منظور پښتين: پاکستاني دیني عالمانو د یوه جنرال د رضا کولو له پاره د الله رضا پرېښوده

دغه سازمان ویلي، هغه کډوال چې له پاکستانه راستانه شوي د ساري ناروغیو نښې لري او دا ناروغۍ په چټکۍ سره خپرېږي.

د دغه سازمان د معلوماو له مخې نس ناستی (اسهال) یوه له هغو جدي ستونزو څخه ده چې په دې وروستیو ورځو کې د افغانستان او پاکستان په پولو کې د استوګنې په ناڅاپي پنډغالو کې د کډوالو ماشومانو په منځ کې لېدل شوې او دغه ناروغي چې د مناسبې تغذیې او د روغتیایي حفظ الصحې د نشتوالي له امله رامنځته کیږي، په چټکۍ سره خپریږي.

دغه سازمان ویلي چې، تنفسي ناروغۍ له پاکستانه د راستنیدونکو کډوالو تر‌منځ بله ستونزه ده چې په پراخه توګه لیدل کیږي، ځکه چې کډوال تر ډېره د دوړو او توپانونو، ککړو سرپټو پناه ځایونو او د نورو ناروغانو تر‌منځ د پاتې کیدو او سړې هوا له امله په دغې ناروغۍ اخته شوي.

د دغه سازمان د شمېرو له مخې، د ۲۸۶ زره افغان کډوالو له ډلې څخه چې په دې وروستیو کې له پاکستانه افغانستان ته راستانه شوي او په ناڅاپي پنډغالو کې مېشت دي، ۸۰ سلنه یې ښځې او ماشومان دي.

یاد سازمان ویلي چې یوازې په نومبر میاشت کې ۱۳۹ زره کسان په افغانستان کې دننه په ناڅاپي پنډغالو کې مېشت شوي چې په دوی کې ۶۰ سلنه ماشومان له ۱۷ کلونو کم عمر لري او په هرو څلورو ماشومانو کې یو یې تر پنځو کلونو کم عمر لري.

له بلې خوا له پاکستان څخه د افغان کډوالو په ډله ییزه او یوه وخت کې راستنېدل، په داسې حال کې چې د دوی له پاره هیڅ روښانه راتلونکی نشته او په ناڅاپي پنډغالو او تر خیمو لاندې سلګونه زره کسان اوسیږي د دې لامل شوی چې دغه کسان د خوړو اسانتیاوو، د څښاکو پاکو اوبو او همدارنګه د مینځلو له پاره اوبو ته کم لاسرسی ولري او دا ستونزه د ساري ناروغیو د خپریدو لامل شوې چې د کډوالو تر‌منځ په چټکۍ خپریږي.

د ماشومانو خونديتوب نړیوال سازمان د راپور له مخې، په تېره یوه میاشت کې د دغه سازمان روغتیايي مرکزونو کې د شدیدې تنفسي ناروغۍ څه باندې ۳ زره او د شدید نس ناستي (اسهال) د ۱۲۰۰ ماشومانو درملنه شوې ده.

دغه سازمان ټینګار کړی چې د شته بشري ناورین له امله به راتلونکی ژمی بیړنیو مرستو ته د لاسرسي اړتیا لاپسې زیاته کړي.

دغه غورځنګ تېره ورځ په بلجیم کې د اروپا پارلمان مخې ته د پاکستان له لوري د افغان کډوالو سره د ناوړه انساني چلند په غبرګون لاریون ترسره کړ.

په بلجیم کې د پښتون ژغورنې غورځنګ مسول امین پښتون وايي،‌ دا ډول لاریونونو ته به په اروپايي هیوادونو کې دوام ورکوي چې پاکستان له افغان کډوالو سره د غیر انساني کړنو څخه لاس واخلي.

نوموړی وايي: «د اروپا په بلجیم کې د اروپا پارلمان مخې ته ګڼ شمېر افغانان د خپلو هغو افغانانو په ملاتړ راټول شوي دي چې پاکستان یې په ډير ظلم او نامردانه شکل په زور افغانستان ته لیږي. موږ د پاکستان دغه عمل غندو او موږ د خپلو هغه ملګرو ملاتړ کوو، کومو چې په چمن کې پرلت وهلی او هغوی چې پلی لاریون یې د چمن څخه کوټې ته پیل کړی دی. زموږ د لاریونونو لړۍ به دوام لري له دې وروسته په فرانسه کې دغه ډول لاریون لرو.»

لاریون کوونکي وايي، په اوسنیو حالاتو کې افغانستان له یو بشري ناورین او لوږې سره مخ دی، خو پاکستان له دغه هیواده په زور د افغان کډوالو په اېستلو سره په افغانستان کې بشري ناورین نور ډیروي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ دغه لاریون کوونکي له نړیوالو غوښتنه کوي چې د افغان کډوالو غږ واوري.

