د چمن پرلت وهونکي: پولیسو پر پرلت وهونکو برید کړی او دوه کسان يې ټپیان کړي

ځایي پولیس وايي، د لومړنیو راپورونو له مخې بم د سړک په منځ کې ځای پر ځای شوی و.

د پولیسو په وینا، سیمه د دوی له‌خوا کلابنده شوې او د پېښې ځای ته مرستندویه ډلې هم رسېدلې دي.

دغه جزییات وروستي نه دي.

په تېرو شپږو مياشتو کې دا دويم بريد دی، چې د ښوونځي په ماشومانو ترسره کېږي.

تر دې وړاندې په سویلي وزيرستان کې د ګومل ښوونځي په ماشومانو چاودنه شوې وه، چې پکې څلورو ماشومانو ته مرګ ژوبله اوښتې وه.

حاجي داوود چې د پاکستان په پلازمېنه کې مېشت دی، وایي:« د هرې اونۍ په اوږدو کې یو ځلې پولیس ماښام مهال زما د کور ور ټکوي او له ما د اسنادو غوښتنه کوي.»

هغه وایي:« سره له دې چې ما په ځلونو خپل اسناد له دوی سره شریک کړي دي؛ خو بیا هم دوی بیاځلې زما اسناد غواړي او ان کله ناکله پیسې هم اخلي.»

د پاکستان په بېلابېلو ښارونو کې لاهم د افغان کډوالو ځورونه، نیونه او له دغه هېواده یې اېستنه روانه ده، چې کله ناکله ځینې یې د لنډې مودې لپاره د پیسو په بدل کې خوشې کېږي.

تېره اونۍ هم د اسلام اباد په بي۱۷ کې د پولیسو په یولړ عملیاتو کې د یوه ښوونیز کورس د استادانو په ګډون یوشمېر افغانان له نیول کېدو وروسته تورخم ته ولېږدول شول.

د افغانانو پر وړاندې د پاکستاني پولیسو چلند تل تریخ و؛ خو د اېستنې پروسه له هغه وخت راهیسې پیل شوه، چې د پاکستان لنډمهاله حکومت اعلان وکړ چې نور په خپله خاوره کې پردي ناقانونه بهرنیانو ته د اوسېدو اجازه نه ورکوي او د دوی پر وړاندې د نومبر له لومړۍ نېټې راهیسې پراخ عملیات روان دي.

تېره اونۍ د بلوچستان د اطلاعاتو لنډمهاله وزیر جان اڅکزي وویل، د دغې صوبې پولیسو ته امر شوی چې هره ورځ دې تر لس زرو افغان کډوال له دغې صوبې افغانستان ته ستانه کړي.

یو شمېر میرمنو په ټولنیزو شبکو کې لیکلي چې جولیا پارسي «د طالبانو په زندان کې د سختو شکنجو له امله چې فزیکي او رواني حالت يې ډیر سم نه و» روغتون ته وړل شوې.

د مېرمن پارسي کورنۍ ته د یوې نږدې سرچینې په ګډون باخبرو سرچینو تایید کړې، چې نوموړې روغتون ته لېږدول شوې، خو طالبانو د هغې د لېږد لامل، د ناروغۍ د څرنګوالي او د هغې د فزیکي حالت په اړه د هغې کورنۍ ته معلومات نه دي ورکړي.

سرچینې وايي چې د جولیا پارسي کورنۍ د هغه روغتون په اړه هم معلومات نه لري چې د هغې درملنه پکې کیږي.

وسله والو طالبانو مېرمن پارسي او د هغې ماشوم د تلې په پنځمه په کابل کې له خپل کور څخه ونیول. هغه په ​​کابل کې د افغان اعتراض کوونکو ښځو د غورځنګ مشره وه چې د طالبانو په واکمنۍ کې یې د ښځو پر وړاندې د تبعیض او محرومیت پر ضد لاریونونه کول.

