د خوړو نړیوال سازمان وايي، ښځې په افغانستان کې د مرستو کمېدو تاوان پرې کوي. دغه سازمان پر خپل ایکس ټولنیزه پاڼه لیکلي، له یو میلیون څخه ډیرې میندې او ماشومان به د بودیجې د کمښت له امله خوراکي مرستې ترلاسه نه کړي.
د دغه سازمان د معلوماتو له مخې دمګړۍ په افغانسان کې څه باندې ۱۵ میلیونه وګړي له لوږي سره مخ دي. خو له افغانستان سره به د بشري مرستو د کمښت له امله په دغه هیواد کې د لوږې شمېري نورې هم لوړې شي.
بل خوا ډیری اړمن کسان بیا وايي، چې د مرستو په وېش کې درغلۍ د دې لامل شوې چې اړمنو کسانو ته مرستې نه رسیږي.
د کندهار د معروف ولسوالۍ اوسیدونکی ذبیح الله چې د وچکالۍ له امله کندهار ښار ته کډه شوی، په دغه ښار کې ورځ مزدوري کوي.
ذبیح الله وايي، عاید يې ډیر کم دی او نه شي کولای چې خپلې شپږ کسیزې کورنۍ ته درې وخته خواړه پیدا کړي:«زه هره ورځ دلته ښار ته راځم د کار په لټه کې یم، که کار پیدا شو ښه خبره ده کنه داسې ډیرې ورځې راشي چې تش لاس کورته ولاړ شم. مرستې راځي خو زما په شان بې واسطې او بې شناخته کس ته نه رسیږي.»
بل خوا د خوړو نړیوال سازمان ویلي، په افغانستان کې ورځ تر بلې د لوږې کچه مخ پر لوړیدا ده، ځکه د بودیجې د کمښت له امله د یاد سازمان مرستې کمې شوې دي.
د خوړا نړیوال سازمان ویلي په افغانستان کې د لوږي د مخینوي لپاره یو بیلیون ډالر بودیجې ته اړتیا لري.
په افغانستان کې د «نن ماشوم»په نوم يوه بنسټ د کتابتونونو د جوړولو او لوست ته د ځوانانو د هڅولو په موخه د کتابونو د راټولولو کمپاین پیل کړی. دغه کمپاین په لیرې پرتو سیمو کې زده کړو ته د ماشومانو د لاسرسي په موخه ترسره کیږي.
د دغه بنسټ مشر او د زده کړو فعال وزیر خان وایي، تراوسه پورې یې ۱۰۰۰ کتابونه راټول کړي او غواړي چې د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د نجونو او هلکانو لپاره وړیا کتابتونونه جوړ کړي.
وزیرخان زیاتوي چې، «زه غواړم کلیو ته پسې ورشم، د افغانستان په لرې پرتو سیمو کې د کتابتونونو نشتوالی، له ښارونو لیرې والی او د خلکو اقتصادي ستونزې هغه څه دي چې په زیاته کچه نجونې او هلکان کتابونو ته لاسرسی نه لري، دا به زه ورته رسوم.»
د نوموړي په خبره، له دې کار څخه یې موخه په هیواد کې د لوست فرهنګ دودول دي.
د نن «ماشوم بنسټ» اوس مهال یو کتابتون په خاکجبار ولسوالۍ کې فعاله کړی دی.
وزیر خان له یوه کال راهیسې د نن ماشوم په نوم ګرځنده ښوونځی جوړ کړی چې لسګونو ماشومانو ته په وړیا ډول زده کړې ورکوي.
نوموړی له هیوادوالو غواړي په دغه کمپاین کې ورسره برخه واخلي.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د هیواد د زده کړو بهیر ګډوډ شوی دی، تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پروړاندې د ښوونځیو د دروازې تړل، پوهنتون ته د نجونو د تګ مخنیوی او د لسګونو تعلیمي مرکزونو تړل کېدل هغه څه و چې افغانې نجونې ورسره مخامخ شوې.
اوس ستونزه او اندیښنه دا ده، هغه فعالان چې د زده کړو په برخه کې کار کوي او د ښځو له حقونو په ځانګړي توګه د نجونو پروړاندې د تعلیمي مرکزونو د بیا فعالیدو په اړه مبارزه کوي، د طالبانو له لوري نیول کیږي.
د قلم لار بنسټ مشر مطیع الله ویسا له هغو فعالانو څخه و چې څوارلس کاله یې د نجونو د تعلیم په برخه کې په ډیر شمېر ولسوالیو او کلیوالي سیمو کې د نجونو تړلي ښوونځي پرانیستلي، ګرځنده ښوونځي یې جوړ کړي او زرګونو ماشومانو ته یې د زده کړو زمینه برابره کړې ده، خو له څه باندې پنځو میاشتو راهیسې د طالبانو په زندان کې له ناڅرګند برخلیک سره مخامخ دی.
یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته تایید کړې، چې د ترکیې حکومت محمد زبیر ودان ته ډېپلوماتیکه ویزه ورکړې او هغه په انقره کې د افغانستان په سفارت کې د طالبانو د نوي ډېپلوماټ په توګه کار پیل کړی دی.
د سرچينو له مخې؛ په کابل کې دترکيې سفارت ودان ته ويزه ورکړې ده.
ویل کېږي، چې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت زبیر ودان د دې ادارې د لومړي سکرتر په توګه ټاکلی دی.
که څه هم د ترکیې حکومت د طالبانو حکومت په رسمیت نه پېژني؛ خو دې ډلې ته یې اجازه ورکړې، چې په انقره کې د افغانستان سفارت او په استانبول کې د دغه هېواد قونسلګرۍ تر خپل کنټرول لاندې راولي.
د تېر کال په اګسټ میاشت کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت په استانبول کې د افغانستان په قونسلګرۍ کې خپل یو ډېپلومات وټاکه او د تېر حکومت درې ډېپلوماټان یې له دندو ګوښه کړل.
د افغانستان د پخواني حکومت سفیر امیر رامین لا هم په انقره کې د دغه هېواد د سفارت چارې پر مخ وړي او د پخواني حکومت ډېری نور ډېپلوماتان اوس هم په ترکیه کې مېشت دي.
د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په ۱۴۰۰ کال کې په ترکیه کې د افغانستان سفارت ته لاړ او هلته یې د افغانانو او د سفارت له کارکوونکو سره وکتل.
د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د منځنۍ اسیا د مشرانو او جرمني د لومړي وزیر د ګډې اعلامیې په غبرګون ویلي، چې د ټولګډونه حکومت جوړېدل او د ښځو حقونه د دوی داخلي مساله ده او چا ته پکې د مداخلې حق نه ورکوي.
د منځنۍ اسیا د هېوادونو مشرانو او د جرمني لومړي وزیر په یوې ګډې اعلامیه کې په افغانستان کې د ټولګډونه حکومت پر جوړېدو او د ښځو د حقونو پر تامین ټینګار کړی.
په یاده ګډه اعلامیه کې ویل شوي، چې دوی د یوه سوله ییز، باثباته او سوکاله هېواد په توګه د افغانستان د ټولو وګړو او په ځانګړي ډول د ښځو، نجونو او قومي لږه کیو لپاره د بشري حقونو او بنسټیزو ازادیو غوښتونکي دي.
خو بل خوا د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد نن یکشنبه ( د تلې ۹مه) په کابل کې رسنیو ته ویلي، چې د ټولګډونه حکومت او د ښځو د حقونو مساله د دوی داخلي مساله ده.
هغه زیاته کړه: “ زموږ کابینه د ټولو اقوامو څخه جوړه ده او د ټولو قومونو استازي پکې شته”.
نوموړي ویلي، چې دا مهال په افغانستان کې د ښځو او نجونو حقونه خوندي دي.
د طالبانو د بیا واک ته له رسېدو وروسته په افغانستان کې ښځې او نجونې د زده کړو او کار حق نه لري، دغې چارې د ګڼو هېوادونو او نړۍوالې ټولنې غبرګونونه راپارولي دي.
له دې وړاندې نړۍوالې ټولنې او ګڼو نړۍوالو سازمانونو په افغانستان کې د مېرمنو او نجونو پر وضعیت اندېښنه ښودلې او ویلي وو، چې افغانې مېرمنې او نجونې له ټولنیز ژوند څخه بې برخې شوې دي.
د ښځو پر وړاندې د طالبانو سخت دریځ کټ مټ هماغه د ۲۷ کلونو پخوانی دریځ دی، د بدلون وړاندوینه یې نادرسته او د بدلېدو تمه یې ښايي له امکانه لېرې وي.
تازه د طالبانو د لوړو زده کړو سرپرست ویلي، چې نړۍوال ترې د ښځو او نارینه و برابر حقوق غواړي او د هغوی د برابرۍ غوښتنه د ښځو او سړو لپاره د حجاب نه مراعتول دي.
هغه ویلي، چې د تېرو شلو کلونو لاسته راوړنې د شریعت سره په ټکر کې دي او دوی ته د منلو وړ نه دي.
