ترامپ: تا دو تریلیون دالر به جمهوری اسلامی خسارت وارد کردیم
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا گفت این کشور در جریان جنگ اخیر بین ۱.۵ تا دو تریلیون دالر به جمهوری اسلامی خسارت وارد کرده است و این کشور برای بازسازی به سرمایهگذاری نیاز دارد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا گفت این کشور در جریان جنگ اخیر بین ۱.۵ تا دو تریلیون دالر به جمهوری اسلامی خسارت وارد کرده است و این کشور برای بازسازی به سرمایهگذاری نیاز دارد.
ترامپ گفت هرگونه بهرهمندی جمهوری اسلامی از مزایای توافق با امریکا بر اساس عملکرد تهران خواهد بود، اما واشنگتن هیچ پولی در اختیار تهران قرار نخواهد داد.
او افزود: «لازم نیست چیزی به آنها بدهیم»، اما در عین حال گفت ممکن است برخی کشورها یا سرمایهگذاران برای سرمایهگذاری در ایران ابراز تمایل کنند.
رئیسجمهور امریکا با اشاره به خسارتهای واردشده به تهران گفت: «کسی باید به آنها کمک کند، زیرا ما یک و نیم تا دو تریلیون دالر خسارت وارد کردیم.»
ترامپ همچنین گزارشها درباره سرمایهگذاری امریکا در ایران را رد کرد و آن را «داستانی ساختگی» خواند.
همزمان خبرگزاری رویترز گزارش داد شرکتهایی از امریکا، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، آسیا، افریقا و امریکای جنوبی تاکنون برای تامین بیش از ۱۵۰ میلیارد دالر از منابع یک صندوق ۳۰۰ میلیارد دالری پیشبینیشده در یادداشت تفاهم امریکا و جمهوری اسلامی اعلام آمادگی کردند.
به گفته منابع آگاه به رویترز، این صندوق یک سازوکار سرمایهگذاری خصوصی است و هیچ پول دولتی یا کمک بلاعوضی در آن وجود ندارد.
روسای جمهور امریکا و ایران روز چهارشنبه تفاهمنامهای را با هدف پایان دادن به جنگ میان دو کشور امضا کردند.
رویترز به نقل از یک مقام امریکایی گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، روز چهارشنبه تفاهمنامهای را با هدف پایان دادن به جنگ میان دو کشور امضا کردند.
به گفته این مقام، این سند پیشتر روز یکشنبه بهصورت دیجیتالی توسط جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، و محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، امضا شده بود و ترامپ نیز بر این روند نظارت داشت.
رسانههای دولتی ایران نیز بامداد پنجشنبه به نقل از اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت خارجه ایران، گزارش دادند که متن توافق میان ایالات متحده و ایران بهطور رسمی توسط رؤسای جمهور دو کشور امضا شده است.
فیصل بن فرحان، وزیر خارجه عربستان سعودی، روز چهارشنبه گفت مهمترین موضوع در مذاکرات قریبالوقوع هستهای میان ایران و ایالات متحده، چگونگی نظارت و راستیآزمایی برنامه هستهای ایران خواهد بود.
او در نشستی در ویانا که از سوی شورای اروپایی روابط خارجی برگزار شده بود، اظهار داشت جزئیات توافق اهمیت تعیینکننده دارد و آنچه بیش از همه اهمیت خواهد داشت، سازوکارهای نظارتی فراتر از تعهدات ایران درباره غنیسازی اورانیوم و کاهش سطح ذخایر مواد هستهای است.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که واشنگتن و تهران اعلام کردهاند بر سر پایان جنگ و آغاز مذاکرات گستردهتر درباره موضوعات مورد اختلاف، از جمله برنامه هستهای ایران، به تفاهم رسیدهاند. با این حال، یک مقام ارشد امریکایی گفته است که تا زمان دستیابی به یک توافق الزامآور، هر یک از طرفین میتوانند از این روند خارج شوند.
وزیر خارجه عربستان از اظهارنظر درباره جزئیات تفاهمنامه خودداری کرد و گفت هنوز نسخه نهایی آن را مشاهده نکرده است.
