سراجالدین حقانی: ناامنی در گذشته مانع ارائه خدمات صحی در افغانستان بود
سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در دیدار با حنان بلخی، مقام ارشد سازمان بهداشت جهانی، گفت که ناامنی در گذشته مانع ارائه خدمات صحی در بخشهایی از افغانستان شده بود.
او افزود که مردم هنوز هم در دسترسی به خدمات بهداشتی مشکل دارند.
او روز یکشنبه، ۱۴ سرطان، در دیدار با حنان بلخی و هیئت همراهش، با اشاره به چالشهای بخش صحت در افغانستان گفت همکاریهای مشترک برای بهبود خدمات صحی ضروری است و ملاحظات سیاسی نباید مانع ارائه این خدمات شود.
بر اساس بیانیه وزارت داخله طالبان، دو طرف در این دیدار درباره تقویت نظام صحی افغانستان، گسترش همکاریهای بهداشتی، هماهنگی با نهادهای بینالمللی و برنامههای تطبیق واکسین پولیو گفتوگو کردند.
در این نشست، نماینده بنیاد کمکهای بشردوستانه ملک سلمان، رئیس دفتر منطقهای یونیسف و سفیران امارات متحده عربی و قطر نیز حضور داشتند.
طالبان در زمان جنگ با دولت پیشین، بارها به مراکز صحی حمله کردند و فعالیت شماری از کلینیکها را متوقف ساختند. کمیته سویدن در سرطان ۱۳۹۸ اعلام کرد که طالبان ۴۲ کلینیک صحی را در ولایت میدان وردک بستند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، نیز در گفتوگو با رادیو آزادی تأیید کرده بود که این کلینیکها از سوی طالبان بسته شدهاند.
افزون بر حملات طالبان، درگیریهای سنگین میان این گروه و نیروهای دولت پیشین نیز باعث تعطیلی یا محدود شدن فعالیت شماری از مراکز صحی و خدمات درمانی در بخشهایی از افغانستان شده بود.
حقانی و دستور ممنوعیت نشر تصاویر
وزارت داخله طالبان عکس سراجالدین حقانی با حنان بلخی را منتشر کرده استو این در حالیست که تلویزیون ملی، دستگاه تبلیغاتی طالبان، تصویر بلخی را در خبر مربوط به این دیدار سانسور کرده است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در قانون امر به معروف دستور داده است که تصاویر جانداران و زنان در رسانهها و صفحات مجازی این گروه نشر نشود. با این حال، مقامهای بانفوذ طالبان، از جمله سراجالدین حقانی و ملا عبدالغنی برادر، این دستور را نادیده گرفتهاند.
منابع امنیتی پاکستانی روز یکشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که در پی تیراندازی نیروهای مرزی طالبان به پاسگاههای مرزی پاکستان در ولسوالی خیبر، سه نیروی سرحدی این کشور زخمی شدند که وضعیت یکی از آنان وخیم گزارش شده است.
به گفته این منابع، درگیری با استفاده از سلاحهای سبک و سنگین رخ داد و پس از مدتی متوقف شد. نیروهای زخمی برای درمان به یک مرکز صحی منتقل شدهاند.
منابع امنیتی پاکستان مدعیاند که نیروهای مرزی طالبان بدون تحریک قبلی، بهسوی پاسگاههای پاکستانی در منطقه تبایی آتش گشودند. طالبان تاکنون درباره این ادعا اظهارنظر نکردهاند.
این درگیری در حالی رخ داده است که تنشها میان اداره طالبان و پاکستان در هفتههای اخیر افزایش یافته است. بامداد ۸ سرطان، پاکستان حملات هوایی را به ولایتهای پکتیا، پکتیکا و کنر انجام داد که بر اساس آمار سازمان ملل، دستکم ۲۸ غیرنظامی در آن کشته شدند. طالبان شمار قربانیان را بیشتر اعلام کرده و این حملات را «تجاوز» خواندهاند.
پس از آن، طالبان با چند پهپاد به خاک پاکستان حمله کردند که به گفته ارتش پاکستان، «پهپادهای ابتدایی» طالبان ساقط شدند.
همزمان با تلاش پنهانی طالبان برای مهار اختلافات با جمعهخان فاتح، فرمانده محلی این گروه در بدخشان، شماری از حامیان طالبان تصاویر جعلی از دیدار دوستانه یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، با این فرمانده را در شبکههای اجتماعی منتشر کردند.
