دانشجویان پزشکی لاهور به تصمیم اخراج دانشجویان افغان اعتراض کردند

العیسی روز ۱۷ سنبله در نشست بین‌المللی «نقش رهبران دینی در مقابله با خشونت علیه زنان» در جده گفت که رهبران دینی باید اتهام‌هایی را که درباره جایگاه زنان به اسلام نسبت داده می‌شود، با استدلال و جزئیات پاسخ دهند.

دبیرکل سازمان همبستگی جهان اسلام خواستار همکاری فقها برای تهیه یک اثر علمی جامع درباره مسائل زنان و ترجمه آن به زبان‌های مختلف شد. او تاکید کرد: «هیچ مشروعیت و مصونیتی برای خشونتی وجود ندارد که کرامت حسی یا معنوی زن را پایمال کند.»

العیسی افزود که توجیه خشونت به نام شریعت یا نسبت‌دادن آن به اسلام، افترا به خداوند است.

این اظهارات در حالی مطرح شده که زنان در بسیاری از کشورهای مسلمان همچنان با محدودیت‌های اجتماعی و اقتصادی روبه‌رو هستند. با این حال، وضعیت در همه کشورها یکسان نیست و برخی حکومت‌ها در سال‌های اخیر برای افزایش حضور زنان در آموزش و بازار کار اصلاحاتی انجام داده‌اند.

افغانستان در این میان یک استثناست. این کشور اکنون تنها کشور جهان است که در آن آموزش متوسطه و دانشگاهی دختران و زنان به‌طور رسمی ممنوع شده و زنان از بازار کار کنار گذاشته شد‌ه‌اند.

از مصر تا پاکستان؛ سهم اندک زنان از بازار کار

حضور زنان در بازار کار یکی از مهم‌ترین شاخص‌های سنجش جایگاه اقتصادی آنان است. در سال ۲۰۲۵، تنها حدود ۱۹ تا ۲۰ درصد زنان در سن کار در خاورمیانه و شمال افریقا در نیروی کار حضور داشتند، در حالی که این رقم برای مردان بیش از ۷۰ درصد بود.

در جنوب آسیا نیز تنها حدود یک‌سوم زنان وارد بازار کار شده‌اند.

به گزارش هفته‌نامه اکونومیست، سهم زنان در بیشتر کشورهای اسلامی پایین است. براساس آمار سال ۲۰۲۵، زنان حدود ۲۰ درصد نیروی کار مصر، ۲۲ درصد پاکستان، ۱۹ درصد اردن، ۱۶ درصد ایران و ۱۳ درصد عراق را تشکیل می‌دادند. این رقم در افغانستان تنها حدود ۶.۸ درصد بود.

پایین بودن سهم زنان تنها نتیجه قوانین نیست. مسئولیت مراقبت از کودکان، نبود حمل‌ونقل امن، فشارهای خانوادگی و باورهای سنتی درباره نقش زنان نیز مانع ورود آنان به بازار کار می‌شود.

در بخش‌هایی از خاورمیانه، شمال افریقا و جنوب آسیا، این باورها هنوز بر زندگی زنان سایه انداخته است. در برخی جوامع حتی خشونت علیه زنان نیز از سوی بخشی از مردم قابل قبول دانسته می‌شود. در هند، نزدیک به ۴۰ درصد زنان گفته‌اند که شوهر در برخی شرایط حق دارد همسرش را بزند. این رقم در هند بیش از ۴۰ درصد و در مالی در افریقا به حدود ۷۰ درصد می‌رسد.

پیامد این وضعیت فقط اجتماعی نیست. حذف زنان از بازار کار هزینه اقتصادی بزرگی نیز دارد. بانک جهانی برآورد کرده است که برداشتن موانع اشتغال زنان می‌تواند در بسیاری از کشورها درآمد سرانه را حدود ۲۰ درصد افزایش دهد.

عربستان؛ نمونه‌ای از افزایش حضور زنان

در شماری از کشورهای مسلمان، روند متفاوتی در جریان است. عربستان سعودی یکی از نمونه‌های شاخص این تغییر است. مشارکت اقتصادی زنان در این کشور طی سال‌های اخیر به‌سرعت افزایش یافته و در سال ۲۰۲۵ به حدود ۳۴ درصد رسیده است.

