روسیه: تایوان د چین برخه ده

دغه لاریون کوونکي د نړۍ له هیوادونو څخه غوښتنه کوي چې په بلوچستان کې د بشري حقونو د خطرناکو سرغړونو د څیړلو په موخه دې هلته یو ماموریت واستوي.

د دغه لاریون مخکښې مهرنګ بلوڅ وايي: «موږ بلوڅان په بلوچستان کې له سختو حالاتو سره مخ یو، بشري سرغړونې ترسره کیږي او په سیستماټیک ډول مو نسل وژنه کیږي. مرکزي حکومت کوښښ کوي چې زموږ دغه سوله ییز غږ بند کړي، له ګواښونو او تاوتریخوالي سره مخ یو.»

دغه لاریون کوونکو وايي، غوښتنې يې څرګندې دي او په سوله ییز ډول روان دي.

دوی غواړي چې په بلوچستان کې دې بشري سرغړونې په ګوټه شي، د بلوڅانو نسل وژنه، جبري ترې‌تم کیدل او د بلوڅانو پر وړاندي پوځي عملیات دې ودرول شي او څیړنې دې پیل شي.

د بلوڅانو لاریون ۵۲ ورځې وړاندې هغه مهال پیل شو چې د بلوچستان په تربت کې د پولیسو له لوري د بالاچ بلوڅ په نوم یو ځوان د پولیسو په زندان کې د ځورولو له امله ووژل شو خو پولیسو په هغه تور پورې کړ چې له هغه سره یې چاودیدونکي توکي نیولي و.

دوی وايي، پولیسو پرې هوايي ډزې کړې او د جلسې له ځایه یې د سټېج جوړولو توکي، لوډسپیکرونه او څوکۍ ترې وړې دي.

په پام کې وه چې د پښتون ژغورنې غورځنګ له لوري نن یکشنبه په بنو کې یوه لویه غونډه جوړه شي.

د دغه غورځنګ غړو افغانستان انټرنشنل پښتو څانګې ته ویلي چې په بنو کې د پي‌ټي‌ایم د هغو غړو پرکورونو هم پولیسو چاپې وهلې چېله نورو ولسوالیو او سیمو څخه دغې غونډې ته د ګډون په موخه یوه ورځ وړاندې ورغلي وو.

د پښتون ژغورنې غورځنګ یوه غړي مظلوم محسود افغانستان انټرنشنل پښتو څانګې ته وویل: «پي ټي ایم نن د خپل مشر منظور پښتین او نورو مشرانو د راخوشي کولو، د چمن پرلت او انګور اډې پرلت د غوښتنو په ملاتړ او د پاکستان پوځ لخوا د ترهګریزو چارو پر ضد نن په بنو کې د یوې لویې احتجاجي جلسې تابیا کړې ده.»

د دغه غورځنګ د مرکزي کمیټې او د غورځنګ د سرپرست مشرتابه کمیټې غړي عبدالصمدخان په یوه ويډیویي پیغام کې په خپلو پلویانو غږ کوي چې غونډه ته دې ورشي او دغه غونډه به ترسره کوي: «که پوځ هم راشي موږ به خپله جلسه کوو هیڅوک موږ له جلسې کولو نه شي ګرځولی.»

منظور پښتین کله او څنګه ونیول شو:

د بلوچستان پوليسو منظور پښتين د ډېسېمبر پر څلورمه په چمن ښار کې هغه مهال ونیو، چې هغه تربت کې د بلوڅانو په اعتراضي پرلت کې د ګډون لپاره روان و. خو تر نیول کېدو وروسته نوموړی د اسلام اباد پوليسو ته وسپارل شو.

د پاکستان پوليسو منظور پښتين تر دې مخکې هم څو ځلې نیولیو، او پر هغه یې تور پورې کړی دی، چې نوموړی د ریاست پر ضد د خلکو پارولو هڅه کوي؛ خو نوموړي دا تورونه رد کړي او وايي، چې د پاکستان د قانون په چوکاټ کې دننه د پښتنو د حقونو لپاره مبارزه کوي او پر خپله سيمه امن غواړي.

د تحقیقاتو مرکزي‌ ادارې (اېف ای اې) په قضیه کې پر منظور پښتين تور پورې کړی و، چې غورځنګ یې له بهره پیسې ترلاسه کوي؛ خو د پښتين يو وکيل اېمل خان مندوخېل پر موکل لګېدلي تورونه بې بنسټه بللي وو.

پر منظور پښتين ټولې څلورې مقدمې وې. د ډېسېمبر پر ۲۶مه عدالت د ترهګرۍ په دوو مقدمو کې د هغه ضمانت ومانه؛ خو وروسته یې په يوه بله مقدمه کې د ترنول پولیسو ته وسپاره.

تر دې وړاندې، د ډېسېمبر پر ۱۸مه او ۲۳مه د پښتين د قضيې اورېدنه د قاضي د ناسوبتیا له امله ځنډېدلې وه.

بلخوا د پاکستان د بشري حقونو کمیسیون هم د منظور پښتين پر نیولو «اندېښنه» څرګنده کړې او هغه یې د بشري حقونو ښکاره سرغړونه بللې ده.

