ایران: د حکومتونو په رسمیت پېژندنه د هغه هیواد د خلکو په ارادې پورې اړه لري

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت په خپله اېکس پاڼه لیکلي چې د غوايي په اتمه او نهمه نېټه ۳۹۴۳ تنه افغان کډوال په خپله خوښه او جبري توګه له ایرانه راستانه کړل شول.

د کډوالو وزارت وايي، په راستانه شویو کډوالو کې کورنۍ او مجرد کسان شامل دي، چې له دې ډلې۶۶۷ تنه یې د مرستو وړ ګڼل شوي او د ملګرو ملتونو د کډوالۍ سازمان ته یې ورپيژندلي دي.

همدارنګه د طالبانو د کډوالو وزارت وايي، له ایرانه په راستانه کړل شویو کسانو کې ۴۸ تنه بې سرپرسته ماشومان هم شامل وو، چې د کورنیو موندلو په موخه یې په هرات ولایت کې د وارچایلډ موسسې ته سپارلي دي.

په ورته وخت کې طالبان وايي، ۴۵۱ تنه افغان کډوال د یک شنبې په ورځ د (غوايي نهمه) نېټه له پاکستانه په جبري توګه هېواد ته راستانه کړل شول.

د کډوالو وزارت د معلوماتو له مخې په جبري توګه دغه راستانه کړل شوي کډوال ۸۷ کورنۍ چې شمېر ۳۵۰ تنه دی د کندهار د سپین بولدک او ۱۸ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۱۰۱ تنه دي د تورخم له لارې راستانه کړل شوي دي.

که څه هم د پاکستان حکومت له لوري په جبري توګه د افغان کډوالو د اېستلو لړۍ دوام لري، خو څو ورخې وړاندې پاکستان د هغو افغان کډوالو د اوسېدو موده د دوه نورو میاشتو لپاره وغځوله چې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمیشنرۍ (یو‌این‌‌ایچ‌سي‌ار) له لوري ورته د پي او ار کارټونه ورکړل شوي.

د طالبانو د ټولګټو چارو وزارت ویاند محمد اشرف حق شناس نن دوشنبه (غوايي ۱۰مه) په ایکس پاڼه لیکلي چې د دغې لارې د تړل کېدو وروسته یې د دغې لارې څنګ ته یوه بله فرعي لاره د لنډ وخت لپاره تګ راتګ ته بېرته پرانیستې ده

هغه په خپله ایکس پاڼه یوه ويډیو خپره کړې چې د دغه وزارت اړوند وسایط پر سړک پراته لوی کمرونو له سړک پاکوي او په دغه لاره کې بند پاتې موټر په بله لاره روان دي.

نن له غرمې د ننګرهار لپاره د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور ریاست له لوري پر دغه لاره موټر چلوونکو ته د یوه خبرداري په خپرولو سره ویل شوي و چې، په دغه لویه لاره تګ راتګ ونه کړي.

‏ د بشري حقونو د شورا په هغه خبرپاڼه کې چې تېره اونۍ یې خپره کړې راغلي، چې دوی به په دغې ناسته کې د هغو راپورونو ارزونه او څېړنه وکړي چې د دغه هېواد په اړه د بشري حقونو د خپلواکو کارپوهانو او مدني ټولنې له‌خوا چمتو شوي دي.

د بشري حقونو د شورا په خبرپاڼه کې دا هم راغلي و، چې تمه ده په دغې غونډه کې د هغو وړاندیزونو جاج هم واخیستل شي چې په تېر پړاو کې یې برخه‌والو ژمنه کړې وه.

افغانستان هم د هغو ۱۴ هېوادونو په لړ کې دی چې د ملګرو ملتونو د دغې ډلې تر څېړنې لاندې دی.

‏د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د شورا ۵۵مه کلنۍ غونډه د ۱۴۰۲ کال د کب په لومړیو کې جوړه شوې وه.

د افغانستان په اړه د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دغې غونډې ته د افغانستان په استازولۍ نصیر احمد اندېشه وربلل شوی دی.

د افغانستان بشري وضعیت داسې مهال تر ارزونې لاندې نیول کېږي، چې واک ته د طالبانو تر رسېدو وروسته په دغه هېواد کې بشري وضعیت ډېر کړکېچن شوی دی.

طالبانو پر افغانانو په تېره بیا پر ښځو او نجونو سخت بندیزونه لګولي او د هغوی د لومړنیو حقونو یې هم بې شمېره سرغړونې کړې دي.

د ننګرها ولایت د اطلاعات او کلتور ریاست د دوشنبې په ورځ د (غوايي لسمه) د یوې خبرتیا په خپرولو سره د کابل ـ جلال اباد پر لاره له ټولو مساپر وړونکو او بار وړونکو موټر چلوونکو څخه غوښتنه کړې چې پر یاده لاره د تګ راتګ څخه ډده وکړي.

د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس د راپور له مخې چې د کابل ماهیپر په سیمه کې د غره ښوېدو له امله دمګړۍ د کابل ـ جلال اباد لاره د هر ډول ترافیکو پر مخ تړل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې د شنبې په ورځ هم د کابل ـ جلال اباد پر لویه لاره د غره ښوېدنې له امله څلور کسان مړه شول او لاره د څو ساعتونو لپاره د تګ راتګ پر مخ تړل شوې وه.

د مئ میاشتې درېیمه نېټه د رسنیو د ازادۍ نړېواله ورځ ده.

د افغانستان لپاره د امریکا سفارت د یکشنبې په ورځ د (غوايي نهمه) په خپله اېکس پاڼه د رسنیو ازادۍ د ټولنې مهم رکن بللی دی.

د امریکا سفارت وايي چې د مطبوعاتو له ازادۍ سره به «خلک پیاوړي شي.»

دا په داسې حال کې ده، چې په افغانستان کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته طالبانو د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو حقونه او د بیان ازادۍ تر پښو لاندې کړه او څو ځله یې خبریالان په بېلابېلو پلمو نیولي او د ځینو رسنیو دفترونه یې تړلي دي.

د ښځینه کارکونکو لپاره د ماسک اچول، په ځینو سیمه ییزو رسنیو کې د ښځو د غږونو پر خپرېدو بندیز او د موسیقۍ په خپرولو بندیز د طالبانو له خوا پر رسنیو د بندیزونو له ډلې څخه دي.

په وروستۍ پېښه کې شاوخوا یوه اونۍ وړاندې طالبانو په خوست کې درې سیمه ییز خبریالان د «موسیقۍ خپرولو او ښځینه اورېدونکو سره د ټیلیفون له لارې اړیکي نیولو.» په تور نیولي وو او څو ورځې وروسته یې خوشې کړل.