اکونومیست نوشت که مسئله در نهایت تنها به پوشش یا رفت‌وآمد زنان مربوط نمی‌شود. معیار مهم‌تر این است که آیا زنان می‌توانند درس بخوانند، کار کنند، درآمد داشته باشند و درباره زندگی خود تصمیم بگیرند.

برعکس، افغانستان اما در مسیر دیگر از کشورهای جهان اسلامی حرکت کرده است. طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰ محدودیت‌های گسترده‌ای بر زنان و دختران وضع کرد. دختران از ادامه آموزش رسمی بالاتر از صنف ششم محروم شده‌اند و زنان نیز اجازه تحصیل در دانشگاه‌ها را ندارند.

براساس آمار یونیسف، از زمان بازگشت طالبان بیش از ۲.۶ میلیون دختر افغان از آموزش متوسطه محروم شده‌اند. سازمان ملل نیز برآورد کرده است که حدود ۳.۸ میلیون دختر ۷ تا ۱۸ ساله بیرون از مکتب‌اند.

محدودیت‌ها تنها به آموزش نمانده است. زنان از بخش بزرگی از بازار کار، زندگی عمومی و فعالیت‌های اجتماعی نیز کنار زده شده‌اند.

برآورد دفتر زنان سازمان ملل نشان می‌دهد که نزدیک به ۸۰ درصد زنان جوان افغان نه درس می‌خوانند، نه کار می‌کنند و نه در موسسات کسب مهارت حضور دارند. این رقم در میان مردان جوان حدود ۲۰ درصد است.

این محدودیت‌ها هزینه اقتصادی نیز دارد. سازمان ملل برآورد کرده است که محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان در فاصله سال‌های ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ حدود ۹۲۰ میلیون دالر به اقتصاد افغانستان زیان شده است.

ممنوعیت‌ها اکنون به بخش صحت نیز رسیده است. از دسامبر ۲۰۲۴، آموزش طبی، پرستاری و قابله‌گی برای زنان ممنوع شده است. یونیسف هشدار داده است که ادامه این وضعیت می‌تواند افغانستان را تا سال ۲۰۳۰ با کمبود حدود ۲۰ هزار معلم زن و بیش از ۵ هزار کارمند صحی زن روبه‌رو کند.

وقتی مقام طالبان زنان را «ناقص‌العقل» می‌خواند

در چنین فضایی، اظهارات برخی مقام‌های طالبان درباره زنان نیز بارها واکنش‌برانگیز شده است.

عبدالله سرحدی، والی طالبان برای جوزجان، به‌تازگی زنی را که خواستار جدایی از شوهر خشن خود بود، «بی‌عقل» و «ناقص‌العقل» خواند. او قبلاً نیز گفته بود که رفتن زنان به مکتب آنان را «بدبخت» می‌کند و «چشم‌شان پاره می‌شود».

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، نیز حضور زنان در اداره‌های حکومتی را زمینه‌ساز «مفاسد» دانسته و گفته است که موضوع آموزش زنان هنوز به «حل شرعی» نیاز دارد.

آنان گفتند که طالبان تحت هیچ شرایطی از حمایت القاعده دست بردار نیست.

مایکل کوگلمن، پژوهشگر ارشد مطالعات جنوب آسیا در شورای آتلانتیک، ولید فارس، پژوهشگر و مشاور پیشین کارزار انتخاباتی دونالد ترامپ و عمر شریفی مدرس مردم‌شناسی در دانشگاه امریکایی افغانستان، در برنامه تالار که روز پنجشنبه نشر شد، درباره چشم انداز تهدید القاعده صحبت کردند.

القاعده؛ ضعیف اما در حال بازسازی

مایکل کوگلمن گفت که القاعده نسبت به گذشته ضعیف شده، اما در افغانستان تحت کنترول طالبان همچنان پناهگاه دارد.او هشدار داد که نباید تهدید القاعده دست‌کم گرفته شود. به گفته کوگلمن، این گروه در حال بازسازی توانایی‌های خود است و با برخی گروه‌های فعال در منطقه، از جمله تحریک طالبان پاکستان و جنبش اسلامی اوزبیکستان رابطه دارد.

کوگلمن افزود که طالبان حتی در برابر تهدید نظامی نیز حاضر نیست از گروه‌های شبه‌نظامی و تروریستی متحد خود دست بکشد و تلاش دارد روابطش با القاعده را، هرچند پنهانی حفظ کند.