د بشري حقونو د څار ډلې د لړم په نهمه نېټه خبر ورکړ چې طالبان په افغانستان کې لاریون کوونکې ښځې نيسي، ګواښي يې او سختې يې ربړوي.

د دغه سازمان په وینا ډیری کورنۍ د خپلو غړو د نیول کېدو خبر پټوي چې ګنې دغه فعالان به خوشي شي او یا به په زندان کې لږ وځورول شي.

د دغه سازمان په وینا د هغو اعتراض کوونکو ښځو شمېر زیات دی چې د طالبانو په زندانکې دي، خو د هغوی د کورنیو په ګډون هیڅوک د دغو ښځو له حالته په سمه ډول نه دي خبر.

دوی د طالبانو په زندان کې د جولیا پارسي، ندا پرواني، منيژې صدیقي او پریسا آزادې د پرله پسې نيونو او وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړه.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې استازی لیونارد زولو وايي؛ دغه هېواد د تل لپاره بېړني حالت کې دی او دغه وضعیت لا پسې ځکه خراب شوی، چې پر هېواد حاکم د طالبانو نظام، بشري حقونو د نه درناوي له امله د نړۍوالې ټولنې له خوا څڼډې ته شوې دی.‌

هغه واک ته د طالبانو رسېدو ته په اشارې ویلي: "هغه بېړنی حالت چې موږ د ۲۰۲۱ په اګسټ کې درلود، له منځه نه دی تللی او په د همدې په خاطر وایم چې دغه هېواد د تل لپاره په بېړني حالت کې دی".

زولو او د هغه دفتر د افغانستان په پلازمینه کابل کې دی؛ خو هغه بروسلز ته په خپل سفر کې د دوشنبې په ورځ د اروپايي چارواکو سره په لیدنه کې په هغو ستونزو خبرې وکړې، چې اوسمهال په افغانستان کې مېشتې مرستندویه ادارې ورسره لاس او ګریوان دي.‌

هغه وویل؛ تېر کال شاوخوا شپږ میلیونه کسان د "قحطۍ" له ګواښ سره مخامخ وو. په دې سربیره ۲۹ میلیونه افغانان بشري مرستو ته اړتیا لري. په همدې کال کې د یو لړ زلزلو او سیلابونو له امله کلي ویجاړ شوي او ډېر شمېر خلک بې ځایه شوي دي.‌

د نوموړي‌ په وینا؛ د نومبر میاشتې راهیسې په هېواد کې مېشتې مرستندویه ادارې باید له پاکستانه د راستنو شویو نېږدې نیم میلیون افغان کډوالو سره هم مرسته وکړي.‌

پاکستان اوسمهال د شاوخوا ۱،۷ میلیونه افغان کډوالو کوربه توب کوي، چې ډېری یې پر افغانستان د شوروي اتحاد له تېري وروسته دغه هېواد ته تښتیدلي وو او یو شمېر یې د ۲۰۲۱ کال پر اګست میاشت کې په دغه هېواد د طالبانو تر واکمن کېدو وروسته پاکستان ته پناه یوړه.

پاکستان ځینې هغه افغانان هم له خپلې خاورې ایستلي دي، چې دوی هېڅ کله په افغانستان کې ژوند نه دی کړي.‌

د ملګرو ملتونو د دغه چارواکي په وینا؛ له پاکستانه راستانه شوي افغانان مجبوره دي‌، چې له سخت ژمي د رارسېدو سره سم بېرته په خپل هېواد کې دېره شي.

د هغه په خبره؛ له پاکستانه د افغان کډوالو د رایستلو د لړۍ له پیل راهیسې ان د ورځې ۲۰،۰۰۰ کورنۍ هم افغانستان ته راستنې شوې دي،‌ دغه شمېره تر دې وړاندې د ورځې درې سوه کسانو ته رسېده.‌

د برېټانیا د انډیپنډینټ ورځپانې د یو راپور له مخې؛ د لوپین ټراول په نوم د ټورسټي شرکت خاوند ډیلان هاریس وايي؛ افغانستان ته د سفر لپاره د خلکو پراخه لیوالتیا پېدا کړې ده.