ويل کیږي د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتين د پنجاب جهلم ته وړل شوی او هلته زنداني دی.

د شنبې په ورځ، د تایوان واکمن ډیموکراټیک پرمختګ غوښتنونکي ګوند نوماند، لای چینګ ټی، د ټاکنو له ګټولو وروسته وویل چې د چین فشار ته به غاړه نه ګدي. هغه ژمنه وګړه چې د چین په وړاندې به دریږي او د خبرو اترو غوښتنه به کوي.

د هغه ګوند پر ټایوان د چین د حاکمیت اصلي مخالف بلل کیږي.

کله چې له ښاغلي بایډن نه د ټایوان د ټاکنو په اړه پوښتنه وشوه، هغه وویل:‌ "موږ د (ټایوان) د خپلواکۍ ملاتړ نه کوو ..."

د ټاکنو له پیلیدو څو ساعته مخکې، واشنګټن خبرداری ورکړی و چې د "هېڅ" هیواد لپاره به په ټاکنو کې لاسوهنه "د منلو وړ نه وي."

ټایوان، د چین یو ګاونډی ټاپو دی چې دغه هیواد یې خپل قلمرو بولي. ټایوان کې په 1996 کې د لومړي ځل لپاره د ولسمشریزو ټاکنو له ترسره کیدو راهیسې، دغه هیواد د دیموکراسۍ یو بریالۍ بیلګه بلل کیږي هغه څه د زور او پوځي واکمنۍ په وړاندې د لسیزو مبارزې پایله ده.

ټایوان سره د رسمي ډیپلوماټیکو اړیکو د نه لرلو سربیره بیا هم امریکا د دغه ټاپو تر ټولو مهم نړیوال ملاتړی هیواد او د وسلو برابرونکې دی.

د بایډن اداره ویره لري چې ټاکنې، د واک لیږد او نوې اداره به له بیجینګ سره د دغه ټاپو ستونزې ډیرې کړي.

هند او پاکستان دواړه پر ټول کشمیر دعوه لري، خو دغه اټومي هیوادونه یوازې د کشمیر په یوه برخه حاکمیت کوي او له ۱۹۴۷ کال راهیسې د همالیا په دغه سیمه کې د دواړو هیوادونه ترمنځ دوه جګړې او ډیری نښتې شوې دي.

د هند د بهرنیو چارو وزارت په یوه اعلامیه کې ویلي، چې په پاکستان کې د بریتانیا عالي کمېشنر جین میریټ د جنورۍ په ۱۰ مه په داسې حال کې د پاکستان تر واک لاندې کشمیره لیدنه کړې چې د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت یوه چارواکي یې هم ملګرتیا کوله.‌

په اعلامیه کې راغلي چې د هند د بهرنیو چارو مرستیال وزیر وینای کواترا په هند کې د بریتانیا عالي کمیشنرۍ ته د دې سفر په اړه "سخت اعتراض" وړاندې کړی او دا سفر یې "د نه منلو وړ" بللی دی.

د بریتانیا د بهرنیو چارو وزارت یوه ویاند په دې اړه له نظر له څرګندولو ډډه کړې ده.

د ترکيې د ولسمشر په وينا، دا بريدونه به په سېمه کې د امریکا او بريتانيا لپاره د « د ضروري جواب» پايله ولري.

ترکيه یمن کې په رسميت پېژندل شوي حکومت ملاتړ کوي او همدا ډول د دغه حکومت او حوثیانو ترمنځ ملګرو ملتونو په مشرۍ د سولې د پروسې ملاتړ کوي.

انقرې تر دې مخکې پر سعودي عربستان د حوثيانو توغندیز بریدونه غندلي وو.

ښاغلي اردوغان د جمعې په ورځ خبریالانو ته وویل، چې ده ته د بېلا ـ بېلو چینلونو له لارې خبر ورکړل شوی، چې د یمن حوثيانو د امریکا او برتانیا د بریدونو په وړاندې "بریالۍ دفاع او ځواب" ښودلی دی.

هغه د خپلو خبرو په يوه برخه کې وویل، چې په يمن باندې د امريکا او بریتانیا له بريدونو وروسته ایران په دې هڅه کې دی، چې « څنګه کولای شي ځان د هغه څه څخه وژغوري، چې پېښيږي.»

امریکا او بریتانیا د پنجشنبې په شپه په یمن کې د حوثيانو پر مرکزونو د الوتکو او جنګي بېړیو په واسطه لسګونه بریدونه وکړل.

تر دې وړاندي رسنیو خبر ورکړی و، چې نن شنبه ( د مرغومي ۲۳ مه) امریکا يو ځل بيا په يمن کې د حوثيانو پر مرکزونو بريدونه کړي دي.

سي اين این ليکلي، چې دا بريدونه يوازي د امريکا له خوا شوي دي.

دغه بریدونه د یمن د حوثيانو له خوا په سور سمندرګي کې پر سوداګریزو بېړيو د څو بریدونو په غبرګون کې شوي دي.

حوثيانو ويلي دي، چې پر هغو بېړيو به بريدونه کړي، چې اسراييل ته ځي.

دوی زياتوي، چې په سور سمندرګي کې د دوی بريدونه د فلسطين په ملاتړ دي.