگجو رفتار می‌کند و نه یک حکومت مسئول.

او همچنین مدعی شد که حملات هوایی پاکستان در داخل افغانستان باعث کاهش شدت عملیات تی‌تی‌پی شده است. او گفت اسلام‌آباد برای مقابله با حملات چریکی این گروه، «روش‌های خاص» خود را در پیش گرفته است.

ادعای درانی درباره آتش‌سوزی شفاخانه امید

آصف درانی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، تلفات غیرنظامیان در حملات هوایی پاکستان را رد کرد و گفت هدف حمله در کابل «کمپ فینیکس» بوده، نه شفاخانه امید. او پرسید که اگر شفاخانه مورد حمله هوایی قرار گرفته، چرا ساختمان آن ویران نشده و آثار تخریب گسترده دیده نمی‌شود؟ او مدعی شد که ساختمان منفجر نشده، بلکه آتش گرفته است.

درانی همچنین به نقل از برخی افغان‌ها ادعا کرد که آتش‌سوزی شفاخانه ممکن است کار خود طالبان بوده باشد تا معتادان را از بین ببرند، اما افزود که ابعاد این حادثه نیازمند تحقیق مستقل است. او در ادامه پرسید: «وجود شفاخانه در کنار انبار مهمات چگونه توجیه می‌شود؟»

پاکستان هنوز درباره این رویداد تحقیق رسمی انجام نداده و از سازمان‌های مستقل و بی‌طرف نیز دعوت نکرده که علت حادثه را بررسی کنند. طالبان، پاکستان را متهم کرده است که عمداً شفاخانه امید را هدف قرار داده، اما پاکستان این ادعا را رد می‌کند.

آمار تلفات و پیشینه تنش‌ها

این اظهارات در حالی مطرح می‌شود که نهادهای بین‌المللی گزارش داده‌اند در حمله هوایی پاکستان به شفاخانه امید در کابل، بیش از ۲۲۰ نفر کشته و صدها تن دیگر زخمی شده‌اند. طالبان نیز مدعی‌اند که در این حملات حدود ۴۰۰ غیرنظامی جان باخته‌اند. با این حال، درانی این آمار را «تبلیغات گسترده» خواند و رد کرد.

در چارچوب تنش‌های شدید مرزی، اسلام‌آباد چندین حمله هوایی به خاک افغانستان انجام داده و گفته است که مخفیگاه‌های تی‌تی‌پی را هدف قرار داده است. پاکستان طالبان را متهم می‌کند که به این گروه پناه داده‌ است.

آصف درانی همچنین پذیرفت که پاکستان طی دو دهه گذشته از طالبان حمایت کرده است. به گفته او، این حمایت با هدف مقابله با نفوذ هند در حکومت‌های حامد کرزی و اشرف غنی انجام شده بود.

اظهارات او در شرایطی مطرح می‌شود که روابط کابل و اسلام‌آباد همچنان پرتنش است و دو طرف یکدیگر را به دخالت در امور داخلی متهم می‌کنند. پاکستان رسما طالبان، متحد دیرینه خود را به همدستی با هند متهم می‌کند.