د اروپا د عدلیې محکمې د نوي حکم له مخې؛ هغه ښځې چې په خپل هېواد کې د "ناموسي وژنې" یا د کورنۍ تاوتریخوالي له ګواښ سره مخ دي، د پناه غوښتنې وړ پېژندل کیږي. دغې محکمې ومنله چې د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالی د ځورونې یوه بڼه ده.
په لوګزامبورګ کې د اروپا د عدلیې محکمې د سې شنبې په ورځ (د مرغومې۲۶مه) د یوه بیان په خپرولو سره یې تایید کړه؛ هغه ښځې چې د جنسیت له امله له فزیکي یا رواني تاوتریخوالي سره مخ کیږي کولی شي د خوندیتوب غوښتنه وکړي.
دغه محکمه وایي؛ که چېرې د کډوالۍ د وضعیت د ورکولو شرایط پوره نه شي؛ نو ممکن غوښتونکي د فرعي ملاتړ شرایطو وړ شي.
د اروپايي اتحادیې د قوانینو پر اساس که یو څوک د ملیت، مذهب، نژاد او سیاسي عقایدو یا د یوې ځانګړې ټولنیزې ډلې غړیتوب په اساس وځورول شي د پناه غوښتنې وړ بلل کېږي.
دغې محکمې ویلي، چې د ښځو پر وړاندې د جنسیت پر بنسټ تاوتریخوالی د ځورونې یوه بڼه ده او په اروپايي ټولنه کې د پناه غوښتنې دریځ د ښځو لپاره د تطبیق وړ دی.
دا پرېکړه د یوې مېرمنې د قضیې وروسته صادر شوه چې ادعا یې کړې وه، چې ترکیه کې یې کورنې هغه واده ته مجبوره کړې ده.
دغه ښځه د خپل مېړه له وهلو او ګواښلو وروسته بلغاریا ته وتښتېدله او د اروپا عدلیې محکمې څخه د بلغاریا د محکمې له خوندیتوب غوښتنې وروسته، جرمني ته ولاړه.
دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې میلیونونه ښځې د طالبانو د بندیزونو له امله له کار او زده کړو بې برخې دي او په ټولنیزو او سیاسي فعالیتونو کې د ګډون اجازه نه ورکول کېږي.
تر دې مخکې یوناما ویلي وو؛ افغانستان په نړۍ کې د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي تر ټولو لوړه کچه لري.
د بشري حقونو یو شمېر سازمانونه وايي، چې طالبانو «جنسي توپیر» رامنځته کړی او ښځې یې له ټولنې اېستلي دي.
د پاکستان په بلوچستان کې د هغو دوو ماشومو کورنیو له افغانستان انټرنشنل سره خبرې کړې، چې د ایران پروني بريد کې وژل شوې. دا کورنۍ د دې خبر تایید سره وایي، «۴ کلنه حمیرا او ۲ کلنه سلما» د پروني برید قربانیانې دي؛ خو ایران وايي د جیش العدل ډلې غړي یې په نښه کړي.
جیش العدل خبر ورکړی، چې راکټونه یې د وسلوالو پر کورونو لګیدلي دي.
په دغه برید کې د وژل شویو دوو ماشومو د انځور خپرېدلو غبرګونونه پارولي دي.
د بريتانيا د بهرنيو چارو وزارت مرستیال لارد طارق احمد په اېکس ټولنيزه پاڼه ليکلي، چې « د پاکستان په خاوره کې د ایران بريد، چې بې ګناه ماشومې يې ووژلې، په هيڅ ډول د منلو وړ نه دی.»
هغه يادونه وکړه، چې بريتانيا به ايران ته د ځواب ورکولو لپاره له نړيوالو همکارانو سره خپلو همکاريو ته دوام ورکړي.
پاکستاني چارواکو په یوه توند غبرګون کې د ایران توغندیز بریدونه د پاکستان له ملي حاکمیت ښکاره سرغړونه بللې ده.