او در عین حال گفت که تهدید القاعده در شرایط کنونی در مقایسه با داعش خراسان و تحریک طالبان پاکستان کمتر است. به گفته او، امریکا طالبان را در حال حاضر تهدید امنیتی مستقیم نمی‌داند، اما القاعده و داعش همچنان در فهرست تهدیدهای امنیتی امریکا قرار دارند.

ولید فارس هشدار داد که القاعده ممکن است بار دیگر امریکا را غافلگیر کند. او گفت که نسل جدیدی از اعضای این گروه در داخل افغانستان در حال آموزش و رشد هستند.

طالبان؛ از شورش تا حکومت

عمر شریفی، استاد مردم شناسی گفت که طالبان در حال تبدیل شدن از یک گروه شورشی به یک دولت ناکام است.او گفت که طالبان همچنان به ساخت مکاتب و آنچه «شست‌وشوی مغزی» جوانان خواند، ادامه می‌دهد و تلاش دارد برداشت ایدئولوژیک خود از اسلام را بر جامعه تحمیل کند.

شریفی با استناد به آمارهای سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۲۱ گفت که در بهترین حالت تنها ۱۴ درصد مردم از پیام ایدئولوژیک طالبان حمایت می‌کردند. به باور او، طالبان از حمایت گسترده مردمی برخوردار نیست.

ولید فارس ثبات کنونی طالبان را ناشی از نبود سیاست مشخص برای تغییر رژیم در افغانستان دانست. او گفت که امریکا به مردم و دولت پیشین افغانستان «خیانت» کرده است و مردم افغانستان نیز از آنچه در حال رخ دادن بود، آگاه نبودند.

فارس همچنین درباره همسویی احتمالی امریکا با گروه‌های جهادی در خاورمیانه هشدار داد و آن را «خیلی خطرناک» خواند.

در مقابل، کوگلمن تاکید کرد که شرایط امروز افغانستان با سال ۲۰۰۱ متفاوت است و شواهدی وجود ندارد که نشان دهد طالبان در آینده نزدیک سرنگون خواهد شد.

مقاومت علیه طالبان؛ بدون حمایت جهانی

مایکل کوگلمن گفت که امریکا گروه‌های مخالف طالبان را متحد خود نمی‌داند و جامعه جهانی نیز علاقه‌ای به حمایت از این گروه‌ها ندارد. به گفته او، در نبود حمایت خارجی، چشم‌انداز تغییر قدرت در افغانستان از مسیر مقاومت مسلحانه یا سیاسی در کوتاه‌مدت ضعیف است.

کارشناسان در این برنامه در مجموع بر این دیدگاه تاکید کردند که خروج امریکا از افغانستان و نبود یک راهبرد روشن برای مقابله با طالبان، زمینه را برای ادامه فعالیت گروه‌های تروریستی و تثبیت قدرت طالبان فراهم کرده است.

به گفته آنان، هرچند وضعیت کنونی با افغانستان پیش از حملات ۱۱ سپتامبر تفاوت‌های اساسی دارد، حضور القاعده و دیگر گروه‌های تروریستی در این کشور همچنان یک نگرانی امنیتی برای منطقه و غرب است.

بر اساس این اسناد، بخش‌های مختلف این برنامه از طریق هزار و ۵۰۰ حساب کاربری مستعار در شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های وابسته به طالبان و شماری از تلویزیون‌های خصوصی اجرا می‌شود.

نامه‌های رسمی اداره استخبارات طالبان نشان می‌دهد که این طرح در واکنش به افزایش فعالیت‌های نظامی و فکری جبهات مقاومت و دیگر منتقدان تهیه شده است. در اسناد از این برنامه با عنوان «طرح ضدتبلیغ و تدابیر استخباراتی» یاد شده است.

این طرح از سوی «مدیریت پلان ریاست ۰۱۵» استخبارات به دستور معاونیت عملیاتی این اداره آماده شده است.

ایجاد بی‌اعتمادی نسبت به جریان‌های مخالف، دامن‌زدن به اختلاف میان جبهات ضدطالبان، جلوگیری از پیوستن شهروندان به مخالفان، نشر گزارش‌هایی درباره روابط مخالفان با پاکستان، جلب حمایت کارشناسان سیاسی در خارج از کشور و تهیه مطالب درباره سرکوب پشتون‌ها و بلوچ‌ها در پاکستان از اهداف این طرح عنوان شده‌اند.

