ننګرهار کې په خپل منځۍ شخړه کې ۵ کسان ټپيان شوي دي
د ننګرهار د پچير اګام ولسوالۍ د لنډه خېلو په کلي کې د دوو کورنيو ترمنځ د ځمکې پر سر په شخړه کې ۵ کسان ټپيان شوي دي. د افغانستان په لېري پرتو سېمو کې ډېر مهال ورته جنجالونه او شخړي رامنځته کيږي.
د ننګرهار د پچير اګام ولسوالۍ د لنډه خېلو په کلي کې د دوو کورنيو ترمنځ د ځمکې پر سر په شخړه کې ۵ کسان ټپيان شوي دي. د افغانستان په لېري پرتو سېمو کې ډېر مهال ورته جنجالونه او شخړي رامنځته کيږي.
د ننګرهار د طالبانو د امنيه قوماندانۍ مطبوعاتي دفتر وايي، چې د کامران او منور کورنيو ترمنځ د ځمکې پر سر دغه شخړه نن دوشنبه رامنځته شوې.
د دې ولایت د طالبانو د امنيه قومندانۍ وياند بصير زابلی وايي؛ ځايي طالبان سېمې ته رسېدلي او شخړه یې کابو کړې.
د نوموړي په خبره په پېښه کې ټپي شوي کسان يې د ننګرهار حوزوي روغتون ته انتقال کړي دي.
نوموړي ونه ويل، چې ټپيان د کومو کورنيو اړوند دي.
په افغانستان کې د ایران سفير د ملګرو ملتونو له استازي غوښتي، چې په افغانستان کې افغان کروندګرو ته د کوکنارو د بديل کښت په برابرولو کې ورسره ګډ کار وکړي. ایران دا مهال له افغانستان څخه د نشه يي توکو د قاچاق په برخه کې ځان اغېزمن بللی او څو ځله یې خپلې اندېښنې شريکې کړي دي.
په افغانستان کې د ایران سفير کاظمي قمي د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې روزا اوتونبایوا سره په کابل کې کتلي.
په کابل کې د ایران سفارت نن دوشنبه پر اېکس ټولنيزه پاڼه ليکلي، چې په ناسته کې قمي په افغانستان کې د نشه يي توکو د بديلو کښتونو او د کروندګرو د روزولو اړوند خبري کړي.
د دوی د معلوماتو له مخې؛ په ناسته کې دواړو لوريو په افغانستان کې د ماينونو د پاکولو په اړه هم بحث کړی.
د دې ناستې په اړه نور تفصيل نه دی ورکول شوی.
ايران يو له هغو هېوادونو څخه دی، چې د افغانستان څخه د نشه يي توکو د قاچاق په برخه کې ډېر زوريږي.
نو ځکه يې اندېښنه ښودلې؛ که طالبان کروندګرو ته بديل کښتونه پېدا نه کړي ويره شته، چې کروندګر به بيا د کوکنارو او نورو نشه يي توکو کر ته مخه کړي.
د افغانستان امریکايي پوهنتون اعلان وکړ، چې افغان زده کونکو ته په ځانګړې توګه هغو نجونو ته چې له زده کړو بې برخې دي، د یو کال لپاره د زده کړې زمینه برابروي. دوي وايي، چې د نهم څخه تر دولسم ټولګي پورې د ښځینه زده کونکو لپاره یې یو تعلیمي پروګرام چمتو کړی دی.
د افغانستان امریکايي پوهنتون د هغو زده کونکو د نوم لیکنې خبر ورکړی، چې په افغانستان کې د نجونو پر زده کړو د بندیز له امله نه شي کولی، چې خپلې زده کړې بشپړې کړي.
دغه پوهنتون د دغه ښوونیز پروګرام د پیلولو موخه د یوه لوستي کاري ځواک ساتل بللي او لیکلي یې دي: " تحصیل لرونکي کاري ځواک په افغانستان کې د سیاسي او اقتصادي ثبات بنسټ جوړوي".
د افغانستان امریکايي پوهنتون لیکلي، چې په دې تعلیمي پروګرام کې ژمن او د وخت پابند زده کونکو ته اړتیا ده.
دغه پوهنتون دا هم لیکلي، چې دغه پروګرام په افغانستان کې د امریکايي پوهنتون اساسي ارزښتونو ته په کتو، چې پکې د بیان ازادي، کثرتیت، ازاده څېړنه، مساوي فرصتونه، فردي حقونه، زغم، شخصي، مسلکي او احترامانه چلند شامل دي.
د افغانستان امریکايي پوهنتون زیاته کړه، چې دا پروګرام یوازې د هغو زده کونکو لپاره ډیزاین شوی چې په افغانستان کې اوسېږي او هغه زده کونکو چې له نورو هیوادونو څخه نوم لیکنه کوي د منلو وړ نه دي.
