مونیخ غونډې ته د طالبانو غبرګون: دلته هیڅ بهرنۍ ډلې نشته او نه د فعالیت اجازه ورکوو

یاده اداره وايي، دغه صادرات او واردات یې د ۱۴۰۲ کال د سلواغې له ۲۰مې تر ۲۶مې نیټې پورې کړي دي.

‏د طالبانو د اوسپنې پټلۍ اداره وايي، د حیرتان بندر د اوسپنې پټلۍ له لارې یې ۸۷ زره او ۴۷۱ ټنه، د اقینې بندر د اوسپنې پټلۍ له لارې شپږ زره او ۱۱۹ ټنه او د تورغونډۍ بندر د اوسپنې پټلۍ له لارې اته زره او ۷۳۷ ټنه توکي لېږدول شوي چې ټول شمېر یو لک او دوه زره او ۳۲۷ ټنه نفتي، غیر نفتي او نور توکي، هېواد ته وارد او بهر ته صادر شوي دي.

د دغه شمېر لېږدول شویو توکو له ډلې یوه برخه ټرانزيټ او صادرات دي چې په تېره اوونۍ کې ۳۳۷۷ ټنه صادر شوي، چې په دې کې کینو، کچالو او د انارو اوبه (جوس) شامل دي.

دغې ادارې دا نه دي ويلي چې دغه توکي یې له کومو هیوادونو وارد او کومو هیوادونو ته یې صادر کړي خو وايي، دوی به خپلو صادراتو او وارداتو ته په راتلوونکي کې لا مناسب شرايط برابروي.

تېره اوونۍ د طالبانو د اوسپنې پټلۍ اداره ويلي و، چې د یوې اوونۍ په لړ کې یې د ۱۴۰۲ کال د سلواغې له ۱۳مې تر ۱۹مې نیټې پورې ۹۱ زره او ۵۹۳ مټرېک ټنه صادارت او واردات کړي وو.

د ښاغلي نیکمل یوه نږدې ملګري له افغانستان انټرنشنل پښتو څانګې سره د خبرو پر مهال وويل چې هغه نن له بنده خوشې شوی او له خپلې کورنۍ سره یو ځای دی.

د افغانستان د خبریالانو مرکز په کابل کې پرون شنبه د «خامه پریس» په نوم د یوې رسنۍ مسوول مدیر منصور نېکمل پر نېول کېدو اندېښنه ښودلې وه او د هغه د ژر تر ژره خوشې کېدو غوښتنه یې کړې وه.

طالبانو په رسمي ډول له رسنیو سره لا په دې اړه خبرې نه دي کړې.

د افغانستان د خبریالانو د مرکز د معلوماتو له مخې ښاغلي نیکمل له دوو کلونو راهیسې په کابل کې د خامه پریس خبري اژانس د مسوول مدیر په توګه دنده ترسره کوله.

د خامه پریس مشر خوشنود نبي زاده د افغانستان د خبریالانو مرکز ته ویلي و، چې نیکمل د پنجشنبې په ورځ (د سلواغې ۲۶مه)د یوې ځوانې میرمنې د انځور د خپرولو په تور د یو کس له خوا چې ځان یې د امربالعروف وزارت ویاند معرفي کړی، ورغوښتل شوی او بیا نیول شوی و.

دغه وزارت د ننګرهار ولایت د تورخم سرحدي امریت د معلوماتو له مخې لیکلي، چې، ۲۵ کورنۍ چې غړو شمیر یې ۱۳۶ تنه کیږي په جبري توګه له پاکستانه د تورخم له لارې هیواد راستنې شوې.

همدارنګه یاد وزارت ویلي، له پاکستانه په جبري توګه تازه راستانه شوي افغان کډوال یې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ او د کډوالۍ نړېوال سازمان دفترونو ته د مرستو ترلاسه کولو په موخه ورپيژندلي دي.

تر دې وړاندې پاکستانۍ رسنیو د دغه هېواد د اړوندو ادارو د شمېرو له مخې خبر ورکړی و، چې د ۲۰۲۴ کال د فبرورۍ تر ۱۴مې تېټې له پاکستانه د ټولو ستنو شویو بې اسناده افغان کډوالو شمېر ۴۸۹۴۶۴ ته رسېدلی او دغه لړۍ لاهم روانه ده.

له بل پلوه د فبرورۍ په ۱۳مې نیټې د اوچا په تازه خپور شوي راپور کې راغلي و، چې د ۲۰۲۳ کال په وروستیو میاشتو کې نږدې نیم مېلیون افغانان له پاکستانه بېرته راستانه شوي او په ۲۰۲۴کال کې اټکل کېږي، چې شاوخوا ۴۸۳،۵۰۰ افغانان به له پاکستانه راستانه شي چې ۹۸ سلنې سره به یې مرستې وشي.

