امریکا او هند له طالبانو بیا وغوښتل چې بشري حقونو ته درناوی وکړي

طالبانو ته نژدې المرصاد وېبپاڼه کې نن شنبه د لړم ۲۰ مه د «پاکستان او داعش د یوې سکې دوه اړخونه دي » په نوم د پاکستاني طالبانو تحریک د پخواني ویاند احسان الله احسان لېکنه خپره کړې ده.

احسان الله احسان له افغانستان انټرنشنل ـ پښتو سره په خبرو کې هم تایید کړه، چې دغه لیکنه ده کړې ده.

د ټي ټي پي پخوانی ویاند په دغه لېکنه کې وايي چې داعش ژمنه کړې وه چې دغه ډله به د پاکستان لپاره کوم ولایت یا تنظیمي جوړښت نه اعلانوي، خپل تشکیل به تر افغانستان پورې محدودوي او د عملیاتو مرکز به يې په افغانستان کې وي او پاکستان به ورسره یوازې مالي او لوژیستیکي مرستې کوي.

احسان الله احسان د لیکنې په یوه برخه کې لیکي چې دی په دې باور دی چې په افغانستان کې د پاکستان د داعش پروژه ناکام شوه.

خو بیا په بله برخه کې وايي پاکستان اوس هم داعش وسلوال په خپلو مېلمستونونو کې ساتلي او د دوی په فکر په راتلونکي کې به یې په کار شي.

دی وايي د داعش له جوړېدو را هیسې د دې ډلې له مشرانو نیولې تر وسلوالو پورې ټول پاکستانیان دي خو دوی د پاکستان پرځای په افغانستان کې جګړه کوي.

نوموړی د لېکنې په یوه برخه کې لیکلي: «دا خبره له هيچا پټه نه ده چې د داعش خراسان لومړی امیر حافظ سعید اورکزی د پاکستان د استخباراتي ادارې له افسرانو سره د اورکزو ایجنسۍ په ډبوري‌ سيمه کې ناستې درلودې، مخکې له دې چې د داعش خراسان لپاره ولایت اعلان کړي، خبرې اترې او رسمي توافق وشو.»

المرصاد وېبپاڼه په کابل کې د طالبانو واک ته رسېدو سره فعاله شوې ده او د داعش اړوند ټول خبرونه په دغه وېبپاڼه کې نشریږي.

طالبان په دې کار سره غواړي چې د دوی تر کنټرول لاندې په نورو داخلي رسنیو کې د داعش اړوند راپورونه نشر نشي ترڅو عامه فکرونو باندې منفي تاثیر ونه کړي او دغه ډله همیشه کوشش کوي چې خلکو ته وايي په افغانستان کې داعش وسلوال فزیکي حضور نه لري.

احسان الله احسان د پاکستاني طالبانو تحریک یو له فعالو ویاندویانو څخه و، چې په پاکستان کې پر نوبل جایزه کټونکې ملاله یوسفزۍ او پيښور کې پر یو نظامي ښوونځی د خونړي بریدونو مسوولیت یې منلی و.

نوموړی څو کاله وړاندې پاکستاني ځواکونو ته تسلیم شو، خو بیا وروسته داسې راپورونه خپاره شول چې دی د پاکستاني ځواکونو له زندانه تښتېدلی او له دغه هیواده یې پښې سپکې کړې دي.

خو ښاغلي منصور دې مسلې ته له اشارې پرته خپل اېکس کې لیکلي: «دې سفر کې د برېښنا د تړون د تجدید، دبرېښنا د مناسبې تعرفې او ګڼو نورو مسلو په هکله خبرې کوي.»

ایران ته د دغه طالب چارواکي سفر تهران ته د دې ډلې د ریس الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا برادر له پنځه ورځني سفر وروسته دی.

ایران د نورو هېوادونو په څېر طالبان په رسمیت نه پېژني خو اقتصادي اړیکي یې ور سره خورا پراخ کړي دي او د ملا برادر په سفر کې هم دواړو لورو د اقتصادي همکارۍ پنځه سندونه لاسلیک کړل.

خو د طالبانو او ایران ترمنځ د اختلاف هم ټکی په هلمند سیند کې د تهران حقابه ده، چې ایراني چارواکي یې بیا بیا غوښتنه کوي او طالبان تورنوي چې ایران ته اوبه نه ور پرېږدي.

د ملابرادر له سفر یوه ورځ وروسته یو ایرانی چارواکی وایي چې، د طالبانو د رییس الوزرا له مرستیال سره د ایران د چاپېریال ساتنې د ادارې د مشر په لیدنه کې د هلمند د اوبو په اړه شفاهي هوکړه شوې ده.

نوموړي ویلي، ملا برادر ژمنه کړې چې د شرایطو په برابرېدو سره به حقابه ورکړل شي.

طالبانو لا په دې تړاو څه نه دي ویلي، خو د تهران دا تور ردوي چې اوبه نه ور پرېږدي.

دوی وايي، د کم ورښت له امله هلمند سیند کې اوبه کمې دي او تر ایران نه رسېږي.

طالبانو تېر دوبی د ایران تخنیکي ډلې ته هم اجازه ور کړه چې د هلمند سیند اوبه له نږدې وګوري.

نوموړي پر غزه د اسراییل برید ته په اشاره زیاته کړه: «اوس د اسلامي‌ هېوادونو اتحاد ډېر مهم دی.»