طالبانو په میلیونونو نجونې ښوونځي او پوهنتون ته له تګ څخه منع کړي دي او په افغانستان کې ښځې او نجونې په سختو شرایطو کې ژوند کوي.
د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت په (۲۹ قوس ۱۴۰۱) اعلان وکړ، چې په پوهنتونونو کې د نجونو زده کړه تر بل خبرتیا پورې ځنډول شوې ده.
دغې ډلې له شپږم ټولګي او تر پوهنتونه د نجونو پر زده کړو د بندیز پر ضد داخلي اعتراضونه او په دې برخه کې د نړۍوالو فشارونه له پامه غورځولي دي.
د دې ډلې چارواکو ویلي دي، چې لا هم په افغانستان کې د نجونو د زده کړې لپاره د شریعت له نظره مناسب وضعیت نه شته.
د کندهار يو شمېر ولسواليو اوسېدونکې او کروندګر اوږدې وچکالۍ ناهيلې کړي او له طالب مسوولينو څخه په تکراري ډول د اوبو د بندونو د جوړېدو غوښتنه کوي. د کندهار انار، انګور، انځر خورا مشهور دي؛ خو اکثره باغ لرونکي موسمي مېوې هم کري.
د کندهار پنجوايي، ژړې او ارغنداب ولسوالیو کروندګر او باغ لرونکي وايي، چې سږکال يې د اباد او سمسور فصل لپاره تمه نه شته.
د دوی په خبره؛ اوږده اوچکالي، په ولسواليو کې د اوبو کوچنيو بندونو نه شتون او په ډېرو سېمو کې ژورې څاه ګانې د اوبو د سطحې د کښته کېدو لامل شوي دي.
باغ لرونکې وايي، چې طالب مسوولين نه ورته د اوبو د کوچنیو بندنو د جوړېدو پلان لري او نه هم د هغو ژورو څاه ګانو او برمو مخه نيسي، چې د سولري هېندارو په مرسته اوبه د ځمکې له تل څخه را وباسي.
د کندهار د طالبانو د کرنې رياست د ترويج مدير عبدالغفور هم مني، چې وچکالۍ او د اوبو لویو برمو تر ځمکې لاندې د اوبو سطحه ټيټه کړې ده.
نوموړي وايي، چې په یو شمېر ولسواليو کې د کوچنيو بندونو د جوړېدو پلان شته او تمه لري، چې په جوړېدو به يې تر يوې اندازې د کروندګرو د اوبو د نه شتون ستونزه حل شي.
هغه ونه ويل، چې دغه بندونه به څه وخت او په کومو سېمو کې جوړ شي.
د افغانستان په ډېرو سېمو کې د کروندګرو او باغ لرونکو تر څنګ ان خلک پاکو اوبو ته هم لاس رسی نه لري.
د وچکالۍ او د اوبو د کوچنيو بندونو د نه شتون ستونزه د افغانستان په ډېرو سېمو کې موجوده ده.
افغانستان چې اوسمهال له سختو اقتصادي شرایطو سره هم مخ دی، د ډېرو مرستندویه نړۍوالو ادارو د راپورونو له مخې دغه هېواد به تر راتلونکو څو کلونو پورې د ستر بشري ناورین شاهد وي.
د خوست شېخ زاهد دولتي پوهنتون څو تنو استادانو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو وویل، چې له تېرو درېیو میاشتو راهیسې یې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر معاشونه ځندولي. دغه استادان زیاتوي؛ که څه هم د استادانو معاشونه د شېخ زاهد بنسټ په غاړه دي او معاشونه یې راغلي خو طالبان يې نه ورکوي.
د خوست شېخ زاهد پوهنتون څو تنو استادانو چې د طالبانو له ویرې د نوم له اخیستو ډډه کوي؛ نن دوشنبې ( د جدي ۱۸مه ) افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته وویل، چې متحده عربي امارت د شېخ زاهد بنسټ د پوهنتون ټولو استادانو او پرسونل معاشونه د افغانستان لوړو زده کړو وزارت ته لیږلي.
دوي زیاتوي؛ د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم د پوهنتون مسوولینو ته ویلي، چې دا اوسني معاشونه لوړ دي او باید راکم شي.
د خوست شېخ زاهد دولتي پوهنتون استادان نیوکه کوي، چې د افغانستان د لوړو زده کړو وزارت په خپل سر دا کار کوي او پر استادانو فشار راوړی ترڅو کم معاشونه ومني.
د خوست شېخ زاهد پوهنتون یو استاد زیاته کړه: "متحده عربي امارتو د طالبانو لوړو زده کړو وزارت ته د جمهوریت پرمهال د معاشونو د معادل پیسې لیږلي دي؛ خو د لوړو زده کړو وزیر ندا محمد ندیم ویلي، چې استادان د دومره لوړو معاشونو مستحق نه دي."
