عطا محمد نور: امرالله صالح د تورو پېسو په سپینولو کې لاس درلود

اعتراض کوونکو دا اعتراض «د پیوستون اونۍ» په ملاتړ چې د اګست له ۱۲مې تر ۲۰مې نېټې پورې په ټوله نړۍ کې جوړېږي، کړی دی.

دې اعتراض کوونکو د یوه پریکړه لیک په خپرولو ویلي: «موږ نن د دې لپاره سره یوځای شوي یو تر څو د هغو افغانانو رسا غږ شو چې په سختیو کې ژوند تیروي. ټولو د افغانستان خلک هیر کړي دي او نړۍ د افغانستان سیاسي مسایلو ته د نندرچیانو په څېر ګوري».

هغوی په پریکړه لیک کې له نړۍ او نړۍوالې ټولنې غوښتي چې له ترهګرو ډلو سره دې له دوه ګوني چلند څخه کار نه اخلي. دا په داسې حال کې ده چې د د افغانستان د ځواکمنو ښځو غورځنګ څو ورځې مخکې هم له نړۍوالې ټولنې وغوښتل چې له طالبانو سره دې هیڅ ډول جوړجاړی نه کوي.

په پریکړه لیک کې راغلي «موږ د نړۍ له ټولو هېوادونو غواړو چې د طالبانو حکومت دې په رسمیت نه پیژني او د خلکو د رایو پر بنسټ دې یو قانوني حکومت جوړ کړي چې د ټولو افغانانو د حقونو د خوندیتوب لپاره هڅې وکړي. په افغانستان کې د دې ډلې واکمني نه یوازې د افغانستان خلکو د راتلونکي لپاره، بلکې د نړۍ او نړۍوالې سولې لپاره هم ستر ګواښ دی او هیڅ هېواد به ترې خوندي نه وي او د هغو افغان کډوالو برخلیک دې معلوم کړي چې د دې ترهګرې ډلې له امله په ګاوڼډیو هېوادونو کې سختې ورځې شپې سبا کوي».

د پریکړه لیک په وروستی برخه کې اعتراض کوونکو له نړۍ او نړۍ والو څخه له طالبانو سره د مرستو د بندیدو غوښتنه هم کړې ده.

د یادونې وړ ده، چې د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو د کمېټې مشر هم ویلي؛ چمتو دی چې له افغانستان سره د مرستو بودیجه تر هغه وخته پورې وځنډوي، ترڅو ډاډه شي چې دا پیسې د طالبانو جیبونو ته نه ځي.

په ورته وخت کې، په ایران او برېټانیا کې هم افغان اوسیدونکو لاریونونه کړي. لاریون کوونکو د طالبانو له خوا د نيول شويو يو شمېر فعالانو عکسونه له ځان سره لېږدولي او د دې ډلې پر ضد يې شعارونه ورکړي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان څېړونکې فرشته عباسي د طالبانو د واکمنۍ د دوو کلونو په پوره کېدو سره په یوه پیغام کې ویلي، چې د افغانستان له نېږدې درېیو برخو څخه دوه برخې خلک یې د خوړو له کمښت سره مخ دي او په سلګونه زره ماشومان او مېرمنې په خوارځواکۍ اخته دي.

نوموړې زیاتوي، چې د طالبانو په راتګ سره افغانستان له یوه بحران سره مخ شوی او د نړۍوالو مرستې هم کمې شوي دي.

د بشري حقونو د څار سازمان څېړونکې وايي، چې په افغانستان کې د طالبانو له خوا په مېرمنو او نجونو د زیاتېدونکو بندیزونو له امله بشري وضعیت لا ترینګلی شوی دی.

د هغې په خبره، چې نړۍوال باید په افغانستان کې روان بشري ناورین ته په کتو د بشري مرستو اندازه زیاته کړي او د طالبانو له خوا د ښځو د بشري حقونو څخه د سرغړونو د پای ته رسولو تر وخته دې پر طالبانو فشارونه لا زیات کړي.