ندیم په کندز کې ویلي وو، چې دوی غواړي اسلامي شخصیتونه وروزي دا په دې معنا چې له دې وړاندې روزل شوي افغان کادرونه په غیر اسلامي روحیه روزل شوې دي.
نوموړي تېره ورځ په بغلان کې ویلي، چې نړۍوال غواړي هغه حقوق چې نر یې لري باید ښځو ته هم ورکړل شي، لکه بې حجابي، زناکاري او شرابخوري.
دا یوازې د ندا محمد ندیم دریځ نه دی، بلکې له دې وړاندې د امر بالمعروف سرپرست وزیر، د پوهنې سرپرست وزیر او ګڼو نورو طالب چارواکو خپل نظر یوازې د الفاظو په تغیر متحد ښودلی.
دوی وايي، چې په تېرو شلو کلونو کې بهرنيان ټول هغه څه چې د شريعت له نظره حرام او منع دي، د شل کلنې لاسته راوړنې په توګه بولي او د دغو لاسته راوړنو په ضایع کېدو پسې اندېښمن دي.
ایا رښتیا هم په تېرو شلو کلونو کې افغانې نجونې زناکارې، شرابخورې او بې حجابه وې؟
طالبان د ښځو او نجونو د زده کړو او کار د بندیز لپاره بل هېڅ روایت نه لري، پرته له دې چې پر افغانو پتمنو نجونو او مېرمنو د بې حیاوالي تور پورې کړي. دوی په شعوري توګه دغه روایت غښتلی کوي او خلکو ته ښيي، چې دوی ښوونځي او پوهنتونونه د بې حجابۍ له امله تړلي دي.
دا روایت د افغانستان ۴۰ میلیونه وګړو ته سپکاوی او تحقیر دی؛ مګر تر اوسه یې څوک جدي نه ګني.
د ټولنیزو رسنیو په دې ګرم بازار کې ډېرې نادرې پېښې ښايي د رسنیو له کمرې خوندي پاتې شې، نورې ټولې پېښې حتا د طالبانو د کابل د برېښنا د رییس له خپل سرتېري سره د همبسترۍ ویډیو هم ټولنیزو رسنیو ته راوتلی شي.
د سعید خوستي جبري نکاح، د کابل د پاسپورټ ریاست د رییس د ورور “حقاني” د شرابخورۍ د محفل ویډیو، د طالبانو د لغمان د والي د دفتر د رییس غږیز کلیپ رسنیز کېدل د دې معنا لري، چې په اوس زمان کې ډېر مسایل پټ نه پاتې کیږي.
په داسې زمان کې چې په شمال کې د هغه طالب لوڅې او بې حیا خبرې رسنیزې کیږي، چې له رسنیو کرکه لري،زور لري، قدرت لري او هر ډول امکانات یې په لاس کې دي، ایا د یوې افغانې پېغلې د بې حجابۍ تصویر نه شي راوتلی؟
یوه شېبه تم شئ، فکر وکړئ، چې د طالبانو هر ډول سخت دریځئ سره دا ډول د لواطت او زناکارۍ کیسې رابرسېره کیږي، د هغو بې وسو مېرمنو د شرابخورۍ، زناکارۍ او بې حجابۍ ویډويي کلیپونه خو باید راووځي، چې نه زور لري او نه زر.
ایا تاسو لیدلي؟
هېڅ دا ډول ثبوت نه شته، چې پکې وښودل شي چې افغانه پېغله په ښوونځي کې بې حجابه ده او یا هم زناکاره ده، مګر دا باید هېر نه کړو، چې د طالبانو لسګونه د لواطت او زنا ویډیوګانې لا هم په ټولنیزو رسنیو کې لاس په لاس کیږي.
داسې هېڅ ښکاره او څرګند مثال به په ګوته نه شي، چې په کې وښودل شي چې افغانې نجونې دې ښوونځیو او پوهنتونونو ته بې حجابه تللې وي.
د افغانستان په ټولو پوهنتونونو، ښوونځیو او تدریسي مراکزو کې اسلامي او افغاني حجاب مراعت کېده، په ټول هېواد کې مخدره او نشه یي توکي په بشپړ ډول منع وو؛ مګر قاچاق یې طالبانو کاوه.
خو له دې سره هم طالبان بیا د ښوونځیو او پوهنتونونو د بندولو لپاره دا بهانه کوي، چې دوی د فحشا مخه نیولې.