این تصاویر که به نظر میرسد با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شدهاند، دیداری دوستانه میان یعقوب و جمعهخان فاتح را به تصویر میکشند و حامیان طالبان در شبکههای اجتماعی بر «اتحاد و برادری» میان فرماندهان طالبان تأکید کردهاند.
هیچ یک از حسابهای مقامات طالبان، از جمله وزارت دفاع در شبکههای اجتماعی، عکسی از این دیدار منتشر نکردهاند. به نظر میرسد که هدف از انتشار این تصاویر در حسابهای غیررسمی، رد گزارشها درباره اختلافات میان اداره طالبان و فرماندهان محلی این گروه در شمال است.
وزارت دفاع طالبان روز یکشنبه، ۱۴ سرطان، اعلام کرد که محمد یعقوب مجاهد از ولسوالیهای زیباک، اشکاشم، کران و منجان در بدخشان بازدید کرده و وضعیت نیروهای طالبان در مناطق مرزی با پاکستان، چین و تاجیکستان را بررسی کرده است. با این حال، این وزارتخانه هیچ اشارهای به دیدار وزیر دفاع با جمعهخان فاتح نکرده است.
انتشار این تصاویر در حالی است که گفتوگوهای هیئت اعزامی طالبان با جمعهخان فاتح تاکنون به نتیجه نرسیده است. منابع افغانستان اینترنشنال روز یکشنبه گفتند که همزمان با سفر یعقوب مجاهد، بخشی از نیروهای تازهنفس طالبان در مرکز ولسوالی نسی، پایگاه اصلی جمعهخان فاتح، مستقر شدهاند.
به گفته این منابع، این نیروها برای مهار هرگونه شورش یا درگیری احتمالی اعزام شدهاند.
امتیاز محمد، از کاربران حامی طالبان در شبکه اکس، با انتشار تصاویر جعلی نوشت: «مولوی محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع، در بدخشان با ملا جمعهخان فاتح دیدار کرده است. ما متحد هستیم.»
نورالله نورانی، دیگر کاربر نزدیک به طالبان، نیز همین تصاویر را بازنشر کرد و مدعی شد همه اعضای طالبان زیر فرمان یک امیر هستند و هرکس خلاف آن سخن بگوید، مخالف نظام طالبان است.
انتشار این تصاویر همزمان با افزایش گمانهزنیها درباره احتمال خلع سلاح فاتح صورت گرفته است. منابع افغانستان اینترنشنال میگویند نیروهای تازهنفس طالبان برای خلع سلاح جنگجویان او به ولسوالی نسی اعزام شدهاند.
رسانههای نزدیک به طالبان روز شنبه نیز فایل صوتی منتسب به فاتح را منتشر کردند که او در آن گزارشها درباره خلع سلاح نیروهایش را رد میکند.
در همین حال، برخی حسابهای فعال در شبکههای اجتماعی نیز به این اختلافات پرداختهاند، هرچند مشخص نیست این حسابها به حامیان جمعهخان فاتح تعلق دارند یا مخالفان طالبان که پیشتر نیز از نارضایتی فرماندهان غیرپشتون این گروه حمایت کردهاند.
حسابی با نام «الحاج جمعهخان فاتح» در شبکه اکس با اشاره به ادامه مقاومت نوشت: «من و نیروهایم هرگز تسلیم زر و زور نخواهیم شد. این حلقه ستمگر و غیربومی که در توهم تسلیم شدن ماست، بداند که رویاهایش را در هم خواهیم کوبید.»
بر اساس اطلاعات منابع افغانستان اینترنشنال، شکاف میان جمعهخان فاتح و رهبری طالبان پس از اختلاف بر سر استخراج معادن در شمالشرق افغانستان عمیقتر شده است.
به گفته این منابع، هبتالله آخندزاده با صدور فرمانی خواستار توقف استخراج غیرقانونی معادن شده؛ اقدامی که منابع اقتصادی تحت نفوذ جمعهخان فاتح را بهطور مستقیم هدف قرار میدهد. منابع میگویند همین موضوع به یکی از اصلیترین محورهای اختلاف میان دو طرف تبدیل شده و تنش میان این فرمانده ناراضی و رهبری طالبان را تشدید کرده است.
وزارت دفاع طالبان با انتشار فراخوانی، از جوانان ولسوالیهای مرزی در خوست و پکتیکا خواسته است که به صفوف ارتش این گروه بپیوندند.
منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان از هر ولسوالی مرزی ۵۰ نفر را در چارچوب پولیس سرحدی و قطعات دفاعی جذب خواهد کرد.