په هالنډ کې د پښتون ژغورنې غورځنګ د مشرتابه غړی قدرت الله علیخیل وايي: «موږ نړیوالو ته د افغانانو غږ رسوو، د پنجاب د هغه ناروا چلند په غبرګون چې د افغان کډوالو سره یې کوي یایې د پښتون ژغورنې له غړو سره کوي. او د هغو پښتنو د حقونو د دفاع غږ پورته کوو، چې په پاکستان کې د پښتونو د حقونو د دفاع له پاره غږ پورته کوي او د پاکستان حکومت له لوري بندیان کیږي.»

د پښتون ژغورنې غورځنګ داسې مهال په اروپايي هیوادونو کې د پاکستان له لوري د افغان کډوالو سره د ناوړه انساني چلند د غندلو په موخه لاریونونه پیل کړي چې له تېرو ۱۹ ورځو راهیسې د پاکستان له لوري په زور د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ پیل او روانه ده، او په دغه موده کې یې کابو درې نیم لکه افغان کډوال په زور له پاکستانه اېستلي دي.

پاکستان کې د بې اسناده کډوالو اېستلو پسې دغه هېواد ته د نورالدین عزیزي څلور ورځنی سفر د یوه لوړپوړي طالب چارواکي لومړنی سفر دی.

دا سفر له هغه یوه اونۍ وروسته دی چې د پاکستان سرپرست لومړي وزیر وویل، د کډوالو استولو پلان یې له هغه وروسته پیل کړ چې افغان طالبانو د پاکستان ضد وسلوالو په مقابل کې ګام پورته نه کړ.

طالبان د پاکستان دا نیوکې بې ځایه بولي چې افغان خاوره د دغه هېواد پرضد کارېږي.

نورالدین عزیزي هم له رویټرز سره په مرکه کې ویلي چې له پاکستاني لوري سره لیدنه یې دوستانه او پر سوداګرۍ څرخېده.

نوموړی وايي، خپله لیدنه کې یې د افغان کډوالو د شتمنیو پر لېږدولو خبرې وکړې او په نتیجه کې په دې هوکړه شوې چې د افغان سفارت شازدافیر او د پاکستان بهرنیو چارو وزارت به په دې برخه کې لار نقشه جوړه کړي.

د نوموړي په خبره، دا شتمني د لسو یا سلو کسانو نه ده بلکې د ۱.۷ میلیونو افغانانو دي.

100%

ستانه شوي افغان کډوال وايي، له دوی سره تر پنځوس زرو ډېرې روپۍ او نور ملکیت افغانستان ته نه پرېښودل کېږي.

خواله رسنیو کې ویډیووې ښيي چې افغان کډوال ماشینري او ان خپل ګاډي د چمن یا تورخم لارې افغانستان ته اړولی نه شي.

د تېر اکتوبر له لومړیو تراوسه تر درې نیم لکو افغان کډوال هېواد ته ستانه شوي، خو ډېری یې تورخم او سپین بولدک کې په لنډمهالو پنډغالو کې دېره دي.

پاکستاني چارواکو پرون وویل، چې تر جنورۍ پورې به ټول بې اسناده کډوال افغانستان ته ستنوي او له هغه وروسته به اسنادي کډوالو ته هم د ستنېدو پلان جوړوي.

مشر منظور پښتین خپله فیسبوکپاڼه لیکلي، چې دا حرکت یې له افغانانو سره په پاکستان کې د روان زیاتي او د سپین بولدک - چمن پر دروازه په پاسپورټ د تګ راتګ د پرېکړي په غبرګون او همدانرګه د علي وزیر ،نورالله ترین، ګیلامن پښتین، عیدالرحمن، زاکیم وزیر او زینت الله د بند څخه د خلاصون لپاره کړی دی.

د پاکستان حکومت له لورې د سپین بولدک - چمن پر دروازه په پاسپورټ تګ راتګ د پرېکړي په غبرګون کې لسګونه زره کسانو له یوې میاشتې راهیسې پرلت کړی.

دوی ګواښ کړی، چې که پاکستان خپله پرېکړه وا نه خلي؛ نو خپل پرلت به نورو سیمو ته هم وغځوي.
د پاکستان دغې پرېکړې او پرلت له امله د سوېلي پښتونخوا د اوسېدونکو کاروبار په ټپه درېدلی دی.
پرون هم د سوېلي پښتونخوا چمن پرلت وهونکو د ملاتړ په موخه د چمن ښار زرګونه ماشومانو د د پرلت په ملاتړ راوتلي وو.