د دغه هېواد د بهرنیو چارو وزارت نن اعلان وکړ، چې د سپاه پاسداران د برید په غبرګون کې به له ایراني چارواکو سره هر ډول دیپلوماتیکې او سوداګریزې ناستې لغوه کړي.
د پاکستان استخباراتي اداره وايي، د دغه هېواد د سني عالمانو شورا د مرستیال او د سپاه صحابه د یوه جګپوړي مشر مسعود رحمان عثماني د وژنې په تړاو یې څلور کسان نیولي دي. د اسلام اباد پوليسو ويلي نيول شوي کسان د پاکستان د اماميه محصلينو د تنظيم غړي دي، چې له ايران سره تړاو لري.
دوو وسله والو موټرسېکل سپرو د جنورۍ پر پنځمه د اسلام اباد په غوري ټاون کې ښاغلی عثماني وواژه.
د اسلام اباد پولیس وايي، نیول شوي کسان د ایران اړوند د پاکستان امامیه محصلینو سازمان غړي دي.
دغه څلور کسان د راولپنډۍ، اسلام اباد او بهاالدين منډيي ښارونو کې د عملياتو پر مهال نيول شوي دي.
د اسلام اباد د پوليسو ادارې په يوه خبرپاڼه کې ويلي، چې د پاکستان د امامیه محصلینو سازمان په پاکستان کې د شیعه افراطیت پر وړاندې د سني عالمانو شورا د دریځ په غچ کې دغه برید کړی دی.
د پاکستان د بلوچستان کې د جیش العدل پر مرکزونو د ایران له توغندیز او ډرون برید یوه ورځ وروسته اسلام اباد خپل سفیر له تهران غوښتی او ایراني سفیر ته یې هم پاکستان ته د ننوتلو اجازه نه ده ور کړې. پاکستان وايي ایران د دغه هېواد پر هوايي حریم تېري سره دوه ماشومان وژلي دي.
پاکستان له ایراني چارواکو سره لیدنې هم لغوه کړې دي او تر دې مخکې یې په اسلام اباد کې د ایراني شازدافیر په احضارولو سره شکایت کړی و.
د پاکستان بهرنیو چارو وزارت د اعلامیې خپرولو سره وایي، دې برید کې دوه ماشومان وژل شوي دي، خو ایرانۍ رسنۍ وايي، په دغه برید کې د جیش العدل دوه مرکزونه په نښه شوي دي.
د پاکستان بهرنیو چارو وزارت وايي، دا برید به سختې پایلې ولري او هیڅ د منلو نه ده.
د دې وزارت په اعلامیه کې دا برید د پاکستان د ځمکنۍ بشپړتیا او د نړیوالو قوانینو خلاف بلل شوی دی.
د اسلام اباد په خبره، د ایران برید هیڅ توجیه نه لري او دوی یې د ځواب حق لري.
ایران له په دې هکله څه نه دي ویلي، خو تر دې مخکې د ایران ولسمشر ابراهیم رییسي په پاکستان، عراق او سوریه کې د سپاه پاسداران دا بریدونه وستایل او د ټیکاو زیاتولو لپاره یې وبلل.
جیش العدل په وروستیو میاشتو کې له پاکستان سره پر پوله د ایران ځینې سیمو کې پر امنیتي ځواکونو د بریدونو مسوولیت ومانه.
د ایران دولتي رسنۍ وايي، د پاکستان د بلوچستان په پنجګور کې یې په توغندیز او ډرون برید کې د جیش العدل ډلې دوه مرکزونه په نښه شوي دی.
د ایران سپاه پاسدارن د پاکستان بلوچستان کې د جیش العدل پر مرکزونو سربېره پرو د عراق په اربیل کې «د موساد د مرکز» او سوریه کې هم «د داعش د غونډېدو پر ځای» توغندیز بریدونه وکړل.
د بلوڅ پرلتوالو کمیټه وايي، یاد لاریونونه د جبري تري تم کیدو او له بشري حقونو د سرغړونو پرضد تر سره شوي چې زرګونو کسانو په کې برخه اخیستې وه. دغه اعتراض کوونکي ادعا کوي چې لا هم د بلوچستان ایالت په آواران سیمه کې د جبري تري تم کېدو پيښې دوام لري.
