له افغانستان څخه د غچ اخیستنې په تړاو د بلوچستان د اطلاعاتو وزیر خپل ټویټ بېرته پاک کړی

د خبریالانو د ملاتړ دغه اداره چې مرکز یې په نیویارک کې دی له طالبانو غوښتي، چې د خبریالانو نیول پای ته ورسوي.

د خبریالانو د ملاتړ کمېټې (CPJ) سې شنبه (د لیندۍ ۲۱مه) په یوه بیان کې ویلي، تر اوسه روښانه نه ده چې طالبانو ولې ښاغلی محمدي نیولی دی او چېرته یې بېولی دی.

د عبدالرحیم محمدي ورور څو ورځې مخکې له افغانستان انټرنشنل سره په خبرو کې وویل، چې محمدي په کندهار کې د استخباراتو ریاست ته احضار شوی و او له هغه راهیسې بېرته کور ته ستون شوی نه دی.

اوس د نوموړي ورور اندېښنه لري، چې د محمدي د نیول کېدو د قضیې په رسنیزه کېدو سره به د هغه د خوشې کیدو موضوع نوره هم وځنډیږي.

دا په داسې حال کې ده، چې د افغانستان د خبریالانو مرکز هم تېره ورځ له طالبانو وغوښتل چې د تمدن ټلویزیون خبریال عبدالرحیم محمدي په غیر مشروط ډول خوشې کړي.

د تمدن ټلویزیون مسوولانو او طالب چارواکو تر اوسه د دغه خبریال د نیولو او برخلیک په اړه څه نه دي ویلي.

په بلخ کې د دغه کمېسیون د ولایتي دفتر د هغه مکتوب یوه کاپي چې د دغه کمېسیون د شمالي حوزې دفتر په عنوان استول شوې، د افغانستان انټرنشنل فارسي څانګې تر لاسه کړې.

په مکتوب کې ليکل شوي، چې د بلخ پوهنتون رییس د دې ټیلیفوني مکالمې له امله له هر اړخیزو څېړنو لاندې دی.

دغه مکتوب یوه اونۍ وړاندې (د ليندۍ ۱۵مه) خپور شوی او په هغه کې د طالبانو د شمال زون د امنیت او تصفیې د کمېسیون له دفتره غوښتل شوي، چې د ضیاءالحق پر وړاندې قانوني اقدامات وکړي.

په دغه مکتوب کې ټینګار شوی، چې د بلخ پوهنتون د رييس په تړاو له یوې ښځې سره د غیرقانوني ټیلیفوني اړیکو تور ثابت شوی دی، چې د صادر شوي مکتوب له نېټې څخه نوموړی له دندې ګوښه شوی دی.

100%

په بلخ کې د طالبانو د امنیت او تصفیې د کمېسیون دفتر څرګنده کړې نه ده، چې د طالبانو د پوهنتون دغه مشر له چا سره او د کومې موضوع په اړه خبرې کړې دي.

ظاهراً دا خبره ثابته شوې، چې د دغې ډلې یاد چارواکي له یوې «نامحرمې ښځې» سره ټیلیفوني اړیکه نیولې ده، چې دا د نوموړي له دندې د ګوښه کېدو يو معتبر دليل دی.

د بلخ پوهنتون د ليندۍ په ۱۹مه، په يوه خبرپاڼه کې ليکلي، چې د دغه پوهنتون سرپرست رييس مولوي حيات الله حقجو د پوهنځيو له رييسانو سره غونډه وکړه.

د بلخ پوهنتون د ضیاالحق د ګوښه کولو په اړه څه نه دي ویلي.

له هغه راهيسي، چې طالبان ۱۴۰۰ کال د زمري په مياشت کې واک ته ورسېدل، دغې ډلې ښځې په بشپړه توګه د ژوند له عامه صحنو لرې کړي او له دوی سره يې اړيکې په جدي ډول محدودې کړي دي.

