سازمان جهانی مبارزه با شکنجه با انتشار گزارشی میگوید نیروهای طالبان به طور مکرر به ویژه در امور امنیتی روزمره از خشونت استفاده میکنند و این موضوع در اصول جزایی محاکم طالبان قانونی شده است. طبق گزارش، شکنجه در عملیاتها و بازداشتگاههای طالبان به رویه رایج تبدیل شده است.
این سازمان روز پنجشنبه گزارش خود تحت عنوان شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ را منتشر کرد.
در این گزارش تاکید شده است که شکنجه و رفتارهای «ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز» در افغانستان ممنوع نشده بلکه عملا قانونی شده و بهگونه فعال اجرا میشود.
در گزارش آمده است که ماموران امر به معروف بهگونهای خودسرانه شهروندان را بازداشت میکنند و رفتار و پوشش زنان و مردان را زیر نظر دارند.
در این گزارش همچنین به محدودیتهای گسترده در زمینه حقوق خانواده از جمله قانون جدایی زن و شوهر نیز اشاره شده است.
سیستم قضایی و حقوق قربانیان
گزارش شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ نشان میدهد که نظام قضایی مستقل در افغانستان عملا از بین رفته و سازوکارهای پاسخگویی در برابر نقض حقوق بشر وجود ندارد.
این گزارش همچنین تاکید میکند که قربانیان شکنجه به دلیل ترس از انتقامجویی، از ثبت شکایت خودداری میکنند و دسترسی به وکیل مدافع برای زندانیان سیاسی بهشدت محدود شده است.
گزارش تاکید میکند که در افغانستان هیچ تعریف حقوقی برای «قربانی شکنجه» وجود ندارد و هیچ سازوکار حمایتی برای این افراد پیشبینی نشده است.
سرکوب زنان، اقلیتها و آزادیهای مدنی
در گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه آمده است که طالبان هیچ سازوکار حمایتی موثری برای زنان، کودکان و گروههای آسیبپذیر ایجاد نکرده و در عمل، با حذف زنان از فضای عمومی، محدودسازی آزادی رفتوآمد و نقض حقوق بنیادین، سیاست تبعیض و سرکوب را دنبال میکند.
این گزارش نشان میدهد که تعلق به جامعه الجیبیتیکیو در افغانستان جرمانگاری شده و با مجازاتهای شدید روبهرو است.
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه تاکید کرده است که گروههای قومی و مذهبی از جمله هزارهها، اسماعیلیه، سیکها، هندوها و شیعیان با تبعیض، آزار هدفمند و کوچ اجباری مواجهاند و فضای مدنی در افغانستان بهشدت محدود شده است.
بر اساس این گزارش که روز پنجشنبه منتشر شد، مدافعان حقوق بشر و فعالان مدنی یا مجبور به فعالیت مخفیانه شدهاند یا کشور را ترک کردهاند و هرگونه انتقاد از رهبران طالبان میتواند با پیگرد و مجازات روبهرو شود.
شاخص جهانی شکنجه به اقدام دادستان دادگاه کیفری بینالمللی در ۲۳ جنوری ۲۰۲۵ برای صدور حکم بازداشت رهبران طالبان اشاره کرده و آن را گامی حیاتی برای تأمین عدالت و پایان دادن به مصونیت از مجازات در افغانستان دانسته است.
طبق گزارش، طالبان متهمان را در جریان بازجوییها و بازداشتهای خودسرانه به طور گسترده شکنجه و با آنها بدرفتاری میکنند.
گزارش شاخص جهانی شکنجه که روز پنجشنبه، چهارم سرطان منتشر شد، به مواردی چون قانونیشدن مجازات بدنی، تنبیه علنی، بازداشتهای خودسرانه و بدرفتاری در بازداشتگاهها، فروپاشی نظام قضایی، تبعیض و کوچ اجباری اقلیتهای قومی و مذهبی، ممنوعیت ورود گزارشگر ویژه سازمان ملل و محدودیتهای گسترده بر آزادی بیان و تجمع پرداخته است.