بلوڅ پرلتوالو له نږدې دوو میاشتو راهیسې د اسلام اباد پریس کلب مخې ته پرلت وهلی دی او د پاکستان له حکومته غوښتنه کوي چې د بې ګناه بلوڅانو د تري تم کېدو، نسل وژنې، ګواښونو او پر دوی د زورزیاتي مخه دې ونیول شي.
د بشري حقونو فعاله او د پرلت مخکښه غړې مهرنګ بلوڅ وايي، د سې شنبې په ورځ د پاکستان د بلوچستان ایالت په ګوادر، جیواني، ګډاني تمپ، مند، سوربندر، منګوچر، پسني، اورماده او دشت ګډان ښارونو کې پر بلوڅانو د روان زورزیاتي پر ضد لاریونونه وشول چې په کې زرګونو بلوڅانو ګډون کړی وو.
د دوی په خبره د بلوچستان ایالت په ټولو سیمو کې د بلوڅ لاریون کوونکو ملاتړي د پاکستان د حکومت له لوري په دوامداره توګه ځورول کیږي.
بلوڅ پرلتوال وايي، بلوڅان د دغو ظلمونو او نسل وژنې د سیاستونو تر څنګ د نسل وژنې د پای ته رسېدو لپاره په ګډه خپلې پیل شوې مبارزې ته دوام ورکوي.
د دوی په خبره هره ورځ په اسلام اباد کې یو شمېر له پرلت سره یو ځای کیږي او له غورځنګ څخه خپل ملاتړ اعلانوي.
احمد ضیا سراج؛ د افغانستان د ملي امنیت پخوانی مشر که څه هم يو شمېر معلومات په افغانستان کې د څه باندې ۲۰ بهرنیو ترهګرو ډلو فعالیت په ګوته کوي؛ خو په دغه هېواد کې د فعالو بهرنیو ترهګرو ډلو شمېر ۱۴ ته رسېږي.
القاعده او له هغوی سره تړلې (AQIS)، د ازبکستان اسلامي غورځنګ (IMU)، د تاجکستان انصارالله، د تاجکستان اسلامي تحریک، د ختيځ ترکستان اسلامي غورځګ (ETIM)، د خراسان ولایت اسلامي دولت (ISKP)، د پاکستاني طالبانو تحريک (TTP) او د هغه اړوند کوچنۍ څانګې، لشکر طیبه (LeT) او جیش محمد (JeM) په دې ډلو کې شامل دي.
دا ټولې ډلې په افغانستان کې د طالبانو په کوربتوب فعاليت کوي.
د یادولو ده، چې د ۲۰۲۲ کال د جولای په ۳۱ مه د القاعدې د مشر ايمن الظواهري وژنه د کابل په زړه کې د سراج الدين حقاني اړوند ځای کې وشوه.
دا بېلګه د طالبانو له خوا د ترهګرو ډلو کوربه توب او په افغانستان کې هغوی ته د پټنځايونو برابرول ښيي.
په پاکستان پورې اړوند نورې ډلې لکه سپاه صحابه، لشکري جنګوي، حزب المجاهدین (HUM) او البدر هم په افغانستان کې دننه په ګڼو عملیاتو کې لاس لري.
هغه څه چې ډېر روښانه دي دا دي، چې دا ډلې یو بل ته خواړه ورکوي او داسې ښکاري، چې ترهګرو ډلو په افغانستان کې خپل جهادي اهداف تر لاسه کړي دي.
دوی نه يوازې، دا چې د طالبانو له خوا نه ځورول کېږی؛ بلکې په امن کې هم دي.
حزب التحرير له دې بحثه ځکه وتلی دی، چې د خپلو غړو د افراطي نظريې او فکر سره - سره تل د دعوت او سوله ييزو لارو د نظام د بدلون هڅه کوي او د تاوتريخوالي سره لېوالتيا کمه ښيي.