د یادونې وړ ده، چې نن (د زمري ۲۴مه) د بشري حقونو د څار سازمان د اسیا د برخې مشرې ایلین پییرسن هم پر ایکس (ټویټر) د دغه سازمان په یوه سپیس کې ویلي، چې دوه کاله پخوانی له شور، ویرې او ګډ وډۍ ډک کابل او د خوندي ځای په لټه د خلکو ویرېدلي مخونه له هیچا نه هېریږي.

نوموړې زیاتوي، چې طالبانو افغان مېرمنې او نجونې له کار، زده کړو او ټولنیز فعالیت څخه محرومې کړي او پر هغوی یې د ټولنیز ژوند کړۍ راتنګه کړې ده.

تر اوسه طالبانو د نړۍوالو سازمانونو د غبرګونونو په اړه څه نه دي ویلي.

د بشري حقونو د څار سازمان د اسیا د برخې مشرې ایلین پییرسن نن سې شنبه (د زمري ۲۴مه) پر ایکس (ټویټر) د "په افغانستان کې د طالبانو دوه کلنه واکمني" تر سرلیک لاندې د دغه سازمان په یوه سپیس کې وویل، چې دوه کاله پخوانی له شور، ویرې او ګډ وډۍ ډک کابل او د خوندي ځای په لټه د خلکو ویرېدلي مخونه له هیچا نه هېریږي.

نوموړې زیاتوي، چې طالبانو افغان مېرمنې او نجونې له کار، زده کړو او ټولنیز فعالیت څخه محرومې کړي او پر هغوی یې د ټولنیز ژوند کړۍ راتنګه کړې ده.

مېرمن پییرسن زیاتوي: “طالبانو په رسنیو هم محدودیتونه وضع کړي، سیمه ییزې رسنۍ تر څار لاندې دي او نړۍوالې رسنۍ په بشپړ ډول بندې شوي دي”.

د بشري حقونو د څار سازمان د اسیا د برخې مشره وايي، چې د طالبانو له خوا د پخواني حکومت عسکر او کارکوونکي شکنجه شوي او حتا وژل شوي دي.

نوموړې دا خبرې په داسې مهال کوي، چې نن په ملګرو ملتونو کې د ښځو د چارو اجراییوي رییسې سیما بحوث هم په یوې اعلامیې کې په افغانستان کې د ښځو وضعیت د اندېښنې وړ بللی او ویلي یې دي، چې د افغانستان مېرمنې د طالبانو د بندیزونو له امله له ټولنیز ګډون څخه محرومې شوي دي او دوی نه شي کولی چې د خپلو افغانو خویندو پر وړاندې چوپ پاتې شي.

هغه وايي: “زموږ د افغان خویندو ځورېدنه موږ ته د منلو وړ نه ده او دا بندیزونه باید ژر تر ژره پای ومومي”.

مېرمن سیما بحوث په ټولو غاړو غږ کړی، چې د افغان مېرمنو د ملاتړ په موخه له ملګرو ملتونو سره همکاري وکړي او د افغان مېرمنو لپاره دې خدماتي بودیجه ورکړي، ځکه له بل هر وخته زیاته اړتیا لري.

حقاني دا خبرې نن سه شنبې ( د زمري ۲۴ مه ) د کورنیو چارو وزارت په انګړ کې د دې ډلې د دوه کلنۍ بریا په نمانځغونډه کې وکړې

سراج الدین حقاني وايي؛ نړۍ دې د ستونزو پر ځاي دغې ډلې سره د تعامل لاره خپله کړي.

طالبانو تل له نړۍ سره د تعامل خبره کړې ده؛ خو بیا دغې ډلې د نړۍ غوښتنې، چې ټولشموله حکومت، د نجونو پرمخ د ښوونځیو او پوهنتونو پرانیستل او ښځو ته د کار اجازه ورکول له پامه غورځولي.

حقاني ټینکار کوي، چې د دې ډلې مسوولین د چوکۍ او واک غوښتونکي نه دي او نه هم د خپلې جګړې په بدل کې د امتیاز غوښتنه کوي؛ خو چا ته اجازه نه ورکوي، چې په افغانستان کې فساد او اختلافات رامنځته ته کړي.

بلخوا پر طالبانو نیوکې دي، چې په خپل حکومت کې د دې ډلې له غړو پرته بل چاته دولتي دندې نه ورکوي او دولتي چوکۍ یې په خپلو منځونو کې سره تقسیم کړي دي.

