په ایران کې پر افغانانو برید؛ د اقبالیه ښاروال کډوال "امنیت او روغتیا ته ګواښ" بللي وو

د پاکستان موقت حکومت د سې شنبې په ورځ د میزان په ۱۱ مه نېټه په دغه هېواد کې مېشتو ناقانونه کډوالو ته د دې میاشتې تر پایه وخت ورکړی، چې په خپله خوښه له پاکستانه ووځي، که نه نو دوی به یې په زور وباسي.

په افغانستان کې له پاکستان څخه د مهاجرینو د بیرته ستنیدو په اړه د اندیښنو په زیاتیدو سره، د جمعې په ورځ، د میزان په ۱۴ مه، ممتاز زهرا بلوڅ په اسلام اباد کې خبریالانو ته وویل، چې ټول کډوال به په یوه وخت نه اېستل کیږي، بلکې په څو پړاوونو او منظم ډول به واېستل کیږي.

هغې زياته کړه، چې دغه پروګرام به د هغو کسانو په ستنولو پيلېږي، چې جرمي سابقه لري، چې په هغو کې په قاچاق او جنايي فعاليتونو کې ښکېل کسان هم شامل دي.

زهرا بلوڅ زیاته کړه: «موږ به هره قضیه په جلا توګه وڅیړو.»

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاندې د ناقانونه کډوالو د شمېر په اړه څه ونه ویل، خو تر دې مخکې د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیر سرفراز بګټي ویلي و، چې شاوخوا ۱.۷۳ میلیونه افغان کډوال له قانوني اسنادو پرته په پاکستان کې ژوند کوي او ټولټال په پاکستان کې د کډوالو شمېر شاوخوا ۴،۴ میلیونو ته رسېږي.

دوی ویلي، چې له موسیقۍ سره د طالبانو د مخالفت له امله به دوی افغانستان ته د ستنېدو په صورت کې خوندي نه وي.

دغو هنرمندانو د بینرونو او پلې کارډونو په لیږدولو سره، د پاکستان له خوا د کډوالو په ځانګړې توګه د افغان کډوالو د ایستلو په اړه خپله جدي اندیښنه څرګنده کړه.

د پاکستان موقت حکومت کډوالو ته یوه میاشت وخت ورکړی چې له هیواده ووځي.

افغان سندرغاړي احمد شیدايي رسنیو ته وویل: «موږ له شړلو وېرېږو او که څه هم د کډوالۍ کره اسناد لرو، خو اندېښنه لرو چې څه به کېږي.»

دغو مظاهره کوونکو چې -د موسیقۍ وسایل هم ور سره وـ ټینګار یې وکړ، چې سندرغاړي د طالبانو په اند «منفور» دي او که افغانستان ته واستول شي، هغوی به خوندي نه وي.

پښتون سندرغاړی احمدشاه ښادي وايي، چې هېواد ته له ستنېدو وروسته ښايي د دغو هنرمندانو ژوند له کوم ګواښ سره مخ نه شي، خو په هېواد کې پر موسيقۍ د بنديز له امله به بېکاره شي.

د بلوچستان په مرکز کوټه کې د ملګرو ملتونو د کډوالو د عالي کمېشنرۍ ویاندې حمیرا کریم ویلي، دوی د هنرمندانو د مرستې لپاره هره هڅه کوي.

په وروستیو اونیو کې پاکستاني پولیسو په اسلام اباد او کراچۍ کې تر درې زرو زیات افغانان نیولي دي.

د پاکستان د حکومت د شمېرو له مخې په پاکستان کې شاوخوا ۱.۷ میلیونه نا راجستر شوي افغان کډوال ژوند کوي.

دغه هېواد په تېرو څلورو لسیزو کې د میلیونونو افغان کډوالو کوربتوب کړی دی.

د حامد کرزي دا غبرګون په پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او بې قانونه کډوالو ته تر ټاکلې مودې له دغه هېواده د وتلو په هکله دی.

پاکستاني چارواکي افغان کډوال د دغه هېواد په ناامنۍ کې ښکېل بولي او هم پر طالبانو تور پورې کوي چې د پاکستان ضد وسلوالو ته یې افغان خاوره کې پنا ور کړې ده.

طالب چارواکو بیا بیا د پاکستان دا دواړه ادعاوې رد کړې دي.

خو حامد کرزی دې دوو مسلو ته له اشارې پرته خپل فیسبوک کې لیکي: «د پاکستان اوسني مشکلات نه په افغانستان او نه هم په افغان مهاجرینو پورې اړه لري.»

د نوموړي په خبره، په پاکستان کې د افغان مهاجرینو شتون دغه هېواد ته گڼ اقتصادي او اجتماعی منفعتونه ور په برخه کړي دي.

د پاکستان کورنیو چارو وزارت تېره سې شنبه وویل چې په دغه هېواد کې له څلور میلیونه او څلور لکه افغان کډوالو یو میلیون او څه باندې اوه لکه یې بې قانونه دي.