نورې ترهګرې ډلې هم وخت په وخت را څرګنديږي؛ خو دا د پورتنيو ډلو له منحرفه غړو څخه جوړې شوې، چې له يوې مودې وروسته کمزورې او له منځه ځي او يا هم کله - کله له بلې ډلې سره يو ځای شي.
مثلا: د ازبکستان اسلامي تحریک (IMU) د پاکستان په قبایلي سیمو (فاټا) کې د جندالله په نوم یوه راډیو فعاله کړې وه، چې وروسته په غلطۍ سره بلې ډلې ته منسوبه شوه.
د نومونو بدلول د ځينو ډلو لپاه يوه عادي خبره ده؛ تر څو د خلکو پام ځان ته واړوي او په قصدي ډول ګډوډي رامنځته کړي.
دا ډلې په خپلو هېوادونو کې خپلې ځانګړې اجنډا او موخې لري. پرته له پاکستاني ډلو لکه لشکري طيبه (LeT)، جيش محمد (JeM) او نور، چې په کشمير کې د پاکستان د پاليسيو پلي کولو او دوام لپاره فعاله دي؛ خو نورې ډلې د افغان طالبانو د مذهبي تعبیر په شان په خپلو هېوادونو کې د اسلامي شریعت (شریعت) له پلي کېدو پرته بل څه نه غواړي. دغه جنګيالي همدې انګېزې او هدف ته په کلکله ژمن دي او په هر قيمت يې تعقيبوي.
د نړۍوال جهاد د دوام مفکوره د القاعدې شبکې له خوا د ترهګرو ډلو د رهبرۍ د غړو تر منځ په دوامداره توګه ترویج او تقویه کیږي.
د القاعده شبکې تر ټولو ډېره مرسته چې له دې ډلو سره يې کوي، هغه نه بشري منابع دي، نه جنګي وسايل او نه هم ماديات دي، بلکې د نړۍوال جهاد مفکوره ده. دا شبکه دوی ته یو داسې نظر ورکوي، چې دوی يې د زړونو په ژوروالي سره مني.
له هغه عملیاتو وروسته چې اسامه بن لادن د ۲۰۱۱ کال د می په دویمه د پاکستان په ایبټ اباد کې ووژل شو، القاعده شبکې په قصدي ډول یو څه خاموشه او یو څه غیر فعاله حالت غوره کړ. دا لوی بريد ونه شو او داسې معلومه شوه، چې د اسلامي دولت د دې جبهې په رهبرۍ کې مخکي و؛ خو دې شبکې په خاموشۍ سره وده وکړه، د نورو ډلو ترمنځ يې د خپل نفوذ د پراخولو لپاره پانګونه وکړه او د دې جريانونو له لارې يې خپل لوی هدف تعقیب کړ. خپل مشر يې د نورو احتمالي زيانونو څخه وژغوره او پر خپل وخت يې د مشرتابه رول وساته.
له همدې امله د القاعدې اصلي نفوذ او اهداف د هغو ډلو په منځ کې څرګند دي، چې د کلونو په اوږدو کې یې وده کړې ده.اوس مهال دا شبکه د بهرنیو ډلو ترمنځ د یووالي ساتلو لپاره د مرکز په توګه کار کوي. له طالبانو سره د اړيکو رول، د طالبانو ترمنځ داخلي شخړې او اختلافات اداره کول او د يوه سلاکار په توګه کار کوي، پرته له دې، چې د لوېدېځ پام ځان ته واړوي.
دا شبکه د طالبانو په ګډون ټولو ډلو ته یادونه کوي، چې د تاريخ دا مرحله د ټولو ښکېلو ډلو لپاره يو ځانګړی فرصت دی او دا فرصت بايد په کوچنيو د لايلو لکه:د طالبانو ترمنځ د قومي شخړو او اقتصادي ګتو لپاره له منځه ولاړ نه شي.
