امریکايي سناتور: په افغانستان کې د چین اغېز د اندېښنې وړ دی

ټوبایس الووډ افغانستان ته تر تلو وروسته تېر جولای کې خواله رسنیو کې د ویډیو نشرولو سره وویل چې د طالبانو بیا واکمنېدو سره افغانستان بدل شوی دی.

نوموړي نن د افغانستان په هکله د بریتانوي حکومت د پالیسۍ په تړاه یوه بحث کې ویلي چې «بریتانیا باید د افغانستان سخته مسله له پام ونه غورځوي.»

د هغه په خبره، بریتانیا ته پکار دي چې په افغانستان کې سفارت پرانیځي او جاپان او اروپايي ټولنې هم دا کار لا د مخه کړی دی.

هغه له پولیټیکس هاوس رسنۍ سره خبره کې د پوښتنې په ډول وویل: «اوسنۍ ستراتيژي سره له لرې زموږ نارو په افغانستان کې څه بدلون راوستلی؟ د داسې هېواد پرېښودل چې له نږدې تاریخ ور سره لرو نه یوازې له اخلاقي پلوه بلکې له جیو پولیټیک پلوه هم له مسوولیت سترګې پټول دي.»

نوموړي په دې خواشيني وښوده چې افغانستان ته د بریتانیا په تلو او بیا وتلو په هکله پوره څېړنه ونه شوه او زیاته یې کړه چې حکومت ته پکار دي نورې ورته تېروتنې ونه کړي.

ښاغلي الووډ دا هم وویل چې د بریتانیا په ګډون لوېدیځ د افغانستان او نورو هېوادونو د واکپالو رژیمونو په مقابل کې د تېښتې رېسک غوره کړی دی.

هغه زیاته کړه: «موږ له افغانستانه په وتلو سره وښوده چې د پاتې کېدو قدرت نه لرو او سیالان دا کشاله لا نوره پرمخ بوولی شي.»

طالبانو تېر دوبی د نوموړي د ورته څرګندونو هرکلی وکړ، خو په کور د ننه له نیوکو سره مخ او له دفاعي کمېټې ګوښه شو.

هغه وخت د دې کمېتې غړي کوین جونز وویل، د ښاغلي الووډ څرګندونې د طالبانو لپاره لوی تبلیغ دی او د نوموړي شخصي نظر دی، د دې کمېټې نظر نه دی.

ذبیح الله مجاهد د چهارشنبې په ماښام په اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي، چې د ۳۶ بابه کورونو کلیانې یې د رباط سنګي ولسوالۍ په خوش رباط او باغ زحمت سیمو کې زلزله ځپلو ته سپارل شوي.

تردې مخکې په هرات کې د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مشر د سې شنبې په ورځ (د مرغومې ۱۶مه) ویلي وو، چې دغې ډلې د هرات د زلزله ځپلو لپاره د استوګنې ١١٠ جوړ کړي کورونه د هرات رباط سنګي سیمې زلزله ځپلو کورنیو ته تسلیم کړي دي.

احمدالله متقي ویلي، چې اوسمهال د هرات په زلزله ځپلو سيمو کې د ٣ زره ٦٦٣ کورونو د جوړولو چارې روانې دي.

همدا راز د سې شنبې په ورځ (د مرغومې ۱۹مه) طالبانو د هرات زلزله ځپلو لپاره د جوړو شویو کورونو د سپارلو بهیر کې د هرات په زنده جان ولسوالۍ کې زلزله ځپلو ته ۲۵ بابه جوړ شوي کورونه سپارلي دي.

بل خوا د طالبانو د هرات ولایت امنیه قوماندانۍ هم یاده پېښه تایید کړې او د دغې ډلې د هرات د امنیه قوماندانۍ ویاند عبدالله انصاف ویلي، چې په پېښه کې طالبانو ته کوم زیان نه دی اوښتی.

نوموړی وايي، چې د پېښې په تړاو یې یو مشکوک تن هم نیولی دی.

تر اوسه د دغې پېښې مسوولیت کومې وسلوالې ډلې پر غاړه نه دی اخیستی.