دغه وزارت دې بې قانونه کډوالو ته د اکتوبر تر وروستۍ نېټې د وتلو لپاره وخت ور کړ.

هممهاله په پاکستان کې د افغان کډوالو د نیولو او ځورولو پېښې هم ډېرې شوې دي.

د پاکستان وروستۍ پرېکړې ته د دغه هېواد د انساني حقونو کمېسون هم غبرګون ښودلی او له نړیوالو قوانینو سره یې په ټکر کې بللې ده.

د بښنې نړیوال سازمان هم له پاکستان غوښتي چې د افغان کډوالو تاریخي ملاتړ روان وساتي.

حامد کرزي هم د پاکستان وروستۍ پرېکړه د افغان کډوالو د نږدې ۴۰ کلنې مېلمه پالنې سره په ټکر کې بللې ده.

د دغو اسنادو له مخې، په تخار ولایت کې لږ تر لږه ۴۰ طالبان د حافظ ګل بهادر له ډلې سره یوځای شوي دي.

په وروستیو میاشتو کې د طالبانو مشر، د دفاع وزیر او د طالبانو د سترې محکمې یوه غړي په پاکستان کې جګړه «حرامه» بللې وه.

سرچينو زياته کړې، چې د طالبانو مشر ملا هبت الله اخندزاده يو حکم صادر کړی، چې له مخې يې په پاکستان کې جګړه منع او «حرامه» ده.

د طالبانو د دفاع وزیر ملا یعقوب هم د زمري په میاشت کې اعلان وکړ، چې که څوک د جهاد په نیت له افغانستانه بهر ځي، د هغه کار جهاد نه بلل کیږي. هغه ویلي وو: «کله چې د مجاهدینو امیر مو له جګړې منع کړي او بیا هم تاسو جکړې ته ځی، ستاسو دا جګړه جهاد نه بلل کیږي.»

د طالبانو د سترې محکمې غړي مفتي عبدالرووف هم په پاکستان کې د جګړې پر ضد فتوا صادره کړه او ویلي یې و، چې طالبانو د دوحې په تړون کې ژمنه کړې وه، چې په بهر کې به جهاد نه کوي.

خو هغه اسناد چې موږ تر لاسه کړي، ښيي چې له تخار ولایت څخه طالب وسلوال د حافظ ګلبهادر په مشرۍ له پاکستاني طالبانو سره یوځای شوي دي.

د هغو طالب جنګیالیو نوملړ چې د تحریک طالبان پاکستان له لیکو سره یوځای شوي دي

د تحریک طالبان پاکستان له خوا د بریدونو له زیاتېدو او د پاکستان په جګړه کې د افغان طالبانو د حضور په اړه د راپورونو له خپرېدو وروسته، اسلام اباد پر افغان طالبانو فشار راوړ چې په دغه هېواد کې جګړه «حرامه» اعلان کړي.

د افغانستان او پاکستان طالبان نږدې اړیکې سره لري. پر افغانستان له واکمنېدو وروسته، طالبانو هڅه وکړه چې د پوځ او ټي ټي پي تر منځ منځګړتوب وکړي، خو بریالي نه شول.

پاکستاني چارواکو په وروستیو ورځو کې هم وویل، چې په تېرو ۹ میاشتو کې په پاکستان کې له ۲۴ځانمرګو بریدونو څخه ۱۴یې د افغانانو له خوا شوي دي.

له تخار ولایت څخه لږ تر لږه ۴۰ تنه طالبان له تحریک طالبان پاکستان سره یوځای شوي دي

یوناما د افغانستان په لویدیځ کې د خپل د دفتر د مشرې ایلین ویاریال له قوله لیکلي، چې د اقلیم بدلون یوه نړیواله ننګونه ده چې له پولو اوړي او ور سره مبارزه د ټولو همکارۍ ته اړتیا لري.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سیاسي دفتر د معلوماتو له مخې، دا غونډه د هغو خبرو اترو د کړۍ لومړۍ لړۍ ده چې د اکټوبر له ۱۶مې څخه تر ۲۰مې د اقلیم د بدلون د نړیوالې اونۍ په نږدې کېدو سره ترسره کېږي.

افغانستان یو له هغو هېوادونو دی چې د اقلیم د بدلون ر وړاندې تر ټولو لږ چمتووالی لري.

د وروستیو څیړنو له مخې افغانستان د اقلیمي پایلو له امله په نړۍ کې شپږم ډیر اغیزمن هېواد دی.

د ملګرو ملتونو موندنې ښيي، چې د افغانستان په کلیوالي سیمو کې خلک په وروستیو کلونو کې د وچکالۍ، سېلابونو او د ځمکې ښویېدو له امله له ګڼو چاپېریالي ننګونو سره مخ دي.

په کرنه باندې د افغانانو د ژوند ژواک تړاو او له بلې خوا د څلورو لسیزو د بې ثباتۍ په ترڅ کې د چاپېریال پراخې ویجاړۍ او د ټولنیزو-اقتصادي زیربناوو ویجاړېدل افغانان د اقلیم د بدلون په وړاندې ډېر زیانمن کړي دي.