څرنګه چې ترهګرې ډلې ګډې موخې او ایډیالوژۍ لري؛ نو د دوی د جنګیالیو لپاره په ډلو او د ډلو د مشرانو بدلول يو معمولي امر دی.
دا ډول قضیې په ډېرو څېړنیزو پېښو او مثالونو کې روښانه شوي دي. د بېلګې په توګه؛ شیخ حسیب لوګري له حافظ سعید اورکزي او سعید باجوړي وروسته د داعش خراسان درېیم امیر په توګه له لشکر طیبه سره تړاو درلود.
نوموړی د ۲۰۱۷ کال د اپریل په ۲۷ په ننګرهار ولایت کې د امریکا د بې پیلوټه الوتکې په برید کې ووژل شو.
اسلم فاروقي چې یو پاکستانی تبعه و؛ د مجاهدینو په غورځنګ کې یې د یوه ټیټ پوړي جنګیالي په توګه دنده پیل کړه او بیا یې له TTP سره تر هغه وخته همکاري وکړه، چې په پای کې د خراسان داعش د امیر په توګه وټاکل شو.
یو بل پاکستاني تبعه اعجاز احمد په البدر کې دنده پیل کړه، وروسته له القاعدې او له افغان طالبانو سره یو ځای شو او په پای کې د داعش خراسان څانګې سره یو ځای شو، چې هغه مهال د دغې ډلې له مشر اسلم فاروقي سره یو ځای په کندهار کې د ملې امنيت ځواکونو ونیول.
ثناالله مشهور په شهاب المهاجر د حقاني شبکې بل فعال غړی د خراسان داعش د مشر په توګه وټاکل شو.
د هغه نږدې ملګری صلاح الدین چې د کابل ولایت په پغمان ولسوالۍ کې زېږیدلی، له حقاني شبکې سره ورته اړیکې درلودې، د شیخ عمر کونړي چې ملي امنيت د عمومي رياست له لوري ونيول شو ځای ناستي او د سيمې د هستې د مشر په توګه وټاکل شو.
شیخ عمر کونړی د اګست په ۱۵مه د بګرام له زندانه څخه د تېښتې په هڅه کې د یوه امنیتي ساتونکي له خوا په ډزو ووژل شو.
دا په داسي حال کې ده، چې کابل ته د طالبانو په ستنېدو، دې ډلې د داعش خراسان ۴ زره غړي، د سلګونو بهرنيو ترهګرو غړو په ګډون يې ټول زندانيان خوشي کړل.
د دې سره تر څنګ په دې زندانيانو کې ۸ زره هغه زندانيان چې د تښتوني، قتل، اختطاف، وسلوالي غلاوي او نورو لويو قضيو کې ښکېل وو هم خوشې کړل. د دې کسانو لویه برخه ازاد دي او د افغانستان په داخل او بهر کې فعال دي.
له دې مثالو څخه اټکل کېدی شي، چې د ترهګرو ډلو تر منځ روښانه پوله نه شي ټاکل کېدی.
دوی ممکن مختلف نومونه ولري او يا هم په لږ مختلف ايډيالوژي سره را ښکاره شي؛ مګر دوی يو ګډ هدف تعقيبوي.
دا جنګیالي په ډېره اسانۍ سره غړیتوب بدلوي او خپلې پوهې، تجربې او مهارتونه له یو بل سره شریکوي. د نړۍ د اکثرو استخباراتي ادارو پر خلاف، چې د ګډو ګواښونو اړوند معلومات حتا له خپلو متحدینو سره په ډېر دقت او احتیاط سره شریکوي، د ترهګرو ډلو تر منځ د معلوماتو تبادله او جریان او د مهارتونو شریکول په خورا موثریت او چټکتیا سره ترسره کیږي او په اسانۍ سره په ځانګړې توګه د پیغام رسونې شبکې لکه ټيليګرام په پراخ شتون سره کوي.
په خوندي سېمو کې له شلو کلونو پټنځایونو او په پاکستان کې د استخباراتي سازمان او پوځ له ملاتړ وروسته د طالبانو بېرته راستنېدل نورو بهرنیو ترهګرو ډلو ته د عمل کولو زړه او زړورتیا ورکړه.
