د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوترېش په خپل تازه راپور کې د پخوانیو حکومتي چارواکو او د افغان ملي، دفاعي او امنیتي ځواکونو د غړو د پرله پسې نیولو په اړه اندېښنه څرګنده کړې او د دغه کسانو پر خوندیتوب یې ټینکار کړی دی.
په راپور کې راغلي، چې د بې حجابۍ په تور د ښځو نیونې په ګډون د عامه ژوند په ټولو برخو کې د ښځو حقونه نور هم تر پښو لاندې کېږي.
راپور وایي:« د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه پر ځای پاتې دي او په ځینو سیمو کې د بندیزونو پلې کول سخت شوي دي.»
د راپور په وینا، د هزاره ټبره شیعهوو په ګډون د لږکیو په نښه کول د نړۍوال قانون څخه سرغړونه ده او باید ودرول شي.
د راپور له مخې، د افغانستان نږدې نیمایي نفوس په فقر کې ژوند کوي چې په ځانګړې توګه ښځې او ماشومان یې تر ټولو ډېر اغېزمن کړي.
راپور زیاتوي، چې له دوه نیم کالو واکمنۍ وروسته طالب چارواکي په سیاسي، امنیتي او اقتصادي برخو کې د یو شمېر مهمو حکومتي مسلو په اړه له داخلي مخالفتونو سره مخامخ دي.
ښاغلي ګوترېش په خپل راپور کې، په افغانستان کې د اساسي قانون او قانوني چوکاټونو په اړه د وضاحت پر نشتوالي اندېښنه څرګنده کړې.
راپور کې د امنیتي پېښو په تړاو راغلي، چې د تېرې نومبر میاشتې راهیسې د جنورۍ تر لسمې نېټې پورې د امنیتي پېښو شمېر د ۲۰۲۲-۲۰۲۳ د ورته مودې پرتله لوړ شوی دی.
په دغه موده کې ملګرو ملتونو د امنیت اړوند ۱۵۰۸ پېښې ثبتې کړې، چې د ۲۰۲۲-۲۰۲۳ کلونو په همدې موده کې د ثبت شویو ۱۰۹۰ پېښو څخه ۳۸ سلنه زیاتوالی ښيي.
راپور وایي، چې د افغانستان د ازادۍ جبهې په حقیقت کې د طالبانو پر وړاندې لږ تر لږه ۲۴ تایید شوي بریدونه په دغې موده کې ترسره کړي دي او دغې ډلې خپل فعالیتونه له کلیو څخه ښاري سیمو ته لېږدولي دي.
راپور کې راغلي، چې د ۲۰۲۳کال د نومبر له اتمې او د ۲۰۲۴ کال د جنورۍ تر لسمې پورې د داعش لهخوا د درېیو بریدونو ادعا شوې ده.
یوناما همدا راز د ملي مقاومت جبهې او داعش سره د تړاو په تور د دوه غیر قضایي وژنو، ۱۷ خپل سرو نیونو، ربړونو او بد چلند دوه پېښې ثبتې کړې دي.
د راپور په لیکنه، د طالبانو د زندانونو د سمون چارو اداره هم د مخ پر زیاتېدونکو توقیف شويو کسانو په اداره کولو کې له ننګونو سره مخ ده.
د راپور د مالوماتو پر بنسټ، د ۲۰۲۴کال تر جنورۍ پورې د دغې ادارې د بندیانو شمېر تر ۱۹۰۰۰ لوړ و.
راپور زیاتوي، چې د افغانستان لږ تر لږه ۶۹ سلنه نفوس د ژوندي پاتې کېدو لپاره لومړني توکو، اسانتیاو او اړینو خدمتونو ته لاسرسی نه لري او د اټکل له مخې ۲۳.۷ مېلیونه خلک به په ۲۰۲۴ کال کې بشري مرستو ته اړتیا ولري.
د علي ګل نومي وژل شوي کس د کورنۍ غړو افغانستان انټرنشنل پښتو څانګې ته ويلي چې د ننګرهار ولایت لپاره د طالبانو د استخباراتو ادارې کسانو علي ګل پرون له ځان سره یووړ او نن سهار یې وژلی دی.
د وژل شوي علي کل د مړینې په انځور کې د هغه پر غاړه د زور زیاتې نښې ښکاري.
د هغه کورنۍ وايي، د علي ګل له وژلو وروسته د هغه مړی د ننګرهار د طالبانو د استخباراتو په اداره کې و او دوی ته یې مړی نه ورکاوه، د وژل شوي کس د کورنۍ یوه غړي د نوم نه ښودلو په شرط افغانستان انټرنشنل پښتو ته وويل: «د خدای لپاره د ده ګناه څه وه؟ د طالبانو استخباراتو کسان راغلل علي ګل يې پرون له ځان سره بوتلو او اوس خبر شوو چې وژلی یې دی، چې ورته ومو ویل جسد یې راکړئ نو هغه یې هم نه راکاوه، آخر زموږ ګناه څه ده؟»
طالبانو لا په دې اړه څه نه دي ویلي، او نه یې په تېرو دوه نیمو کالو کې د داسې وژنو په اړه له رسنیو او یا د وژل شویو کسانو له کورنیو سره معلومات شریک کړي.
د وژل شوي علي ګل یوه ملګري هم افغانستان انټرنشنل پښتو سره د خبرو پر مهال ويلي چې علي ګل تېره ورځ سه شنبې د (کب ۱۵مه) د ننګرهار لپاره د طالبانو د استخباراتو ادارې کسانو له ځان سره وړی و او نن یې د وژلو خبر راغلی، هغه وايي: «موږ تر اوسه پورې په دې نه پوهیږو چې علي ګل څه ګناه کړې، هغه په مومندرې ولسوالۍ کې د خوراکي توکو دوکان لاره او عادي ژوند یې کاوه.»
د ننګرهار ولايت د مومندرې ولسوالۍ د باسول کلي اوسیدونکي او د وژل شوي علي ګل کورنۍ وايي، له دوی سره د طالبانو له لوري د شوي دغه ظلم پوښتنه دې وشي او په دې برخه کې یې د عدالت غوښتنه کړې ده.
له وژل شوي علي ګل څخه د کورنۍ د نورو غړو تر څنګ یوه ځوانه کونډه ښځه يو پنځه کلن زوی او یوه درې کلنه لور پاتې شول.