دغه استادان وايي؛ طالبان د متحده عربي امارتو مرسته شویو پیسو باندې خېټه اچولې، د درېیو میاشتو راهیسې نه د خپلې کچې معاش راکوي او نه هم د تېر جمهوریت پرمهال ټاکل شوي معاشونه راکوي.
د خوست شېخ زاهد دولتي پوهنتون استادان وايي؛ له سختو اقتصادي مشکلاتو سره لاس او ګرېوان دي.
دوی وايي: "معاشونو په اړه هېڅ معلومات نه شته، استادان او مامورین په دې ساړه هوا کې له سختو ستونزو سره مخ دي، ځیني پوهنتون ته د تګ او راتګ لپاره کرایه نه لري، په کلیو او بازارونو کې ورته نور څوک قرض باندې خوراکي او سون توکی هم نه ورکوي، دغه استادان له روانې ستونزو سره مخامخ دي."
د طالبانو له واکمنۍ سره د اقتصادي وضعیت د خرابېدو سره د محتده عريي امارتو وویل، چې دوی به د شېخ زاهد بنسټ څخه د خوست شېخ زاهد پوهنتون د استادانو او پرسونل معاشونه ورکوي.
د خوست شېخ زاهد پوهنتون ودانۍ او کادري روغتون د متحده عربي امارتو له خوا جوړ شوي دي او له دغه پوهنتون سره یې په مالي برخه کې همکاري تر اوسه ادامه لري.
د معلوماتو له مخې؛ اوس هم د خوست شېخ زاهد پوهنتون کې دننه د متحده عربي امارتو له خوا د ودانۍ د ترمیم چارې هم روانې دي.
تر اوسه د خوست شېخ زاهد دولتي پوهنتون د استادانو او نورو مامورینو معاشونو په اړه د طالبانو لوړو زده کړو وزارت څه نه دي ویلي.
د خوست شېخ زاهد پوهنتون کې شاوخوا ۳۰۰ استادان او اداري مامورین په دندو بوخت دي.
په رسنیو کې د طالبانو له لوري د ناسم حجاب په پلمه په کابل کې د ښځو او نجونو د نیولو د راپورونو تر خپرېدو او د نړیوالې ټولنې تر غبرګونه وروسته طالبانو ویلي دي چې دا راپورونه حقیقت نه لري بلکې سوالګرې ښځې یې راټولې کړې دي.
شپږ ورځې وړاندې د طالبانو د امربالمعروف وزارت محتسبانو د دوی د خوښې د حجاب نه مراعتونو په تور د کابل په لوېدیځ دشت برچي، پل خشک او د کابل ښار په یو شمېر سوداګریزو مرکزونو کې د نجونو او ښځو نیول او نامعلوم ځای ته بیول پیل کړل.
د طالبانو له لوري د طالبي حجاب نه مراعتولو په تور د نجونو او ښځو د نیولو د راپورونو له خپرېدو دوه ورځې وروسته د طالبانو د امربالمعروف وزارت ویاند عبدالغفار فاروق رسنیو ته د یادو ښځو نیول ومنل.
خو د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بینیټ او د بښنې نړیوال سازمان له لوري د طالبي حجاب نه مراعتولو په تور د نجونو او ښځو نیول کېدو ته سخت غبرګونونه وښودل شول او له طالبانو یې وغوښتل چې ژر تر ژره دې نیول شوې نجونې خوشې کړي.
خو د طالبانو د امربالمعروف وزارت د دوشنبې په ورځ د (مرغومي ۱۸مه) پر خپله ایکس پاڼه لیکلي چې د کابل ښار یوولسمه حوزه او نورو سیمو کې چې ځینو رسنیو د امربالمعروف او شکایتونو اورېدلو وزارت له لوري د ښځینه وو د نیولو راپور خپور کړی حقیقت نه لري، «یادې ښځینه هغه سوالګرې دي چې کابل ښار کې د اسلامي امارت له لوري راټولیږي او له بایو میټریک وروسته ورته میاشتنی معاش حواله کیږي یا ورسره د اړتیا وړ توکو مرسته کیږي.»
شنوونکي وايي د طالبانو له لوري په کابل ښار کې د تېرې ورځې نیول شوې ښځې له بڼې او جامو څرګندیږي چې دوی سوالګرې نه بلکې هغه نجونې دي چې په کابل کې تل د ښځو حقونو ترلاسه کولو په غونډو کې برخه اخلي.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنېدو وروسته د یادې ډلې له لوري پر افغان ښځو او نجونو د زدهکړو، له کوره بهر کارکولو او نورو برخو کې کلک بندیزونه لګول شوي او د طالبانو یاد بندیزونه تل د افغانانو او نړیوالې ټولنې له غبرګونونو سره مخ شوي.