دوی د پخوا په پرتله ډېر باوري او صبر کونکي ښکاري، دوی یو ډېر روښانه درس زده کړی، چې د عزم سره مخ په وړاندې ځي. راتلونکی به د دوی لپاره مطلوب حالت رامنځ ته کړي لکه څنګه، چې د طالبانو سره پېښ شول.
طالبان او نړۍوال ترهګر اوس يو داسې هېواد په ولکه کې لري، چې په بشپړ خونديتوب کې ژوند کوي، دوی کولی شي په تدريجي او ورو - ورو خپل وروستی هدف ته پرته له کومې عاجلې حرکت وکړي او ځان ورسوي.
د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د خونديتوب سربېره، بهرنۍ ترهګرې ډلې د مخدره توکو کښت او قاچاق، د افغانستان د طبیعي زیرمو لوټ او د طالبانو مالي ملاتړ په ګډون غیر قانوني عایداتي لارو ته هم لاس رسی لري.
وروستۍ ارزونې او معلومات ښيي، چې بهرنۍ ترهګرې ډلې په افغانستان کې د فعالیت له ازادۍ او خونديتوب څخه په استفادې د نویو تشخصونو په بڼه کار کوي. دا مساله د دوو موخو لپاره ترسره کیږي:
1. له پولې هاخوا د ترهګرۍ د ملاتړ لپاره پر طالبانو د نړۍوال او سیمه ییز فشار مخنیوی
2. د نويو تشخصونو او جوړښتونو په بڼه د بې پولو جهادي اهدافو تحقق
په دې توګه اټکل کېږي، چې د ازبکستان د اسلامي غورځنګ له زړه څخه د هغې پخوانۍ څانګې سربیره لږ تر لږه دوه نوې ډلې رامینځته شي، چې د جمعه بای په مشرۍ د امام بخاري نسخه ده.
په ورته وخت کې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ نوې څانګه د افغانستان په بدخشان ولایت کې د قاري فرقان تر قوماندې لاندې خپل فعالیت پیلوي. قاري فرقان د افغانستان په بدخشان کې د دې تحريک پېژندل شوی قوماندان دی.
بدخشان چې له چین سره پوله لري یوازینی ولایت دی، چې ۳۵۰ جنګیالي یې د سیمه ییزو قومندانانو په ملاتړ فعال دي، داسې ښکاري چې نوی اقدام د چین حکومت ته د جدي ګواښ لپاره د دغې ډلې له تګلارو سره دي.
په تېرو وختونو کې د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ یوه اصلي موخه د چین-پاکستان اقتصادي دهلیز (CPEC) لپاره د ستونزو رامنځته کول وو.
استخباراتي معلوماتو په ډاګه کړې، چې دغې ډلې له نورو ځايي ډلو سره په ګډه د دې پروژې د مخنیوي لپاره بریدونه پیل کړي دي.
د قاري فرقان او د هغه د اړوندو ډلو جذبول د دې ډلې نيت ښيي، چې د بدخشان ولايت ته د نږدې سړکونو له لارې د چين او تاجکستان په اقتصادي پيوستون کې نوې ننګونې رامنځته کړي.
دغه راز د تاجکستان د انصارالله غورځنګ د شتون له امله به تاجکستان د طالبانو تحريک په نامه يوه نوې ډله، چې مخکې د بيمسما په نامه پېژندل شوې وه ميدان ته راځي. دغه يو بې سارې ډله چې د ترکمن اتباعو څخه جوړه ده کلونه يې د ازبکستان د اسلامي تحريک تر څنګ کار کړی او په تېرو وختونو کې يې خپل اصلي هويت پټ کړی وو.
په دې توګه د پاکستان تحریک طالبان په مختلفو څانګو کې خو په ورته اهدافو او ستراتېژۍ سره د افغانستان له خاورې په استفادې د خپلو هېوادونو پر ضد جګړې ته دوام ورکوي.