۳۰ میلیون افغانی برای تبلیغ علیه مخالفان

در بخش نخست طرح، رسانه‌های المرصاد، شبکه یاد، شبکه مثلث، صدای هندوکش، چینل آفاق، چینل نقاب، گرین میدیا و رادیو حریت، همراه با دست‌کم سه تلویزیون خصوصی، به‌عنوان مجریان برنامه‌های تبلیغاتی علیه مخالفان معرفی شده‌اند.

اداره استخبارات طالبان برای اجرای این بخش ۳۰ میلیون افغانی بودجه در نظر گرفته است.

100%

تبلیغ دستاوردهای امنیتی طالبان

بخش دیگری از طرح بر تقویت روایت طالبان از وضعیت امنیتی افغانستان تمرکز دارد.

تهیه گزارش‌ها از مناطق شمالی، مرکزی و غربی افغانستان از طریق مصاحبه با شهروندان به هدف تبلیغ تامین امنیت سراسری، نشر گسترده دستاوردهای ادارات امنیتی و استخباراتی طالبان و پوشش فعالیت‌های دیگر ادارات تحت کنترول این گروه از مواردی‌اند که در بخش دیگر این طرح در نظر گرفته شده‌اند.

شبکه یاد، شبکه مثلث، رادیو حریت، چینل نقاب، چینل پرده نقره‌ای، وطندار پلس و چینل آفاق در اسناد به‌عنوان مجریان این بخش معرفی شده‌اند.

استخبارات طالبان برای اجرای این برنامه ۲۰ میلیون افغانی بودجه در نظر گرفته است.

100%

تبلیغات علیه پاکستان

براساس اسناد به‌دست آمده، اداره استخبارات طالبان در بخش دیگری از این طرح سلسله اقداماتی را برای تبلیغات علیه حکومت پاکستان در نظر گرفته است.

در این بخش، تهیه گزارش‌هایی برای بحرانی نشان دادن وضعیت اقتصادی پاکستان، برجسته‌کردن اختلاف میان طالبان افغان و تحریک طالبان پاکستان، پوشش گسترده فعالیت‌های تی‌تی‌پی و گروه آزادی‌بخش بلوچ و ناتوان جلوه‌دادن نیروهای امنیتی پاکستان در تامین امنیت این کشور در نظر گرفته شده است.

تبلیغ درباره حمایت اسلام‌آباد از جریان‌های مخالف طالبان، به‌ویژه جبهه آزادی افغانستان، نیز از محورهای این طرح است.

در اسناد، رسانه‌های المرصاد، ندای بلوچ و نهضت مدیا به‌عنوان مجریان این بخش معرفی شده‌اند.

استخبارات طالبان برای این فعالیت‌ها ۲۰ میلیون افغانی بودجه در نظر گرفته است.

100%

تبلیغ علیه دفاتر مخالفان در ایران و تاجیکستان

بخش دیگری از طرح به فعالیت جریان‌های مخالف طالبان در ایران و تاجیکستان اختصاص یافته است. بر اساس اسناد، تهیه گزارش و نشر مقالات انتقادی درباره دفاتر و فعالیت‌های مخالفان طالبان در این دو کشور در برنامه استخبارات گنجانیده شده است.

رسانه‌های صدای هندوکش، حجاز فارسی و المرصاد به‌عنوان مجریان این بخش معرفی شده‌اند و برای آن ۵۰۰ هزار افغانی بودجه در نظر گرفته شده است.

اداره استخبارات طالبان برای هزار و ۵۰۰ حساب کاربری مستعار در شبکه‌های اجتماعی که از سوی مقامات و مسئولان این گروه مدیریت می‌شوند، حدود ۲۰۰ هزار افغانی بودجه برای دو ماه اختصاص داده است.

• 

  طالبان و عشق به استفاده از نام زنان در حساب‌های توییتری

طالبان در حالی این برنامه‌ها و اقدامات تبلیغاتی و رسانه‌ای را دنبال می‌کند که در ماه‌های اخیر حملات جبهات مخالف این گروه در بخش‌های مختلف افغانستان افزایش یافته است. بدخشان به یکی از کانون‌های اصلی این درگیری‌ها تبدیل شده و جبهه‌های مخالف طالبان در این ولایت، به‌ویژه در ولسوالی‌های زیباک، یفتل و کران‌ومنجان حملات بیشتری علیه مواضع طالبان انجام داده‌اند.