عربستان سعودی که از متحدان نزدیک امریکا و رقیب منطقهای ایران به شمار میرود، سالهاست برنامه هستهای ایران را از نزدیک زیر نظر دارد. تهران همواره تأکید کرده است که فعالیتهای هستهایاش اهداف کاملاً صلحآمیز دارد.
فیصل بن فرحان گفت جامعه جهانی و کشورهای منطقه بیش از هر چیز به یک نظام نظارتی پایدار و بلندمدت نیاز دارند، سازوکاری که بتواند اعتماد لازم را نسبت به اجرای تعهدات ایران ایجاد کند.
بر اساس توافق هستهای سال ۲۰۱۵ میان ایران و قدرتهای جهانی، محدودیتهای سختگیرانهای بر برنامه هستهای ایران اعمال شد و آژانس بینالمللی انرژی اتمی اختیارات گستردهتری برای بازرسی و راستیآزمایی دریافت کرد. اما این توافق پس از خروج امریکا به دستور دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ به تدریج فروپاشید و ایران نیز در واکنش، فعالیتهای هستهای خود را فراتر از محدودیتهای تعیینشده گسترش داد.
وزیر خارجه عربستان تأکید کرد که ایجاد یک نظام راستیآزمایی پایدار و قابل اعتماد، مهمترین عامل برای جلب اعتماد کشورهای منطقه و فراهم شدن زمینه دستیابی به آیندهای باثباتتر خواهد بود.
باقر قالیباف، رئیس پارلمان و مذاکرهکننده ارشد ایران، پس از انتشار متن توافق موقت با امریکا گفت که وضعیت تنگه هرمز به شرایط پیش از جنگ برنمیگردد، اما این به معنای اقدام خلاف قوانین بینالمللی و کشتیرانی نیست. قالیباف گفت که «ما در جنگ مقابل امریکا و اسرائیل، پیروز شدیم.»
او گفت که ایران به طور طبیعی برای ارائه خدمات در این تنگه پول دریافت میکند.
رسانههای ایران روز چهارشنبه، ساعاتی پس از انتشار این توافق از سوی کاخ سفید، واکنش محمدباقر قالیباف را منتشر کردند. این سند با عنوان «یادداشت تفاهم اسلامآباد میان ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران» در ۱۴ بند تنظیم شده است.
در متن توافق آمده است که امریکا پس از امضای این یادداشت تفاهم، روند رفع محاصره دریایی و موانع اعمالشده علیه ایران را آغاز میکند و این روند باید ظرف ۳۰ روز تکمیل شود. همچنین در این مدت، تردد کشتیها باید به سطح پیش از جنگ بازگردد.
بر اساس بند پنجم این توافق، ایران متعهد میشود به مدت ۶۰ روز و بدون دریافت هزینه، «بهترین تلاش» خود را برای تأمین عبور امن کشتیهای تجاری از خلیج فارس به دریای عمان و برعکس به کار گیرد. در این بند تأکید شده است که تردد کشتیهای تجاری باید فوراً از سر گرفته شود و با توجه به ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و عملیات مینروبی از سوی ایران، حداکثر ظرف ۳۰ روز به حالت عادی بازگردد.
در همین بند آمده است که ایران با عمان درباره نحوه اداره آینده تنگه هرمز و ارائه خدمات دریایی در این آبراه گفتوگو خواهد کرد. این مذاکرات باید با در نظر گرفتن منافع کشورهای ساحلی خلیج فارس، قوانین بینالمللی و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز انجام شود.
قالیباف گفت بر اساس این تفاهمنامه، ۳۰۰ میلیارد دالر برای سرمایهگذاری در ایران اختصاص یافته است که بخشی از آن صرف بازسازی خواهد شد.
در بند ششم این سند نیز آمده است که ایالات متحده همراه با شرکای منطقهای خود متعهد میشود طرحی نهایی و مورد توافق به ارزش دستکم ۳۰۰ میلیارد دالر برای بازسازی و توسعه اقتصادی ایران تدوین کند.
در این توافق همچنین بر رفع تحریمها تأکید شده است. با این حال، مقامهای ارشد حکومت ترامپ میگویند لغو تحریمها و دسترسی ایران به ۳۰۰ میلیارد دالر، مشروط به تغییر رفتار تهران خواهد بود.