طالبان برای جذب نیرو در ارتش خود، معیارهای مشخصی را در نظر گرفتهاست. بر اساس این معیارها، داوطلبان باید بین ۲۰ تا ۲۴ سال سن داشته باشند، تذکره اصلی افغانستان را ارائه کنند و خانوادههای شان در داخل کشور زندگی کنند.
در این فراخوان همچنین آمده است که متقاضیان باید از سوی بزرگان قومی و امام مسجد محل تایید شوند، سابقه محکومیت جرمی نداشته باشند و به مواد مخدر نیز آغشته نباشند.
در این فراخوان همچنین تاکید شده است که افراد جذبشده در دوره آموزش نظامی اجازه تلفن همراه را نخواهند داشت.
همچنین داشتن «سابقه جهادی» از جمله معیارهای مورد نظر طالبان برای جذب نیرو عنوان شده است.
وزارت دفاع طالبان از جوانان واجد شرایط خواسته است برای ثبتنام به فرماندهی جلب و جذب این گروه در ولایت پکتیکا مراجعه کنند.
علاوه بر پکتیکا و خوست، منابع محلی روز شنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان در بدخشان نیز فراخوانی برای پیوستن جوانان به ارتش این گروه ارائه کرده است.
افغانستان اینترنشنال پیشتر، در ۳۰ حمل، به نقل از منابع خود گزارش داد که طالبان در چارچوب برنامه تقویت ساختارهای امنیتی خود در ولایتهای جنوبی و جنوبشرقی، در نظر دارد در مرحله نخست حدود یک هزار نفر را از منطقه زازی میدان در خوست به صفوف نیروهای خود جذب کنند.
منابع مطلع در پکتیا به افغانستان اینترنشنال گفتند که طالبان گروهی از مهاجمان انتحاری خود را در خوابگاه سابق دخترانه دانشگاه پکتیا مستقر کرده است.
منابع محلی یکشنبه، ۱۴ سرطان گفتند که طالبان در ورودی خوابگاه دخترانه دانشگاه پکتیا تابلویی با عنوان «مرکز آموزش فقه و قضا» نصب کرده است، اما هیچ نشانهای فعالیت آموزشی در این مکان دیده نمیشود.
افغانستان اینترنشنال همچنین تصاویری از دروازه خوابگاه دختران دانشگاه دولتی پکتیا به دست آورده است.
برخی شاهدان عینی از نزدیکی این خوابگاه گفتند دروازههای این مکان بسته است و در داخل ساختمان دو طبقهای نیز دوربینهای امنیتی متعددی دیده میشود. منابع در دانشگاه پکتیا میگویند مسیر دانشگاه به خوابگاه سابق دختران بسته شده است.
طالبان تاکنون درباره این جابهجایی بهطور رسمی ابرازنظر نکرده و وضاحت نداده است که خوابگاه دختران در دانشگاه پکتیا در حال حاضر به چه منظور اسفتاده میشود.
طالبان پس از منع آموزش زنان و دختران بالاتر از صنف ششم در افغانستان، خوابگاههای دختران در دانشگاهها را هدفهای مختلف به کار گرفته است.
به گفته منابع محلی، پس از حملات پاکستان به مراکز نظامی طالبان، این گروه نیروهای انتحاری خود را در خوابگاه سابق دختران دانشگاه پکتیا مستقر کرده تا از حملات در امان بمانند.
جنوبشرق افغانستان، بهویژه ولایتهای پکتیا، پکتیکا و خوست از مراکز قدرت شبکه حقانی به رهبری سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله طالبان بهشمار میروند. پیش از این نیز منابع گفته بودند که میان ملا هبتالله، رهبر طالبان و سراجالدین حقانی، وزیر داخله این گروه بر سر نیروهای انتحاری اختلاف نظر به میان آمده است.
منابع در ماه دلو ۱۴۰۳به افغانستان اینترنشنال گفتند که هبتالله ۶۰۰ نیروی انتحاری قطعه بدری را که در کمپ نظامی سابق «چپمن» متعلق به نیروهای امریکایی و سازمان سیا در ولایت خوست مستقر بودند، به قندهار منتقل کرده است.
منابع نزدیک به سراجالدین حقانی میگویند که او کمکهای ویژهای به نیروهای انتحاری ارائه میکند و تمام هزینههای آنان را میپردازد.
بر اساس شواهد، برای نخستین بار در افغانستان، گروه القاعده پایهگذار حملات انتحاری بوده است. شورای امنیت ملی امریکا در سال ۲۰۰۰ اعلام کرده بود که اسامه بنلادن مراکز آموزشی نیروهای انتحاری را در افغانستان ایجاد کرده است.