ابراهیم رییسي زیاته کړه: "امریکا وايي چې د جګړې پراخول نه غواړي او ایران او څو هېوادونو ته یې پیغامونه استولي دي. خو دا څرګندونې د امریکا له کړنو سره سمون نه لري.

د نوموړي په خبره،: «په غزه کې د جګړې ماشین د امریکا په لاس کې دی، امریکا په غزه کې د اوربند مخه نیسي او جګړه پراخوي. نړۍ باید د امریکا اصلي څېره وویني."

د اکتوبر پر ۷ پر اسراییل د حماس په برید پسې، تل ابیب پر غزه هوايي او ځمکني بریدونه پیل کړي دي، چې تر لس زرو ډېر فلسطینیان پکې وژل شوي دي.

د دې جنګ د مخنیوی لپاره د اسلامي همکارۍ سازمان بېړنۍ غونډه نن په ریاض کې جوړېږي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر حسین امیر عبداللهیان چې د ښاغلي رییسی ملتیا یې کوله دې غونډې ته په اشاره وویل: «دا سرمشریزه به په سیمه کې جنګپالو ته قوي پیغام واستوي او په فلسطین کې به د جنګي جرمونو مخه ونیسي.»

په دې ناسته کې پر ایران او کوربه هېواد سربېره، د ترکیې، قطر، امارات، پاکستان او نورو هېوادونو مشران او مهم چارواکي هم ګډون لري.

دا له کلونو وروسته سعودي ته د ایران د ولسمشر لومړنی سفر دی.

تهران او ریاض تېر مارچ د چین په منځګړتوب د کلونو دوښمني ختمه کړه.

له هغه مهاله چې د افغان کډوالو د ستنولو خبره پورته شوې؛ نو پاکستاني پولیس چې چېرته افغانان ویني هغوی نیسي، بندیانوی یې او یا یې هم د بډو اخیستو وروسته خوشې کوي.

دغه چاره د پاکستان تر نورو صوبو زیاته په سند کې ډېره ترسره کېږي او په ګڼ شمېر کې افغانان په تېره بیا پښتانه زندانونو ته استول کېږي او په ډله‌ییزه توګه بېرته افغانستان ته شړل کېږي.
هغه افغانان چې تر نیولو وروسته د ساتلو مرکزونو ته وړل کېږي، هلته د دوی د اسنادو بهیر دومره پېچلی او ځنډنی دی چې په څو ورځو او اوونیو کې دغه بهیر نه بشپړیږي، چې په دې توګه ګڼ نیول شوي افغانان هلته تر ډېره ساتل کېږي چې د خوراک، څښاک او دارو درملو اسانتیاوې هم نه لري.
داسې رپوټونه هم شته، چې په نیول شویو کسانو کې د خامې خولې ماشومان هم شته چې کورنۍ یې له حال او احواله خبرې نه وي او هغوی زندانونو او یا هم د ېمرکزونو ته راوړل شوي وي.
تر ډېره افغان کډوال په طالب چارواکو نیوکې کوي، چې د دوی په وینا د هغوی د نیولو، بندي کولو او جبری شړلو په برخه کې یې له ډیپلوماسۍ کار نه دی اخیستی او نه یې هم له ډیپلوماټیکو لارو دغه ستونزه غوڅه کړې.

دوی وايي، اوس چې په دې وروستیو کې طالب مشرانو کومې نارې سورې پیل کړې دي دا له اختره وروسته د نکریزو په مانا دي.

د اسټرالیا حکومت ویلي چې هر کال شاوخوا ۲۸۰ کسانو ته ویزې ورکوي.

اسټرالیایي ورځپاڼي سانډي هرالډ مارنینګ راپور ورکړی چې د تووالو ټول ۱۱ زره او ۲۰۰ اوسیدونکو ته به پناه ورکړل شي که د اقلیمي بدلون له امله دې کوچني هېواد کې استوګنه ستونزمنه شي.

وړاندوینه کیږي چې د تووالو د پلازمینې فونافوټي نیمایي برخه به تر ۲۰۵۰ میلادي کاله پورې له اوبو لاندې شي.

د استرالیا د لومړي وزیر انټوني البانیز او د تووالو د حکومت ترمنځ د تړون له مخې د دغه هېواد اوسیدونکي په استرالیا کې ژوند، کار او زدکړې کولی شي.

استرالیا هم ژمنه کړې چې د طبیعي پېښو، ساري ناروغیو یا پوځي یرغل پر وړاندې له دغه کوچني هېواد سره به مرسته وکړي.

د تووالو د بهرنیو چارو وزیر په ۲۰۲۱ میلادي کال کې د اوبو له منځه د ملګرو ملتونو د اقلیم په سرمشریزه کې وینا وکړه

اسټرالیا د نوې هوکړې ځینې برخې د ارام سمندر دې هېواد کې د چین د نفوذ په اړه د اندېښنې له امله دي.

دا تړون اسټرالیا ته اجازه ورکوي چې د تووالو او چین ترمنځ هر ډول امنیتي تړون یا دفاعي همکارۍ ویټو کړي ترڅو د چین د نفوذ مخه ونیسي.

په ورته وخت کې، تووالو یو له هغو ۱۳ هېوادونو څخه دی چې له تایوان سره رسمي ډیپلوماتیکې اړیکې لري.