یک مقام اتحادیه اروپا روز چهارشنبه اعلام کرد که دفتر آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، در هفتههای اخیر برای باز کردن کانالهای ارتباطی با روسیه، تماسهای محدودی در سطح دیپلوماتیک با کرملین برقرار کرده است.
این مقام که نخواست نامش فاش شود، به رویترز گفت در این تماسها هیچ موضوع ماهوی مورد بحث قرار نگرفته است. او افزود اتحادیه اروپا در هر سناریوی آینده منافع مشخصی دارد که باید از آنها دفاع کند و به همین دلیل حفظ کانالهای دیپلوماتیک با روسیه ضروری است.
او همچنین تأکید کرد که اتحادیه اروپا نقش میانجی را بر عهده ندارد و همچنان از تلاشهای اوکراین برای دستیابی به صلحی عادلانه و پایدار حمایت میکند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که رهبران اروپایی در هفتههای اخیر درباره احتمال آغاز گفتوگوهای مستقیم با روسیه پیرامون جنگ اوکراین و مسائل گستردهتر امنیتی رایزنیهای بیشتری انجام دادهاند؛ تغییری که پس از سالها انزوای دیپلوماتیک مسکو قابل توجه تلقی میشود.
با این حال، کشورهای اروپایی هنوز بر سر یک رویکرد مشترک به توافق نرسیدهاند و برخی حکومتها نسبت به مشارکت در مذاکرات با روسیه محتاط هستند. تاکنون ایالات متحده نقش اصلی را در تلاشهای دیپلوماتیک برای دستیابی به توافق صلح میان روسیه و اوکراین ایفا کرده است.
همزمان، اختلافنظرهایی نیز در داخل اروپا درباره نحوه مدیریت گفتوگو با مسکو وجود دارد. برخی رهبران اروپایی با تلاشهای بریتانیا، فرانسه و آلمان، برای در دست گرفتن رهبری دیپلوماتیک اروپا در تعامل با روسیه مخالفت کردهاند.
در همین راستا، جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، روز چهارشنبه بار دیگر خواستار تعیین یک نماینده واحد از سوی اتحادیه اروپا برای مدیریت تماسها با روسیه درباره جنگ اوکراین شد.
ملونی در پایان نشست گروه هفت در فرانسه به خبرنگاران گفت تعدد گروههای دیپلوماتیک در اروپا میتواند باعث سردرگمی شود و اتحادیه اروپا باید با یک صدای واحد با روسیه گفتوگو کند.
او همچنین گفت انتخاب نمایندهای از یکی از قدرتهای بزرگ اروپایی دشوار خواهد بود، زیرا چنین گزینهای رسیدن به توافق را پیچیدهتر میکند. به گفته ملونی، بهتر است این مسئولیت به یکی از کشورهای متوسط اتحادیه اروپا سپرده شود.
ایالات متحده سرانجام چهارشنبه ۲۷ جوزا متن رسمی یادداشت تفاهمی را که آخر هفته گذشته با جمهوری اسلامی امضا کرده بود، منتشر کرد. امریکا پیشتر گفته بود به خواست قطر و پاکستان دو میانجی مذاکرات و نیز اصرار جمهوری اسلامی این متن را دستکم تا جمعه و امضای رسمی آن منتشر نخواهد کرد.
با این حال، انتشار بخشهایی از این متن در رسانهها بازتابی بسیار گسترده یافت و انتقادهای کمسابقهای را متوجه دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، کرد.
یک مقام ارشد حکومت امریکا بعدازظهر چهارشنبه بهوقت شرق امریکا متن این سند ۱۴ مادهای را قرائت کرد؛ سندی که مفاد مربوط به بازگشایی تنگه هرمز، کاهش برخی محدودیتهای مالی علیه جمهوری اسلامی و همچنین انتظارات مربوط به رسیدگی به برنامه هستهای ایران در مذاکرات فنی آینده را مشخص میکند. این سند با عنوان «یادداشت تفاهم اسلامآباد میان ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران» منتشر شد و پس از اعتراضات گستردهای که بهدلیل عدم انتشار عمومی متن آن شکل گرفته بود، در اختیار رسانهها قرار گرفت.