در این گزارش آمده است که شکنجه و بدرفتاری در برخورد با بازداشتشدگان بهصورت گسترده در عملکرد روزمره نیروهای طالبان دیده میشود و به دلیل نبود سازوکارهای پاسخگویی، این موارد غالبا بدون پیگرد باقی میماند.
شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ دومین گزارش سازمان جهانی مبارزه با شکنجه است که روز پنجشنبه رونمایی شد.
سازمان جهانی مبارزه با شکنجه، در این گزارش خطر شکنجه و بدرفتاری را در ۳۹ کشور جهان ارزیابی کرده است.
این شاخص برای نخستین بار در ۲۵ جون پارسال راهاندازی شد و در آن ۲۷ کشور مورد ارزیابی قرار گرفتند.
در گزارش شاخص جهانی شکنجه ۲۰۲۶ درباره افغانستان تحت کنترول طالبان، تاکید شده که بازداشتهای بدون حکم قضایی ادامه دارد و افراد به دلایلی مانند نوع پوشش مورد نظر طالبان، نداشتن ریش برای مردان یا نداشتن محرم برای زنان بازداشت میشوند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که آزار جسمی، لتوکوب و ناپدیدسازی اجباری بهطور گسترده رخ میدهد و برخی بازداشتشدگان برای چندین روز ناپدید میشوند یا در مواردی جسد آنان به خانوادهها تحویل داده میشود.
این گزارش همچنین میگوید نیروهای طالبان در ولایتهای مختلف بهطور منظم اقدام به بازرسی و تفتیش، از جمله جستوجوی خانهها، میکنند.
گزارشهای متعددی از شکنجه و بدرفتاری در زندانهای طالبان منتشر شده است.
شورای امنیت سازمان ملل ماه گذشته از افزایش خشونت جنسی، تجاوز گروهی، شکنجه و برهنگی اجباری زنان و دختران توسط افراد و مقامهای طالبان پرده برداشت. به گفته ملل متحد، سیاستهای سرکوبگرانه طالبان و فضای معافیت از مجازات، افغانستان را به یکی از خطرناکترین نقاط جهان برای زنان تبدیل کرده است.
در ۱۲ جوزا ۱۴۰۵ دستکم چهار منبع از زندانیان سابق طالبان یا نزدیکان آنها به افغانستان اینترنشنال گفتند که در بازداشتگاههای طالبان، زندانیان مورد شکنجه و بدرفتاری قرار میگیرند و از آنان اعتراف اجباری گرفته میشود. به گفته آنها این وضعیت در زندانهای طالبان همچنان ادامه دارد.
کوین کورنول، امدادگر بریتانیایی و زندانی سابق در افغانستان، اخیرا در گفتوگو با روزنامه سن تجربه خود را از ۲۷۲ روز حبس در زندان طالبان روایت کرد.
کورنول گفته است که دوبار توسط طالبان لتوکوب شد، چشمبسته به یک قفس زیرزمینی در سلول انفرادی برده شد و ۱۱ روز در آنجا نگهداری شد.
او میگوید بهجز یک بار رفتن روزانه به تشناب، تنها تماسش با دیگران زمانی بود که نگهبانان برای شلاقزدن، لتوکوب یا تهدید با چاقو وارد سلول میشدند.
ظریفه یعقوبی، زندانی سابق طالبان اخیرا گفت که او و همکارانش انواع مختلف شکنجه و اعتراف اجباری را در زندان استخبارات طالبان تجربه کردهاند. خانم یعقوبی گفت که هنوز برای بهبود وضعیت روحی روانی ناشی از تجربههای زندان طالبان مبارزه میکند.
مدارعلی کریمی در تاسوعا، روز نهم محرم، در سخنرانی در مسجدی در غرب کابل، گفت که درباره بدرفتاری نیروهای طالبان با شیعیان با ملا حسن آخند صحبت کرده است و رئیسوزرا به مقامات طالبان دستور داده است به این مسائل رسیدگی شود.