د ملګرو ملتونو د دغه سازمان د راپور له مخې؛ رواني اختلالات لکه خپګان او بې خوبي د افغان ښځو او نجونو لپاره د فزيکي ستونزو لکه؛ ستړيا، د اشتها کمېدل او د سر درد لامل کېږي او دغه مېرمنې له نړۍوالې ټولنې غواړي، چې د دوی د وضعیت د ښه کېدو لپاره باید پر طالبانو فشار راوړل شي.

د دغه راپور پر بنسټ؛ افغانو ښځو له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د ښځو د وضعیت د ښه والي او د دوی او طالبانو ترمنځ د مستقیمو خبرو اترو د زمینې برابرولو په برخه کې مرسته وکړي او ډېرو ښځو دغه غوښتنه په پرېکړو کې د ګډون یوازینۍ لار بللې ده.

دغه مېرمنې د ښځو د اقتصادي پیاوتیا په ځانګړې توګه بیوزلي او رواني وضعیت ته د نړۍوالو ملاتړو ادارو د رسېدو غوښتونکي دي.

ددې راپور له مخې؛ د نجونو د زده کړو مخنیوی د دې لامل شوی، چې نجونې په کم عمر کې واده وکړي، ماشومان کار وکړي او کورنی تاوتریخوالي رامنځته شي.

افغانه خبریاله زینب سپهر چې اوسمهال د هېواد له بیلابیلو برخو راپورونه برابروي او یو شمېر رسنیو ته یې ورکوي وایي، چې خپل کار ته د شوق له امله ډېری وخت له رسنیو سره په وړیا توګه همکاري کوي.

اغلې سپهر وایي؛ وروستی کاري سفر یې څه موده وړاندې د هرات ولایت زلزله ځپلو سیمو ته و.

د نوموړې په وینا؛ په تېرو څه باندې دوو کلونو کې د طالبانو بندیزونو ورباندې منفي اغېزې کړې دي او تر سختو رواني ستونزو لاندې ده؛ ځکه په کاري ساحه کې له خبریالانو سره د دغې ډلې چلند د دې لامل شوی، چې تر دې وروسته د رسنیو کارونه پرېږدي او له هېواد څخه د وتلو په اړه فکر وکړي.

ارواپوه او د پوهنتون استاد شرف الدین عظیمي وایي:" مېرمنې په افغانستان دننه او بهر کې د ګڼو ستونزو له امله تر سخت ذهني فشار لاندې دي، چې دغه ذهني فشارونه د دوی د ژور خفګان لامل کیږي."

نوموړي د دغو فشارونو د کمولو په اړه پر ځینو حل لارو ټینګار وکړ او زیاته یې کړه، چې د افغان مېرمنو په ځانګړي توګه هغو کسانو چې خپلې دندې له لاسه ورکړي، د ستونزو لومړنۍ حل لارې یې د اروايي خدماتو وړاندې کول، د سټرس مدیریت، د ډله ییزو جلسو جوړېدل، د شبکو له خوا د خبریالانو د مالي برخې په ګډون په ځینو کاري برخو کې ملاتړ او هڅول دي.

د یادولو وړ ده، چې یوناما د دغه راپور موندنې په داسې حال کې په ډاګه کړې، چې د راپورونو له مخې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د اجباري او کم عمره نجونو ودونه او همدارنګه د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې د ځان وژنو په شمېر کې په بې ساري توګه زیاتوالی راغلی دی.

وروسته له هغې چې طالبانو د ۱۴۰۰ کال د زمري په میاشت کې بيا واک تر لاسه کړ، ښځې يې له دولتي دندو لرې کړې او د ښځو پر وړاندې يې سخت مقررات وټاکل.

د طالبانو د واکمنۍ سره ښځي اړې شوې، چې خپلې دندې پرېږدي.

طالبانو په غيري دولتي ادارو کې هم ښځې له کار کولو منع کړي او په تېرو دوو کلونو کې دغې ډلې د هلکانو له ښوونځيو څخه هم ښځينه ښوونکې له دندو لرې کړې دي.

د طالبانو ویاند دا نه دي ویلي، چې دا ښځې په کومو څانګو کې ګمارل شوي دي، خو پر خپلې اېکس پاڼې یې د ۱۹ مېرمنو لپاره د دندو د پېدا کولو خبره کړې ده.

