وزارت خارجه پاکستان میگوید اسحاق دار، وزیر خارجه این کشور، در دیدار با مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، نگرانی اسلامآباد را درباره استفاده گروههای تروریستی از خاک افغانستان علیه پاکستان مطرح کرده است. این دیدار روز جمعه، ۸ جوزا، در واشنگتن برگزار شد.
وزارت خارجه پاکستان در خبرنامهای نوشت که دو طرف درباره روابط پاکستان و امریکا، همکاری اقتصادی و تجارتی، همکاری فرهنگی، مبارزه با تروریسم و امنیت گفتوگو کردند.
بر اساس این خبرنامه، اسحاق دار و مارکو روبیو از روند مثبت روابط دو کشور در یک سال گذشته استقبال کردند و بر گسترش همکاریها در زمینههای مختلف تاکید کردند.
وزارت خارجه پاکستان نوشته است که اسحاقدار از دیدگاه و تلاشهای دونالد ترامپ، رییسجمهور امریکا، برای صلح ستایش کرد. او همچنان از حمایت ترامپ از آتشبس میان امریکا و ایران و فرستادن هیئت بلندپایه به رهبری جیدی ونس، معاون رییسجمهور امریکا، به پاکستان برای گفتوگوهای صلح اسلامآباد قدردانی کرد.
در خبرنامه آمده است که مارکو روبیو از تلاشهای دیپلوماتیک و میانجیگرانه پاکستان ستایش کرد و بر ادامه هماهنگی میان رهبری پاکستان و دولت امریکا تاکید کرد.
وزارت خارجه پاکستان میگوید اسحاق دار در این دیدار همچنان از نقش ترامپ و روبیو در کاهش تنشها میان پاکستان و هند در سال گذشته و جلوگیری از درگیری گستردهتر میان دو کشور دارای سلاح هستهای قدردانی کرد.
وزیر خارجه پاکستان گفته است که اسلامآباد نگران استفاده گروههای تروریستی از خاک افغانستان علیه پاکستان است. او بر افزایش همکاریها در مبارزه با تروریسم برای رسیدگی به چالشهای امنیتی تأکید کرده است.
در پایان دیدار، دو طرف توافق کردند که برای تقویت روابط پاکستان و امریکا همکاریهای خود را ادامه دهند.
بر اساس این گزارش سازمان ملل متحد که بازه زمانی سال ۲۰۲۵ را پوشش میدهد، هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) چندین مورد خشونت شدید جنسی از جمله تجاوز فردی و گروهی، ازدواج اجباری و «برهنگی اجباری» را علیه ۱۵ زن و ۶ دختر در این کشور راستیآزمایی و تایید کرده است.
سازمان ملل به صراحت این موارد را به مقامهای اداره حاکم و نیروهای امنیتی طالبان نسبت داده است.
در بخشی از این گزارش آمده است: «بهرغم صدور فرمان منع ازدواج اجباری از سوی رهبر طالبان در سال ۲۰۲۱، مقامهای این گروه نه تنها خود در خط مقدم ارتکاب این جرم قرار دارند، بلکه از ازدواجهای اجباری در دادگاههای خود حمایت و آنها را تایید میکنند.»
آمار تکاندهنده خودکشی زنان
گزارشگر ویژه سازمان ملل برای حقوق بشر افغانستان در این سند فاش کرده است که زنان و دخترانی که در برابر سیاستهای تفکیک جنسیتی طالبان دست به اعتراض زده یا این قوانین را به چالش کشیدهاند، بهطور خودسرانه بازداشت شده و در سلولهای طالبان تحت شدیدترین شکنجهها، بدرفتاریها و «خشونتهای جنسی» قرار گرفتهاند.
سازمان ملل متحد همچنین هشدار داده است که به دلیل سانسور شدید، فضای خفقان، شرم اجتماعی و ترس از انتقامجویی طالبان، بسیاری از قربانیان مهر سکوت بر لب زدهاند و آمار واقعی به مراتب بالاتر از موارد ثبتشده است.
این گزارش تایید میکند که شدت آسیبهای روحی و فیزیکی ناشی از این جنایات، منجر به ثبت چندین مورد «خودکشی» در میان زنان قربانی در افغانستان شده است؛ اقدامی که ناشی از ناامیدی مطلق و نبود هچگونه پناهگاهی در داخل کشور است.
انسداد مسیرهای دادخواهی
دبیرکل سازمان ملل با ابراز نگرانی عمیق از وضعیت حقوق بشر در افغانستان اعلام کرد که در چهار سال گذشته و پس از تسلط دوباره طالبان، تمامی قوانین حمایتی و دادگاههای اختصاصی مربوط به حقوق زنان بهطور کامل منحل شدهاند. در حال حاضر هیچ چارچوب قانونی و شفافی برای دسترسی زنان به عدالت وجود ندارد و تمام شکایتهای مربوط به خشونتهای جنسیتی، توسط مقامات مرد طالبان رسیدگی و سرکوب میشود.
همزمان با فروپاشی سیستم قضایی، قطع پیدرپی اینترنت توسط طالبان در مناطق مختلف افغانستان نیز مانع بزرگی برای دسترسی قربانیان به اطلاعات و مسیرهای امدادرسانی حیاتی ارزیابی شده است.