طالبان تاکنون شمار دقیق نیروهای انتحاری خود را اعلام نکرده است.
هرچند طالبان جابهجایی این نیروها در پکتیا را تاکنون تایید نکرده است، اما در پی افزایش تنش با پاکستان، استقرار این نیروها در مناطق مرزی پرسشهایی را در میان باشندگان پکتیا ایجاد کرده است. آنها نگران افزایش درگیری با پاکستان و هدف قرار گرفتن این ولایت هستند.
منابع مطلع به افغانستان اینترنشنال گفتند استخبارات طالبان از رهبری تحریک طالبان پاکستان (تیتیپی) خواسته است مانع فعالیت جماعتالاحرار در ولسوالیهای خیبر، کرم و اورکزی ایالت خیبرپختونخوا شود.
به گفته منابع، طالبان با فعالیتهای جماعتالاحرار در این مناطق مخالف است.
این در حالی است که روز شنبه جماعتالاحرار، یکی از شاخههای مهم تحریک طالبان پاکستانی، اعلام کرد که بهگونه رسمی از تیتیپی جدا شده و فعالیت خود را بهعنوان یک گروه مستقل از سر گرفته است.
اسعد منصور، سخنگوی جماعتالاحرار، با نشر اعلامیهای گفت رهبری این گروه پس از مشورتهای طولانی تصمیم گرفته است فعالیتهای خود را با «روحیه اولیه» احیا کرده و به ساختار سازمانی پیش از آگست ۲۰۲۰ بازگردد.
بر اساس این اعلامیه، جماعتالاحرار از این پس بهطور مستقل و تحت رهبری عمر خراسانی فعالیت خواهد کرد.
منابع مطلع در خیبرپختونخوا یکشنبه، ۱۴ سرطان به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان از اواخر سال ۲۰۲۵ تا ماه می ۲۰۲۶ چندین بار از تیتیپی خواسته بود که اگر نمیتواند خود را از جماعتالاحرار جدا کند، دستکم از گسترش نفوذ این گروه در سه ولسوالی خیبرپختونخوا جلوگیری کرده و امکانات آن را قطع کند.
به گفته منابع، این فشارها در ۱۹ مه به درگیری خونینی میان تیتیپی و جماعتالاحرار در کرم انجامید که در جریان آن ۱۸ جنگجوی جماعتالاحرار، از جمله فرمانده ممتاز امتی، کشته شدند.
یکی از منابعی که این رویداد را از نزدیک دنبال کرده، گفت شماری از کشتهشدگان با قبایل صبری و منگل در ولایت خوست ارتباط داشتند. منابع میگویند گروه جماعتالاحرار شمار زیادی از جنگجویان افغان را به صفوف خود جذب کرده و موجب نگرانی طالبان شده است.
مقامهای امنیتی پاکستان نیز پس از حمله کراچی ادعا کردند که یک جنگجوی افغان زخمی را که در این حمله دست داشته، بازداشت کردهاند.
در جریان مذاکرات برای آزادی جنگجویانی که در حمله به منطه کرم خیبرپختونخوا اسیر شدند، طالبان افغان بار دیگر به تیتیپی گفته جماعتالاحرار را از ولسوالیهای کرم، خیبر و اورکزی خارج کند.
یکی از این منابع که نخواست نامش فاش شود، گفت: «طالبان افغان به جماعتالاحرار مشکوک هستند و احتمال میدهند که این گروه زمینه تقویت داعش را فراهم کند و ممکن است برخی از اعضای آن ظرفیت بالقوه برای پیوستن به داعش را داشته باشند.»
به گفته منابع، برکناری سربکف مهمند، یکی از فرماندهان مهم جماعتالاحرار، از سمت والی ژوب در ساختار نظامی و تشکیلاتی تیتیپی نیز، ناشی از همین نگرانی طالبان بوده است.
در سال ۲۰۲۴، تیتیپی این عضو ارشد جماعتالاحرار را که از او به عنوان مغز متفکر این گروه یاد میشود، بهعنوان والی ژوب در بلوچستان منصوب کرد، اما اندکی بعد او را از این سمت برکنار کرد. استخبارات طالبان بر این باور است که بهدلیل سابقه حضور اعضای رهبری و نیروهای جماعتالاحرار در داعش، ولسوالیهای بلوچستان، مهمند، خیبر، اورکزی و کرم ممکن است به مراکز احتمالی داعش تبدیل شوند.