ملګرو ملتونو په خپل تازه راپور کې د ۲۰۲۲ کال د ارقامو په حواله لیکلي، چې ۳۴ میلیونه وګړي چې د افغانستان د ټول نفوس ۸۶ سلنه جوړوي، د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي.

د ملګرو ملتونو د پراختیايي پروګرام په دې راپور کې ویل شوي، چې د بې وزلۍ له امله یو شمېر افغانان اړ شوي، چې خپل کورونه، ځمکې او جایدادونه وپلوري.

د طالبانو له لوري د ښځو پر کار د بنديز اړوند حکم په ټوله نړۍ کې په پراخه کچه غندل شوی دی.

د کار نړۍوال سازمان ویلي دي، چې طالبانو په افغانستان کې د ښځو لپاره د کاري فرصتونو په کمولو سره ښځې په ستونزمن حالت کې اچولې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو له دوو کلونو واک ته رسېدو وروسته د افغانستان اقتصاد په پرله پسې ډول له جدي ستونزو سره مخ کړی دی.

د طالبانو یوه جګپوړي مشر په دې وروستیو کې اعتراف وکړ، چې افغانستان د ډېرو بنديزونو او په نړۍواله ټولنه کې د رسميت نه پېژندلو له امله له جدي اقتصادي ستونزو سره مخ دی.

د پاکستان د دولتي راډیو د خبر له مخې؛ نوموړې نن چهارشنبه (د لیندۍ ۲۲مه) په یوې مرکې کې ویلي، چې پاکستان به د دغه هېواد د قوانینو له مخې د دغو عناصرو پر ضد اقدام وکړي.

هغې وویل، چې دوی د یادو قوماندانو پر ضد کافي شواهد لري.

نوموړې ویلي، چې په ډېره اسماعيل خان كې د وروستي بريد په اړه یې د طالبانو د سفارت سرپرست ته یو احتجاجیه ليک هم سپارلې دی.

د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د پاکستان په خېبر پښتونخوا کې د پولیسو پر مرکز د برید په اړه په افغانستان د پاکستان د چارواکو د تورونو په غبرګون کې ویلي، برید له افغانستان سره تړاو نه لري او د داسې بریدونو مخنیوي باید په خپله پاکستان کې وشي.

په ورته وخت کې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د پاکستان له لوري د خېبر پښتونخوا په ډېره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز د شوي برید په اړه د پاکستاني چارواکو ادعادې ردوي او وايي؛ یاد برید له افغانستان سره هېڅ تړاو نه لري.

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان ملي تلویزیون د چهار شنبې په ورځ د (لیندۍ ۲۲مه) د دغې ډلې د ویاند ذبیح الله مجاهد یو غږیز پیغام خپور کړی، مجاهد په دغه پیغام کې هغه ادعاوي ردوي، چې ګواکې دغه برید له افغانستانه رهبري شوی.

نوموړی وايي: «لومړی خو متاسفه یو چې په پاکستان کې داسې پېښه شوې، دویم دا چې دا برید له افغانستان سره هېڅ تړاو نه لري دا ادعا ډېره بیځایه ده.»

ذبیح الله مجاهد د یاد برید په اړه د پاکستاني چارواکو د تورنو په غبرګون کې ویلي: «دوی دې خپل امنیت ساتلو ته پاملرنه وکړي هره مساله پر بل هېواد تاوانول د مسالې حل لاره نه ده موږ په دې اړه څېړنې کوو.»

د طالبانو ویاند په دېره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز د برید په اړه وايي: «د څېړنو په اړه چې یادونه شوې ده که زموږ سره د څېړنو پایلې شریکې شي، موږ حمتاً په دې اړه څېړنې کوو. د داسې بریدونه مخه باید په خپله پاکستان کې ونیول شي.»

د پاکستان د خېبرپښتونخوا صوبې په ډېره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز د برید مسوولیت د تحریک جهاد پاکستان په نوم وسلوالې ډلې په غاړه اخیستی.

د پاکستان پوځ هم منلې، چې په ډېره اسماعیل خان کې د پولیسو پر مرکز په موټر بم برید کې ۲۳ سرتیري وژل شوي دي.