په اسلام اباد کې د افغانستان پخواني سفير عمر زاخېلوال پر خپله اېکس ټولنيزه پاڼه د پاکستان د جمعيت علمای اسلام د مشر ملافضل الرحمان د خبرو يوې ويډيويې برخې ته په غبرګون کې ويلي، چې د غزې جنګ او د افغان نجونو پر مخ د زده کړو بنديز هېڅ منطقي تړاو نه لري.

نوموړي ملا فضل الرحمان ته په خطاب کې وويل: « که چېرې ته صحیح یې نو ولې دغه مساله او پرتله په خپل کور او هغه سيمه کې چې ته یې مذهبي مشر يې نه غواړې او نه عملي کوې.»

زاخېلوال د خپلو خبرو په دوام ملا فضل الرحمان ته د پېغور په ژبه په اوردو ليکلي؛ « اصلي خبره دا ده، چې مولانا د افغانستان اړوند دغه حديث (لا يؤمن أحدكم حتى يحب لأخيه ما يحب لنفسه) هېر کړی دی.

په افغانستان کې د نجونو د زده‌ کړو په اړه د پاکستان د جمعیت علمای اسلام د مشر ملا فضل الرحمان وروستیو څرګندونو د افغان سياسيون او مخکنيو چارواکو ترڅنګ د ټولنیزو رسنیو د ځینو کاروونکو او فعالانو غبرګونونه هم پارولي دي.

له کابله یو شمېر متقاعدینو افغانستان انټرنېشل ـ پښتو ته د چهارشنبې په ورځ په ډله ییز ډول د یو پیغام په استولو سره ویلي، د طالبانو د مشرانو له پرلپسې ژمنو سره ـ سره لا هم په دې نه دي بریالي شوي، چې خپل تقاعد ترلاسه کړي.

‏ دوی وایي: « دا درېیم ژمی دی، چې له کړاوه ډک يې تېروو. طالب چارواکو راته څو وارې وویل، چې د متقاعدینو د حقوقو ورکړې طرحه د وزیرانو شورا له خوا منل شوې او د تایید لپاره ملا هبت الله ته استول شوې ده؛ خو لا هم نه ده تایید شوې او مونږ نن په سبا تېر باسي.»

‏د مالوماتو پر اساس؛ په ټول افغانستان کې شاوخوا یو نیم لک متقاعدین موجود دي، چې د جمهوریت پر مهال یې د بېلا ـ بېلو کچو کلني معاشات ترلاسه کول.

‏د متقاعدینو په پیغام کې چې افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته یې لېږلی راغلي: « هره شپه خبرونه اورو، چې یو میلیارد افغانۍ دلته مصرف شوي، دوه میلیارده هلته؛ خو زمونږ په برخه لیک لوبې کېږي او وچې ډوډۍ ته ناست یو. که اسلامي امارت زمونږ غږ نه اوري؛ نو په نورو اقداماتو لاس پورې کوو.»

‏دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد د تېرې اونۍ په لومړیو کې د بي بي سي په یو اېکس سپېس کې وویل، د متقاعدینو د حقوقو د ورکړې قانون کې تغیر راغلی او عدلیې وزارت ته سپارښتنه شوې، چې عملي یې کړي.

‏که څه هم مجاهد ونه ویل، چې د متقاعدینو د معاشاتو طرحه د ملا هبت الله له لوري تایید شوې ده کنه؛ خو ټینګاریې وکړ، چې متقاعدینو ته شاوخوا ۵ میلیارده افغانۍ په پام کې نیول شوي او ډېر ژر به ورکړل شي.

‏په همدې حال کې متقاعدینو د دوشنبې په ورځ کابل کې د یو لاریون پر مهال یو ځل بیا نیوکه وکړه، چې د طالبانو له ژمنو ستړي شوي او تر اوسه یې په دې برخه کې کوم عملي اقدام نه دی لیدلی.

‏په افغانستان کې د کار د قانون له مخې د ملکي کارکوونکو لپاره د تقاعد عمر ۶۵ کاله ټاکل شوی دی، چې تر دې وروسته بیا دولتي کار کوونکي په کلني ډول هغه تقاعد اخلي، چې دولت ته یې د خپلې دندې په جریان کې ورکړې وي.