آقای کریمی اما گفت که دستورات ملا حسن آخند اثری نداشته است. او گفت «من با بسیاری از بزرگان ابراز ناراحتی کردم که چرا حرف صدراعظم و سخن رئیسوزرا شنیده نمیشود.»
معین وزارت شهرسازی طالبان پنجشبنه، چهارم سرطان، از عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان انتقاد کرد و همچنین گفت که اخیرا اشخاص و افرادی خلاف پالیسی اداره طالبان اقداماتی علیه شیعیان انجام دادهاند. او از پیامدهای این اقدامات ابراز نگرانی کرد.
وزیر عدلیه طالبان در روزهای اخیر شماری از شیعیان را به خاطر برافراشتن پرچمهای محرم بازداشت و در زندان شخصی خود نگهداری کرد.
منابع روز گذشته به افغانستان اینترنشنال گفتند که پس از دستور رئیسوزرا و وزیر داخله طالبان، عبدالحکیم شرعی، پس از سه روز شیعیان را از زندان شخصی خود آزاد کرد.
وزیر عدلیه طالبان همچنین روز سهشنبه شماری از بزرگان شیعه را پس از احضار به مقر این وزارتخانه، توقیف کرد. به گفته منابع، وزیر طالبان از آنها تعهد گرفته است تا پرچمهای محرم را هرچه زودتر از مساجد و حسینیهها پایین بیاورند.
انتقاد از وزیر عدلیه طالبان
مدارعلی کریمی هشدار داد که مردم هزار و شیعیان را «بهتنگ نیاورید» تا از روی مجبوری تصمیمی خلاف خواست خود را بگیرند.
کریمی از برخوردهای اخیر عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان با شیعیان ابراز تاسف کرد.
او گفت که اقدامات عبدالحکیم شرعی علیه شیعیان خلاف لایحه وظایف اوست. او میگوید که وظایف وزیر عدلیه مشخص است و باید به مکلفیتهای خود بپردازد و نباید به مسائل فرهنگی و مذهبی دخالت کند.
عبدالحکیم شرعی از معدود وزرای قدرتمند کابینه طالبان است که زندان شخصی دارد. او در جریان سالهای گذشته شماری افراد را از جمله به خاطر موضوع زمین در زندان شخصی خود زندانی کرده است.
مدار علی کریمی از محدود هزارههای است که با اداره طالبان کار میکند. انتقادهای او از برخورد طالبان با هزارهها و شیعیان بیسابقه است.
مدارعلی کریمی همچنین در سخنرانی خود از مردم هزاره، به ویژه جوانان خواست در برخورد با این اقدامات احساساتی عمل نکنند. او تاکید کرد که شیعیان طرفدار خشونت، درگیری و جنگهای داخلی نیستند.
این روحانی شیعه گفت در بیش از چهار سال کار خود در اداره طالبان همواره بر همدلی و اتحاد میان مردم افغانستان تاکید کرده است.
دیدار با ملا حسن آخند
آقای کریمی میگوید در دیدار با مقامات بلندرتبه طالبان از جمله رئیسوزرای طالبان گفته است اگر در مناطق هزارهها و شیعیان صدای اعتراض یا تفنگی علیه طالبان بلند شد او پاسخگو است.
او مدعی شد که مردم شیعه و هزاره را میشناسد. مدارعلی کریمی همچنین افزود که در نشست با رئیس استخبارات طالبان نیز گفته است «اگر قرار باشد سکوت مردم ما را حمل بر ضعف و ترس بکنید، اشتباه کردهاید.»
معین شهرسازی طالبان خاطرنشان کرد که هزاره امروز با هزاره دیروز «زمین تا آسمان» تفاوت دارد. او گفت: «مردم ما دانشآموخته است. ملتی که دانش و تحصیل دارد از وضعیت تحلیل دارد و مطابق تحلیل خود از وضعیت تصمیم عقلانی میگیرد.»
آقای کریمی گفت در جریان جنگهای داخلی واقعیت اقوام افغانستان به همدیگر روشن شده و همه یکدیگر را بهدرستی میشناسند. او گفت که هزارهها نمیخواهند تجارب تلخ تاریخی تکرار شود.