فروپاشی سیستم بهداشتی
یافتههای این گزارش نشان میدهد که به دلیل قطع بودجههای بینالمللی و محدودیتهای شدید طالبان بر گشتوگذار و کار امدادرسان های زن، بیش از ۴۰۰ مرکز بهداشتی و صدها مرکز ویژه پاسخگویی به خشونتهای جنسیتی که پیش از این توسط سازمان ملل حمایت میشدند، تا جولای ۲۰۲۵ بهطور کامل مسدود شدهاند.
علاوه بر این، طالبان از ورود کارمندان زن سازمان ملل به دفاتر این سازمان جلوگیری کرده و عملاً سیستم امدادرسانی به زنان آسیبدیده را فلج کردهاند.
تحقیقات مستقل برای محاکمه عاملان
در واکنش به این بحران عمیق، گزارش دبیرکل تایید میکند که شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد یک «مکانیسم تحقیقاتی مستقل برای افغانستان» ایجاد کرده است. وظیفه این نهاد بینالمللی، جمعآوری، مستندسازی و تحلیل شواهد مربوط به جرایم بینالمللی و جدیترین نقضهای قوانین بینالمللی، بهویژه جنایات صورت گرفته علیه زنان و دختران افغان است تا در دادگاههای بینالمللی علیه رهبران طالبان استفاده شود.
دبیرکل سازمان ملل متحد در پایان این گزارش با لحنی قاطع از طالبان خواست تا فوراً تمامی اقدامات مبتنی بر خشونت جنسی را متوقف کنند، قوانین و سیاستهای ناقض آزادیهای اساسی زنان را لغو نمایند و به فرامین شورای امنیت سازمان ملل پایبند شوند.
وی همچنین خواستار لغو فوری ممنوعیت کار زنان در سازمانهای بینالمللی و غیردولتی شد.
اداره طالبان هنوز به این گزارش واکنش نشان نداده است.
زبان پشتو یکی از دو زبان رسمی افغانستان است. سالها پیش، شماری از فعالان فرهنگی افغانستان در نشستی در کابل، ۸ جوزا را به عنوان روز ملی زبان پشتو نامگذاری کردند. از آن زمان تاکنون، این روز هر سال در محافل فرهنگی داخل و خارج از کشور گرامی داشته میشود.
بر اساس قانون اساسی حکومت پیشین افغانستان، زبان پشتو در کنار زبان فارسی دری، زبان رسمی کشور است. این زبان در افغانستان و پاکستان میلیونها گویشور دارد و یکی از زبانهای مهم منطقه به شمار میرود. برخی آمارها شمار گویشوران پشتو را حدود ۶۰ میلیون نفر برآورد کردهاند.
طالبان رسما اعلام کرده است که پشتو و فارسی دری را بهعنوان زبانهای رسمی افغانستان به رسمیت میشناسد. اداره طالبان تاکنون هیچ پیام یا واکنشی به مناسبت این روز منتشر نکرده است.
زبان پشتو از خانواده زبانهای هندواروپایی است و با زبان فارسی پیوندهای تاریخی و فرهنگی دارد. در طول تاریخ، این دو زبان بر فرهنگ و ادبیات یکدیگر تأثیر گذاشتهاند.
خوشحالخان ختک، رحمانبابا و حمزه شینواری از شناختهشدهترین شاعران زبان پشتو هستند و آثار آنان جایگاه مهمی در ادبیات پشتو دارد.
برخی فعالان فرهنگی میگویند در سالهای اخیر اقدامات کافی برای تقویت و توسعه زبان پشتو انجام نشده است. به گفته آنان، توجه لازم به آموزش، تولید آثار ادبی و برنامههای فرهنگی مرتبط با این زبان وجود نداشته و در برخی موارد محدودیتهایی نیز بر فعالیتهای فرهنگی اعمال شده است.
شماری از این فعالان همچنین نسبت به جایگزینی برخی واژههای بومی با واژههای عربی ابراز نگرانی میکنند و آن را برای هویت فرهنگی زبان پشتو زیانبار میدانند.
زبانشناسان میگویند علاوه بر زبانهای رسمی، بسیاری از زبانهای محلی در افغانستان نیز با خطر فراموشی روبهرو هستند. به گفته آنان، حفظ تنوع زبانی بخشی از حفظ میراث فرهنگی کشورها است و به برنامهریزی و حمایت نیاز دارد.
هدف از نامگذاری روز ملی زبان پشتو، توجه به ارزشهای فرهنگی این زبان، حمایت از فعالیتهای ادبی و علمی و تشویق مردم به حفظ و گسترش آن عنوان میشود.
افراسیاب ختک، سیاستمدار پشتون، گفته است: «پشتو ستون فرهنگ و هویت ماست. این زبان ما را به عنوان یک ملت حفظ کرده است.»
روز ملی زبان پشتو برای نخستین بار در سال ۲۰۱۲ در کابل با حضور نویسندگان، شاعران و مقامهای حکومتی برگزار شد و از آنان تاکنون هر سال گرامی داشته میشود.