این مقام ارشد امریکایی، که نامش اعلام نشد، گفت: «این توافق اساسا توافقی است که به ما اجازه میدهد فورا تنگه هرمز را باز کنیم، ایرانیها را متعهد به نابود کردن غبار هستهای (uranium dust) کنیم، و سپس اهرمی در اختیار ما قرار میدهد که اگر ایرانیها رفتار خوب خود را افزایش دهند، ما نیز میزان رفع تحریمها و کمکهای اقتصادی را افزایش دهیم؛ اقداماتی که میتواند ایران را به کشوری مرفهتر تبدیل کند.»
قرار است این یادداشت تفاهم جمعه بهطور رسمی امضا شود؛ اقدامی که یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکره درباره شرایط نهایی توافق ایجاد خواهد کرد.
متن ارائه شده از سوی حکومت امریکا، تفاوتهایی اندک با آنچه رسانهها در روزهای اخیر منتشر کردهاند، دارد.
در همین حال شبکه سیانان بهنقل از مقامهای امریکایی نوشت بخش مهمی از تعهدات جمهوری اسلامی در کانالهای محرمانه و خارج از متن رسمی مطرح شده است. جزییاتی از این تعهدات منتشر نشده است.
متن رسمی کامل یادداشت تفاهم
ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران در تاریخ [......] با حسن نیت بر موارد زیر توافق کردند:
ماده ۱
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران و متحدان آنها در جنگ جاری این یادداشت تفاهم را امضا میکنند تا پایان فوری و دایمی عملیات نظامی در تمامی جبههها، از جمله لبنان، را اعلام کنند و متعهد شوند که از این پس هیچ جنگ یا عملیات نظامی علیه یکدیگر آغاز نکنند، از تهدید یا استفاده از زور علیه یکدیگر خودداری و تمامیت ارضی و حاکمیت لبنان را تضمین کنند. توافق نهایی پایان دائمی جنگ در تمامی جبههها، از جمله لبنان، و سایر مفاد این بند را تایید خواهد کرد.
ماده ۲
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و از مداخله در امور داخلی یکدیگر خودداری کنند.
ماده ۳
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران متعهد میشوند ظرف حداکثر ۶۰ روز به مذاکره بپردازند و به توافق نهایی دست یابند؛ این مدت با رضایت متقابل قابل تمدید است.
ماده ۴
بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم، ایالات متحده امریکا روند رفع محاصره دریایی خود و هرگونه اخلال یا مانع علیه جمهوری اسلامی ایران را آغاز خواهد کرد و ظرف ۳۰ روز بهطور کامل به محاصره دریایی پایان خواهد داد.
در این مدت، جمهوری اسلامی ایران به تناسب سطح تردد پیش از جنگ، بازگشت ترافیک کشتیها را برقرار خواهد کرد.
ایالات متحده امریکا همچنین متعهد میشود ظرف ۳۰ روز پس از توافق نهایی، نیروهای خود را از مجاورت جمهوری اسلامی ایران خارج کند.
ماده ۵
پس از امضای این یادداشت تفاهم، جمهوری اسلامی ایران با بهکارگیری تمام تلاش خود، عبور ایمن کشتیهای تجاری را بدون دریافت هیچ هزینهای و فقط برای مدت ۶۰ روز از خلیج فارس به دریای عمان و بالعکس فراهم خواهد کرد.
تردد کشتیهای تجاری بلافاصله آغاز میشود و با در نظر گرفتن ضرورت رفع موانع فنی و نظامی و مینروبی از سوی جمهوری اسلامی ایران، ظرف ۳۰ روز بهطور کامل برقرار خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران با سلطاننشین عمان گفتوگو خواهد کرد تا مدیریت آینده و خدمات دریایی تنگه هرمز را با مشورت سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس و مطابق حقوق بینالملل و حقوق حاکمیتی کشورهای ساحلی تنگه هرمز تعیین کند.
ماده ۶
ایالات متحده امریکا متعهد میشود همراه با شرکای منطقهای خود طرحی قطعی و مورد توافق به ارزش حداقل ۳۰۰ میلیارد دالر برای بازسازی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران تدوین کند.
سازوکار اجرای این طرح بهعنوان بخشی از توافق نهایی ظرف ۶۰ روز نهایی خواهد شد.