وړاندیزونه:
افغانان له طالبانو وړاندې هم باحیا او باحجابه وو، زموږ ټولنیز رسومات او دودونه د یوې کلکې دودیزې او باحجابه ټولنې ګواهي ورکوي، د طالبانو راتګ په دې معنا نه دی، چې ګواکې دوی دې تازه افغانان مسلمانان کړې وي، افغانان له اسلامه وړاندې هم د خپل ځانګړي تهذیب پر اساس باحیا خلک وو او دي.
خو افغانان غلي دي!؟
خاموشي ښايي د یوې کمې مودې لپاره بهتره وي، خو دوامداره کېدل یې مرګ دی، داسې مرګ چې هم له یوه باعزته عزت اخلي او هم یې نوم او نښان له خاورو سره خاورې کوي.
د څلوېښت میلیونو انسانانو څخه یې نېږدې نیمايي مېرمنې او نجونې دي، هره ورځ طالبان پر دغو مېرمنو تورونه لګوي، کله یې بې حیا بولي او کله ادعا کوي چې په تدریسي مراکزو کې یې نشه يي توکي کارول؛ مګر څلوېښت میلیونه انسانان غلي دي!؟
ایا دا سپکاوی موږ زغملی شو؟ او که یې زغموو تر کومه؟
موږ په تاریخي لحاظ نرخ، تړې او نورو داسې دودیز نالیکلي اصول او قوانین لرو، چې له مخې یې ټولې فیصلې کیږي، موږ په دې قوانینو عقیده او ایمان لرو، ځکه خو یې افغانواله ګڼو.
تر اوسه خو اساسي قانون نه شته، چې د وګړو حقوق پکې خوندي وي، مجبور یو چې له قومي نرخونو او تړو کار واخلو، له خپلو مشرانو وپوښتئ: زموږ په افغاني نالیکلو دودونو کې د چا خور، لور یا مېرمنې ته د بې حیا، زناکارې او بې حجابه ویلو نرخ څه ډول تعریف شوی؟ زموږ دود څه وايي؟ ایا همداسې غلي کېنو؟ که به جرګه فیصله کوي؟
که نرخ موجود وي؛ هره ورځ ولې طالبان د افغانانو خویندې او لوڼې کنځي او موږ غلي یو؟
په اسلام کې پر یوه چا د بې حیایۍ تور لګول څه سزا لري؟
دا پوښتنې باید راپورته شي او دومره اوږده بحثونه پرې وشي، چې طالبان نور ځانته د دې حق ورنه کړي چې پر افغانو مېرمنو او نجونو د فحاشۍ تور پورې کړي.
غږ پورته کول د ژوندیو انسانانو نښه ده، په هدیره کې پر مړو انسانانو که هر تور ولګول شي، له قبرونو د دفاع غږ کله هم نه راپورته کیږي، دا چې موږ ژوندي یو نو باید د دفاع غږ مو هم ژوندی وي.
او که د دفاع غږ مو خپ وي نو بیا؛
إنا لله وإنا إليه راجعون
پاکستاني پولیسو د اسلام اباد په څنډو کې د تلاشۍ عملیاتو کې ۸۰۰ افغان کډوال نیولي دي. پاکستاني رسنیو د ترهګرۍ پر وړاندې د مبارزې د ادارې له قوله ویلي، چې ۴۰۰ هغه کسان چې د اوسېدو کارتونه یې درلودل، خوشې شوي او ۳۷۵ نور به له دې امله واېستل شي، چې اسناد نه لري.
د پاکستان خبري سرچېنو راپور ورکړی چې دغه عملیات د بهارا کهو، ترنول، مهرابادیان، ګلره او شمس کالونۍ په سیمو کې شوي دي.
تر دې مخکې پاکستاني رسنیو راپور ورکړی و چې د دغه هېواد کابینې د یو نیم میلیون کډوالو د ایستلو پلان تصویب کړی چې د اوسېدو اجازه نه لري.
د دغه پلان تصویب په پاکستان کې د مېشتو افغان کډوالو په منځ کې پراخې اندېښنې راپارولې دي.
د ۱۴۰۰ لمریز کال د اسد په میاشت کې د طالبانو له خوا د افغانستان د پخواني حکومت له نسکوریدو وروسته د سیمې هیوادونو په ځانګړې توګه پاکستان او ایران ته د افغانانو د مهاجرت یوه لویه څپه پیل شوه.
دغه مهاجرت مختلف عوامل درلودل. د پخوانیو دولتي کارکوونکو، د بشري حقونو د فعالانو او د دې ډلې د سیاسي مخالفینو پر وړاندې د طالبانو د غچ اخیستنې وېره، د نجونو پر زده کړو بندیز او د بېکارۍ او بېوزلۍ ډېروالی د دغه مهاجرت اصلي لاملونه بلل کېږي.