بربنیاد این اسناد، ریاست استخبارات طالبان برای مقابله با فعالیت جبهات مخالف، بر استفاده گسترده از رسانه‌ها و تهیه گزارش‌های تبلیغاتی و ضدتبلیغاتی، ایجاد پوشش رسانه‌ای در داخل و خارج از کشور و تأثیرگذاری بر افکار عمومی تمرکز کرده است.

چهار سند بررسی‌شده نشان می‌دهند که اداره استخبارات طالبان برای مقابله با فعالیت نظامی و تبلیغاتی مخالفان، بر استفاده هماهنگ از رسانه‌ها، حساب‌های مستعار در شبکه‌های اجتماعی و تولید محتوای هدفمند در داخل و خارج از افغانستان تمرکز کرده است.

با این حال، این اسناد به‌تنهایی نشان نمی‌دهند که تمام بخش‌های این طرح اجرا شده یا همه بودجه‌های پیش‌بینی‌شده پرداخت شده‌اند.

100%

این دانشجویان شامل هفت زن و شش مرد در چند مرکز آموزشی پزشکی در لاهور، از جمله دانشگاه علوم پزشکی کینگ ادوارد و کالج پزشکی و دندان‌پزشکی شیخ خلیفه بن زاید آل نهیان تحصیل می‌کردند.

آنان از دادگاه خواسته‌اند وضعیت‌شان را بررسی کند و گفته‌اند تصمیم شورای پزشکی باید در چارچوب قانون اساسی پاکستان و تعهدات بین‌المللی این کشور گرفته شود.

• 

  پاکستان به دانشجویان افغان رشته‌های پزشکی دستور داد این کشور را ترک کنند

بسیاری از این دانشجویان با استفاده از بورسیه علامه اقبال، که از سوی کمیسیون آموزش عالی پاکستان حمایت می‌شود، در این کشور تحصیل می‌کنند. این کمیسیون در جنوری ۲۰۲۵ نیز مراسمی برای استقبال از حدود ۳۵۰ دانشجوی افغان برگزار کرده بود.

نیلوفر نیکزاد، یکی از شاکیان گفته است که پیش از آمدن به پاکستان، دو سال در رشته پزشکی در افغانستان تحصیل کرده اما به دلیل محدودیت‌های طالبان مجبور شد تحصیلش را در آن کشور رها کند.

دیگر دانشجویان همچنین گفته‌اند که پس از اخراج از دانشگاه، از خوابگاه‌ها نیز بیرون رانده شده‌اند.

در یکی از دادخواست‌ها آمده است که تصمیم اخراج آنها، علیه زنان و دیگر دانشجویان افغان در پاکستان «تبعیض‌آمیز» است.

دانشجویان از دادگاه عالی لاهور خواسته‌اند برای رسیدگی به وضعیت آنان اقدام کند. دفتر ثبت این دادگاه هنوز زمان رسیدگی به دادخواست‌ها را تعیین نکرده است.

اقدام این شورا با انتقادات گسترده‌ای همراه بوده است.

پیشتر شورای پزشکی و دندان‌پزشکی پاکستان گفت از میان بیش از ۲۰۰ دانشجوی افغان شناسایی‌شده در رشته‌های پزشکی در این کشور، تنها ۲۲ نفر آن به‌گونه رسمی در این نهاد ثبت شده‌اند.

پیشتر، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت که دانشجویان افغان دارای ویزای معتبر و مدارک قانونی می‌توانند به تحصیل خود در این کشور ادامه دهند.

او در نشست خبری افزود تاکنون هیچ تصمیمی برای بازگرداندن تمامی دانشجویان افغان به کشورشان گرفته نشده است.

شورای پزشکی و دندان‌پزشکی پاکستان از دانشجویان افغان که در رشته‌های پزشکی و دندان‌پزشکی در پاکستان تحصیل می‌کنند، خواسته است این کشور را ترک کرده و به افغانستان بازگردند.

این شورا در یک نامه‌ رسمی نوشت که تا اطلاع بعدی، هیچ‌گونه پذیرش، جایگزینی، انتقال یا تسهیلات دیگر برای شهروندان افغانستان در دوره تحصیلی جاری مجاز نیست.