تمام مجوزها، معافیتها و اجازهنامههای مورد نیاز برای انجام تراکنشهای مالی مرتبط از سوی ایالات متحده صادر خواهد شد.
ماده ۷
ایالات متحده امریکا متعهد میشود تمامی انواع تحریمها علیه جمهوری اسلامی ایران، از جمله قطعنامههای شورای امنیت سازمان ملل، قطعنامههای شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی و تمامی تحریمهای یکجانبه امریکا اعم از اولیه و ثانویه را مطابق جدول زمانی مورد توافق در توافق نهایی لغو کند.
جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده امریکا اهمیت حیاتی موضوع رفع تحریمها را به رسمیت شناخته و قصد خود را برای رسیدگی فوری به این موضوع در مذاکرات به منظور دستیابی به توافق متقابل اعلام میکنند.
ماده ۸
جمهوری اسلامی ایران مجددا تاکید میکند که سلاح هستهای تولید یا تحصیل نخواهد کرد.
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق کردهاند که درباره سرنوشت مواد غنیشده ذخیرهشده از طریق سازوکاری که به صورت متقابل مورد توافق قرار گیرد و مطابق جدول زمانی ماده ۷ باشد تصمیمگیری کنند؛ حداقل روش اجرایی، رقیقسازی مواد در محل تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی خواهد بود.
دو طرف همچنین توافق کردهاند درباره موضوع غنیسازی و سایر مسائل مورد توافق مرتبط با نیازهای هستهای جمهوری اسلامی ایران بر اساس چارچوبی رضایتبخش که در توافق نهایی تعیین خواهد شد گفتوگو کنند.
توافق نهایی مفاد این بند را تایید خواهد کرد.
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران اهمیت حیاتی مسائل هستهای فوق را به رسمیت میشناسند و قصد خود را برای رسیدگی فوری به آنها در مذاکرات با هدف دستیابی به توافق متقابل اعلام میکنند.
ماده ۹
تا زمان دستیابی به توافق نهایی، ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق میکنند وضعیت موجود حفظ شود.
جمهوری اسلامی ایران وضعیت فعلی برنامه هستهای خود را حفظ خواهد کرد و ایالات متحده آمریکا تحریم جدیدی اعمال نخواهد کرد و نیروهای اضافی در منطقه مستقر نخواهد ساخت.
ماده ۱۰
ایالات متحده امریکا متعهد میشود بلافاصله پس از امضای این یادداشت تفاهم و تا زمان لغو تحریمها، وزارت خزانهداری امریکا معافیتهایی برای صادرات نفت خام ایران، فرآوردههای نفتی و مشتقات آن و تمامی خدمات مرتبط از جمله خدمات بانکی، بیمه، حملونقل و غیره صادر کند.
ماده ۱۱
ایالات متحده امریکا متعهد میشود پس از اجرای این یادداشت تفاهم، وجوه و داراییهای مسدود یا محدودشده جمهوری اسلامی ایران را بهطور کامل در دسترس استفاده قرار دهد.
دو طرف در جریان مذاکرات درباره رویه آزادسازی این وجوه توافق خواهند کرد.
این وجوه، چه در حساب اصلی باقی بمانند و چه منتقل شوند، برای پرداخت به هر ذینفع نهایی که از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران تعیین شود، کاملا قابل استفاده خواهند بود.
ایالات متحده امریکا متعهد میشود تمامی مجوزها و تاییدیههای لازم را در این زمینه صادر کند.
ماده ۱۲
ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران توافق میکنند سازوکاری اجرایی برای نظارت بر اجرای موفق این یادداشت تفاهم و پایبندی آینده به توافق نهایی ایجاد شود.
ماده ۱۳
پس از امضای این یادداشت تفاهم و مشروط به آغاز اجرای مواد ۱، ۴، ۵، ۱۰ و ۱۱ و ادامه اجرای آنها، ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران مذاکرات درباره توافق نهایی را صرفا در مورد سایر مواد آغاز خواهند کرد.
ماده ۱۴
توافق نهایی از طریق یک قطعنامه الزامآور شورای امنیت سازمان ملل متحد تایید خواهد شد.