100%

پاکستان نه یوازې تراوسه په دې هکله خپله پرېکړه نه ده اخیستې، بلکې دغه پرلت ته د ځینې سیاسي مشرانو او فعالانو د تګ مخه یې هم نیولې ده.

پاکستاني چارواکو تېره اونۍ دې پرلت ته د قامي اسمبلۍ د غړي محسن داوړ د تګ مخه ونیوله او علي وزیر یې دې پرلت کې له ګډون وروسته ونیو.

د پاکستان دغو اقداماتو د نړیوالو سازمانو په تېره د بشري حقونو د ملاتړو ډلو غبرګون هم پارولی دی.

د بښنې نړیوال سازمان درې ورځې مخکې د پاکستان د امنیتي ځواکونو له خوا د چمن پرلت کې له ګډون د ځینې سیاسي مشرانو پر منع کولو او یا د هغوی پر بندي کولو اندېښنه وښوده.
دغه سازمان د اسلام اباد له حکومته غواړي، چې د بیان ازادۍ او په چمن پرلت کې د سیاسي مشرانو اعتراض ته درناوی وکړي.

د جرمني د بهرنیو چارو وزارت د شنبې په ورځ په خپل بیان کې زیاتوي: «طالبان په لویه کچه انساني حقونه تر پښو لاندې کوي او موږ د طالبانو له ظلمه ډېر افغلان کډوال خوندي کوو.»

دا وزارت زیاتوي، جرمن چارواکي د طالب چارواکي‌د ورتګ په هکله کلکه ارزونه کوي او په دغه هېواد کې د دیني چارو له ترک ټولنې غواړي چې په دې هکله خپل سپیناوی وکړي.

تر دې مخکې د جرمني د بهرنیو چارو وزارت هم په یوه جلا بیان کې د دغه هېواد په کولن ښار کې د طالب چارواکي شتون غندلی دی.

دا غبرګون له هغه وروسته دی په هالنډ او جرمني کې په یو لړ مراسمو کې د عبدالباري عمر د حضور انځورونه خپاره شول او پراخ غبرګونونه یې وپارول.

خو د طالبانو د خوړو او درملو ادارې مشر نن هم په خپل اېکس ټولنیزه شبکه کې لیکلي، چې لا هم په اروپا کې دی.

عبدالباري عمر زیاتوي، په تېرو څو ورځو کې یې هالنډ، بلجیم، سلواکیا او جرمني ته په خپل سفر کې له یو شمېر "افغان سفیرانو او دیپلوماتانو" سره هم کتلي دي.

ښاغلي عمر په مشخص ډول د دغو سفیرانو او دیپلوماتانو نومونه نه دي اخیستي، خو لیکلي دي چې د دوی د غونډو او ناستو انځورونه به خپاره شي.

تر اوسه په دې اړه کره جزیات نه دي په ډاګه شوي، چې د طالبانو یوه چارواکي ته د اروپايي هېواد د ویزې په ورکولو کې چا اسانتیا برابره کړې وه.

اروپا ته د دغه طالب چارواکي له جنجالي سفر وروسته د جرمني د بهرنیو چارو وزارت او د هالنډ د روغتیا وزیر په جلا جلا توګه ویلي چې دوی به په خپل هېواد کې د عبدالباري عمر د شتون په اړه څېړنې وکړي.

ډیری منتقدین د طالبانو د یوه چارواکي بلنه، چې د نړۍ د بشري حقونو ضد تر ټولو بدنامه ډله ده، د "ترهګرۍ د سپینوالو" د یوې هڅې په توګه تعبیروي.

په تېرو ورځو کې د هالنډ د روغتیا وزیر سره د دغه طالب چارواکي عکس خپور شو چې له پراخو غبرګونونو سره مخ شو.

د هالنډ د ازادۍ د ګوند مشر ګیرټ ویلډرز د طالبانو د یوه چارواکي ترڅنګ د دغه هېواد د روغتیا د وزیر د انځور خپرېدل «د نه باور وړ دسیسه» او «شرمناکه» پېښه بللې ده.

د هالنډ د ولسي جرګې دغه غړي لیکلي، چې ارنسټ کوپرز له طالبانو سره یو انځور اخیستی، چې «یو تروریستي سازمان دی او تر ټولو بد ډوله قاتلان او افراطیان دي.»

د هالنډ د روغتیا وزیر ارنسټ کوپرس ویلي، نه پوهېده چې د ده تر څنګ ولاړ کس د طالبانو استازی دی او د دې عکس په اخیستو پښیمانه دی.

هالنډي چارواکو ویلي چې په دې اړه پلټنه کوي چې د طالبانو استازي څنګه د هاګ په کنفرانس کې ګډون وکړ.