حقاني وايي؛ جګړه سخته وه او دا یې تصور کې هم نه وو، چې داسې ازادي به لاسته راوړي.

دوه کاله وړاندې پرلپسې د افغانستان د ولایتونو پرته له جګړې سقوط کېدو ګڼې پوښتنې لا تروسه بې ځوابه پاتې دي.

حقاني خبردارۍ ورکوي؛ که چیرې د دوی په ډله کې یووالی او اتفاق نه وي نو لېرې نه ده چې لاسته راغلی قدرت به یې له لاسه وځي.

له دې وړاندې د طالبانو مشرانو خپلې ځانګړې ورځې په کډه نمانځلې؛ خو سږ کال سراج الدین حقاني تر خپل کنټرول لاندې د کورنیو چارو په وزارت کې د طالبانو د بیا راتګ ورځ ونمانځله.

د یادونې وړ ده، د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب ترڅنګ د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي هم په جلا - جلا غونډو کې د طالبانو بریا ونمانځله.

نوموړې نن سې شنبه (د زمري ۲۴مه) په یوې خپرې کړې اعلامیې کې ویلي، چې نړۍواله ټولنه دې د ښځو پر وړاندې د طالبانو د پالیسیو د بدلولو په موخه خپل فشارونه لا زیات کړي.

په اعلامیه کې راغلي، چې په تېرو دوو کلونو کې طالبانو د ښځو او نجونو د محدودولو لپاره یوازې پنځوس فرمانونه او حکومنه صادر کړي، چې له مخې یې د ښځو د ټولنیز ژوند هېڅ داسې برخه نه ده پاتې چې محدوده شوې نه وي.

اعلامیه د مېرمن سیما بحوث په حواله وايي:" طالبانو پر ښځو د ډله ییز زور زیاتي یو داسې سیستم رامنځته کړی، چې په پراخه کجه پکې جنسیتي تبعیض په پام کې نیول شوی دی".

نوموړې دا خبرې په داسې مهال کوي، چې نن سې شنبه (د زمري ۲۴مه) په افغانستان کې د طالبانو د بیا واک ته رسېدنې دوه کاله پوره شول، خو نړۍواله ټولنه لا هم اندېښنه لري، چې د طالبانو له خوا په دوحه کې د کړیو ژمنو سربېره پر ښځو بندیزونه زیات شوي دي.

د ملګروملتونو د ښځو د چارو اجراییوي رییسه وايي، چې په روان کال کې یې افغانستان ته سفر کړی و او په دغه سفر کې یې د ښځو د حقونو په باب له طالب چارواکو سره مخامخ خبرې هم کړي دي.

نوموړې زیاتوي، چې د افغانستان مېرمنې د طالبانو د بندیزونو له امله له ټولنیز ګډون څخه محرومې شوي دي او دوی نه شي کولی چې د خپلو افغانو خویندو پر محدودیت چوپ پاتې شي.

هغه وايي: “زموږ د افغان خویندو ځورېدنه موږ ته د منلو وړ نه ده او دا بندیزونه باید ژر تر ژره پای ومومي”.

مېرمن سیما بحوث په ټولو غاړو غږ کوي، چې د افغان مېرمنو د ملاتړ په موخه له ملګرو ملتونو سره همکاري وکړي او د افغان مېرمنو لپاره دې خدماتي بودیجه ورکړي، ځکه له بل هر وخته زیاته اړتیا لري.

نوموړې وايي: “ له نړۍوالې ټولنې څخه غواړم، چې د هرې ممکنه لارې څخه خپلو فشارونو ته دوام ورکړي."

د یادونې وړ ده، چې پر افغانستان د طالبانو واکمني دوه کلنه شوه، خو لا هم افغانې نجونې او ښځې د زده کړو، کار او د ټولنیزو او سیاسي فعالیتونو اجازه نه لري.

تېره ورځ د ملګرو ملتونو د کارپوهانو یوې ډلې هم په خپله اعلامیې کې ویلي وو، چې د طالبانو د اصلاح فکر ناسم و.