هغه وویل: "دا وروستی ځای دی چې ما یې تمه درلوده چې د سفر ټکټونه به یې په بشپړ توګه وپلورل شي".

د هاریس په وینا؛ دوی سږکال د سپټمبر په میاشت کې خپل یو کارکونکی افغانستان د لومړنیو ارزونو لپاره استولی و او دغه ارزونه مثبته وه.

وروسته دوی د افغانستان لپاره د درې ډله ییزو سفرونو ټکټونه پلور ته وړاندې کړل، چې ټول ټکټونه ډېر ژر وپلورل شول.

هغه وايي؛ بیا یې افغانستان اته نور ډله ییز سفرونه پلان کړل او هغه ټول هم ډېر ژر وپلورل شول.

دغه شرکت بیلابیلو هېوادونو ته د ډله ییزو سفرونو پلان جوړوي او بیا یې ټکټونه پلوري.‌

څوک چې دغه ټکټونه اخلي نو په یو ګروپ کې یو هېواد ته د سفر کوي.

د طیارې ټکټ، په هوتل کې پاتې کېدو لګښت او د بیلابیلو سیمو لیدل د همدغه ټورسټي شرکت له خوا تنظیمیږي.

افغانستان ته د دغه شرکت د لس ورځني سفر د ټکټ بیه ۲۲۵۰ پوڼډه ده، چې نېږدې دوه لکه افغانۍ کیږي.‌

هر څوک چې دغه ټکټ اخلي په بدل کې به یې د پلازمینې کابل په ګډون د هرات، بلخ او بامیان ولایتونو مشهورو سیمو لکه؛ بند امیر او د بودا له نړېدلې مجسمې لیدنه وکړي.

د ټکټ اخیستونکو ته د بوزکشۍ د لوبې د لیدو او د افغاني پلو د خوړلو زمینه هم برابریږي. د بودا مجسمې په ۲۰۰۱ کال کې د طالبانو له خوا نړېدلې وې.‌

د دغه شرکت له خوا په ۲۰۲۵ کال کې د افغانستان لپاره د تنظیم شویو ډله ییزو سفرونو یوازې دوه ټکټه پاتې دي او نور ټول ټکټونه یې پلورل شوي دي.‌

د هاریس په وینا؛ له طالبانو وړاندې هم خلک افغانستان ته سفر ته لیواله وو؛ خو هغه مهال د شته امنیتي ګواښونو له امله خلکو د سفر جرئت نه کاوه.

د برېټانیا د بهرنیو چارو وزارت خپلو خلکو ته خبرداری ورکړي، چې افغانستان ته سفر کول خورا خطرناکه دي.

هاریس وايي: "دا راته د باور وړ نه ده چې سږ کال افغانستان د سفر لپاره زموږ تر ټولو مشهور ځای دی".

نوموړي وايي؛ دوی تمه درلوده چې لږ تر لږه لس کاله وخت به ونیسي چې افغانستان د سفر لپاره پر امن ځای بدل شي.

افغانستان ته د سفر پر مهال د میرمنو لپاره دا ویره شته چې طالبانو ورته اجازه ورنه کړي، چې له ځینو سیمو څخه لیدنه وکړي او له همدې امله دغه ټورسټي شرکت تل یو احتیاطي دویم پلان لري.

بله ستونزه دا ده، چې هېڅ یو شرکت هم افغانستان ته سفر کوونکو ته د بیمې اسانتیا نه برابروي، او هغه څوک چې سفر کوي، که افغانستان له کومې روغتیايي ستونزې سره مخامخ شي، باید خپله یې هلته حل لاره پېدا کړي.‌