اوچا وایي، چې دا مهال شاوخوا ۶.۳ مېلیونه کسان په هرو اوو افغانانو کې یو یې د اوږدې مودې بې ځایه کېدو سره مخ دي، چې ډېرو یې د یوې لسیزې په اوږدو کې خپل کورونه پرېښي دي. دا په سوېلي اسیا کې د داخلي بې ځایه شویو خلکو تر ټولو لوی شمېر او په ټوله نړۍ کې دویم لوی شمېر دی.

د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر علي احمد جلالي نن یکشنبه د (سلواغې ۲۹مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د دوحې له ناستې انکار او په دغه ناسته کې د طالبانو نه ګډون به د دغې ډلې رژیم په نړېواله کچه نور هم بې اعتباره کړي.

دغه پخوانی افغان چارواکی زیاتوي چې د دوحې په ناسته کې د نړېوالو او سیمه ییزو استازو تر څنګ د افغانستان د سیاسي او مدني ټولنې استازو ګډون به د دوی قانوني حیثیت لوړ کړي او طالبان به د یوه ټولګډونه حکومت په نه رامنځته کولو سره نور له پامه وغورخيږي.

هغه وايي، طالبانو په افغانستان کې واک په لاس کې اخیستی او هر څه په خپله خوښه مخته وړي چې په دې سره یې ان کورنی مشروعیت هم له لاسه ورکړی.

طالبانو د دوحې په ناسته کې له ګډون څخه انکار کړی او ويلي يې دي چې د دغې ډلې له لوري ملګرو ملتونو ته وړاندې شوي شرطونه یې نه دي منل شوي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت ویلي، ملګرو ملتونو ته یې څرګنده کړې چې طالبان باید د افغانستان د یوازینۍ مسوولې ډلې په توګه ګډون وکړي، خو شرطونه یې نه دي منل شوي.

دغه وزارت په یوه خبرپاڼه کې دا هم ویلي چې د دوحې غونډه کې باید د طالبانو او ملګرو ملتونو د استازو ترمنځ په لوړه کچه او ټولو مسایلو د خبرو لپاره زمینه برابره شي.

واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته دا لومړی ځل دی چې دغه ډله د افغانستان په اړه په یوه نړیواله غونډه کې له ګډون ډډه کوي.

د قطر په پلازمېنه دوحه کې د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتریش په کوربه توب په لومړۍ غونډه کې طالبانو ته بلنه نه وه ورکړل شوې.

د دوحې دویمې غونډې ته د مدني ټولنې یوه ډله او د افغان ښځو د حقونو فعالان هم بلل شوي دي. طالبانو په خپله اعلامیه کې ویلي چې د افغانستان په استازیتوب د دغو کسانو له بلنې سره موافق نه دي.

د تېر حکومت د ډیپلوماټانو تر واک لاندې د ډیپلوماټیکو ماموریتونو د همغږۍ شورا په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په ملي خبرو اترو کې د پام نشتوالی د افغانستان د روان وضعیت د دوام لامل شوی او اړتیا ده چې په نړیوالو هڅو کې لومړیتوب ورکړل شي.

دغې شورا ویلي چې په دوحه کې د ملګرو ملتونو غونډې لپاره اړینه ده چې هغه تګلاره غوره کړي چې د افغانستان خلک یې غواړي. د خبرپاڼې له مخې، دغه طرحه باید د اوسنیو واقیعتونو په نظر کې نیولو سره د ښځو او خلکو د سیاسي او ټولنیزو غوښتونو له پامه غورځول چې د نړېوالې ټولنې له ارزښتونو سره ټکر کې دي په پام کې نیولو سره سره جوړه شي.

په دغې خبرپاڼه کې ټینګار شوی چې په افغانستان کې سوله او ثبات یوازې د یوه پراخ او ټول ګډونه بهیر له لارې ممکن دی چې د ملي خبرو اترو له لارې چې د خلکو ارادې او هیلې پکې وړاندې کیږي، ترلاسه شي.

د جمهوري غوښتونکو ډیپلوماتیکو ماموریتونو له طالبانو پرته له نورو اشخاصو او ډلو سره پر دوامدارو او منظمو خبرو هم ټینګار کړی دی.

په دغه خبرپاڼه کې دا هم ویل شوي چې د دوحې د غونډې په ستراتیژۍ کې تمه کیږي چې په افغانستان کې د بشري حقونو د سرغړونو په ځانګړې توګه د «جنسي تبعیض» د پای ته رسولو لپاره ځانګړي ترتیبات شامل کړي.