حامد کرزی، رئیس‌جمهور سابق افغانستان، از تصمیم دولت پاکستان برای اخراج دانشجویان افغان رشته پزشکی ابراز تأسف‌ کرده است.
دیده‌بان حقوق بشر نیز از پاکستان خواست دستور اخراج دانشجویان افغان رشته‌های پزشکی و دندان‌پزشکی را لغو کند و به آنان اجازه دهد تحصیلات‌شان را به پایان برسانند.

• 

  کمیسیون حقوق بشر پاکستان برنامه اخراج دانشجویان افغان را محکوم کرد

کمیسیون حقوق بشر پاکستان تصمیم اسلام‌آباد برای اخراج دانشجویان افغان، به‌ویژه زنان، از دانشکده‌های پزشکی و دندان‌پزشکی این کشور و همچنین منع پذیرش دانشجویان جدید را محکوم کرد. این کمیسیون گفت که پاکستان مشکلات دانشجویان اخراجی در افغانستان را جدی بگیرد.

سال تعلیمی ۱۴۰۵ در ولایت قندهار و دیگر مناطق گرم‌سیر افغانستان از ۱۵ سنبله آغاز شد.

دانش‌آموزان شکایت دارند که با وجود آغاز سال آموزشی، هنوز کتاب‌های درسی برخی صنف‌ها به گونه کامل در اختیار آنان قرار نگرفته و شماری از معلمان نیز به صورت منظم در صنف‌ها حاضر نمی‌شوند.

با این حال، موضوع تهیه یونیفورم، دستار و لباس محلی به صورت جدی و اجباری دنبال می‌شود.

نوراحمد، یکی از دانش‌آموزان لیسه تیمورشاهی، می‌گوید در صنف به آنان صراحتاً گفته شده است که پوشیدن دستار و لباس سفید اجباری است. او گفت: «به ما گفته شد که دستار و لباس سفید حتماً باید داشته باشید، در غیر آن به عنوان تنبیه از صنف بیرون نگه داشته می‌شوید.»

100%

همچنین یکی از دانش‌آموزان لیسه ظاهرشاهی می‌گوید تنها یک آموزگار به صنف آنان مراجعه کرده بود آنهم برای تأکید بر پوشیدن دستار و لباس سفید. به گفته او، به دانش‌آموزان گفته شده است تا زمانی که همه شاگردان مطابق دستور دستار و لباس سفید نپوشند، درس‌ها آغاز نخواهد شد.

دانش‌آموزان می‌گویند که مطابق دستور ریاست معارف طالبان، لباس تعیین‌شده را می‌پوشند و دستار نیز بر سر می‌گذارند، اما تأکید دارند که در کنار رعایت این مقررات، باید به روند آموزش نیز توجه شود، کتاب‌های درسی به موقع توزیع گردد و معلمان به طور منظم در صنف‌ها حضور داشته باشند.

به گفته آنان، مشکلات مربوط به کمبود کتاب‌های درسی و غیابت برخی معلمان باید همزمان با اجرای مقررات یونیفورم حل شود تا روند آموزشی دانش‌آموزان در آغاز سال تحصیلی با تأخیر و اختلال روبه‌رو نشود.

برخی دانش‌آموزان همچنین می‌گویند تهیه یونیفورم، دستار و لباس محلی برای همه خانواده‌ها آسان نیست و نباید به صورت اجباری بر آنان تحمیل شود.

بر اساس مقررات موجود در قندهار، برای دانش‌آموزان صنف اول تا نهم لباس سبزرنگ و کلاه، و برای دانش‌آموزان صنف نهم تا دوازدهم لباس سفید و دستار تعیین شده است.

در کنار این محدودیت‌ها، انتقال تلفن‌های هوشمند به مکاتب نیز ممنوع اعلام شده است. دانش‌آموزان می‌گویند اجازه ندارند تلفن‌های هوشمند را با خود به مکتب ببرند.

این دانش‌آموزان تأکید می‌کنند که در کنار توجه به نظم و قررات ظاهری، نیازهای اساسی آموزشی از جمله دسترسی به کتاب‌های درسی، حضور منظم آموزگاران و تدریس باکیفیت نیز باید در اولویت قرار گیرد.