جاپاني رسنۍ: د طالبانو له راتګ وروسته د تېتسو ناکامورا د وژنې په اړه څېړنې درول شوې

د روغتیا نړېوال سازمان د ختیځې مدیترانې سیمې مشرې حنان حسن بلخي چې افغانستان ته په سفر تللې، تېره ورځ له طالب چارواکو سره کتلي دي.

د طالبانو روغتیا وزارت د یکشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې د روغتیا نړېوال سازمان او یونیسف استازو د هر اړخیزې همکارۍ ژمنه ورسره کړې ده.

خو د روغتیا نړېوال سازمان او یونیسف ادارې په دې اړه رسمآ څه نه دي ویلي.

پر طالبانو تر دې وړاندې نیوکې شوې چې په روغتیایي برخو کې یې د روغتیا مسلکي کس پر ځای د مدرسې ملایان او قاریان په دندو ګمارلي دي.

د عامي روغتیا وزارت په دغه لیدنه کې د روغتیا نړېوال سازمان او یونیسف څخه غوښتنه کړېچې د افغان روغتیايي کارکوونکو د وړتیا لوړولو، د لرې پرتو سیمو اوسېدونکو ته د روغتیايي خدمتونو په رسولو، د ساري ناروغیو په مهارولو، د روغتیايي سیسټم پر پیاوړتیا او د پولیو ناروغۍ په له منځه وړلو کې ورسره همکاري وکړي.

بل خوا د طالبانو د رییس الوزرا مرستیال عبدالسلام حنفي د روغتیا نړېوال سازمان له سیمه ییز مشر سره په جلا کتنه کې په دغه سازمان کې طالبانو ته د افغانستان د څوکۍ د ورسپارلو غوښتنه کړي ده.

دا په داسې حال کې ده چې ګڼ افغان روغتیا پالان د عامي روغتیا په وزارت کې د طالبانو له لوري د غیرې مسلکي کسانو په دندو ګمارلو له امله پر یاد وزارت او طالب چارواکو سختې نیوکې کوي.

د اسلامي همکاریو سازمان غونډه د شنبې په ورځ د (غوايي ۱۵مه) د ګامبیا په پلازمېنه بنجول ښار کې د غړو هېوادونو د مشرانو او بهرنیو چارو وزیرانو په شتون کې جوړه شوه او د یکشنبې په ورځ پای ته ورسېده.

د دغه پرېکړه ليک په يوه برخه کې له يوه «سوله ييز، باثباته او ټولګډونه» افغانستان څخه د ملاتړ يادونه شوې او د بشري، امنيتي، بشري حقونو، قومي لانجو، ترهګرۍ او نشه يي توکو په ګډون د افغانانو د ننګونو پر حل کولو ټينګار شوى دى.

په دغه پرېکړه ليک کې د اسلامي همکاريو سازمان غړو هېوادونو د «بشري حقونو، په ځانګړې توګه د ښځو د کار او زده‌کړې حقونو» ته د بشپړ درناوي يادونه شوې او د دغو مسايلو په اړه يې له طالبانو سره د لا زياتو اړيکو غوښتنه کړې ده.

تر دې وړاندې هم دغه سازمان د ښځو د زده‌کړو پر حق ټینګار کړی و، خو طالبانو د دغه سازمان او نورو سترو اسلامي هېوادونو غوښتنه رد کړې وه.

د دغه سازمان سرمنشي د افغان ښځو د حقونو پر ورکړې د اسلامي همکاریو سازمان له ټینګار سره سره وویل چې له طالبانو سره به د بشري مرستو په چوکاټ کې خپلو خبرو ته دوام ورکړي.

هغه د طالبانو له خوا د خلکو د وژلو او د «خلکو شخصي حریم او پرکورونو برید» یادونه هم وکړه.

د افغانستان د کورنیو چارو پخواني وزیر عمر داودزي د یکشنبې په ورځ د (غوايي ۱۶مه) له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې وویل، چې خلک د بې وزلۍ، د نجونو پر زده‌کړو د بندیز او د زیاتېدونکو بندیزونو له امله له طالبانو خوښ نه دي.

د داودزي په وينا، طالبان بايد د کوکنارو د کښت اړولو پر ځاى له نړيوالې ټولنې څخه د کوکنارو د کښت د مخنيوي او د بديل معيشت په برخه کې مرسته وغواړي.

خو داودزی وايي: «طالبان لکه څنګه چې په ټولو برخو کې بې کفایته دي، بې ځایه سرټمبګۍ کوي، نو په دې برخه کې هم همداسې ده.»

خبر زیاتوي، چې د «ملي شفا فارماسيټيکل» د سېروم جوړولو فابریکې نن د شاوخوا ۶۰۰ زره ډالرو په ارزښت عراق ته د سېرومو صادرات وکړل.

د راپور له مخې؛ دغه فابريکه په کال کې د ۴۳ ميليونه او ۲۰۰ زره بوتله سېروم او ۷۰ ميليونه پيچکاریو د توليد وړتيا لري.

په راپور کې همداراز زیاته شوې ده، چې په دې فابریکه کې ۳۵۰ فارمسستان، کيميا پوهان، مایکرو بيولوژيستان او لسګونه کسان پکې په کار بوخت دي.
که څه هم په افغانستان کې تر دې وړاندې د سېروم د تولید کارخونې وې؛ خو دا لومړی ځل دی چې افغانستان په دې برخه کې صادرات کوي.
په افغانستان کې د سېروم د تولید لومړۍ کارخونه په ۲۰۲۰ کال کې د یو میلیون ډالرو په ارزښت د هرات په صنعتي ښارګوټي کې پرانیستل شو.
دا په داسې حال کې ده، چې تېر کال هم په کابل کې د ۲۵ میلیون ډالرو په ارزښت د سیرومو یوه فابریکه پرانیستل شوه، چې په هر یو ساعت کې لږ تر لږه ۱۱۰ زره پاکټه سیروم تولیدوي.
سره له دې چې د ورته فابریکو په جوړېدو سره زرګونو کسانو ته کاري زمینې برابریږي؛ خو په هېواد کې اقتصادي ناورین، د برېښنا نه شتون او لوړې مالیې کارخونه لرونکي له ستونزو سره مخ کړي دي.

د ښاغلي نوري ورور ولي محمد نوري زیاته کړه، چې ورور یې د پروان د ملي تلویزیون خبریال او نطاق دی.

هغه زياته کړه، چې ندا ​​محمد نوري د شنبې په ورځ (د غويي ۱۵مه) له جبل السراج څخه له خپلې کورنۍ سره چاريکار ته خپل کور ته تللی او وروسته له هغه طالبانو ونیوه، چې له کور څخه دندې ته روان و.

عیني شاهدانو ویلي، چې طالب استازو د خبریال پر سر توره کڅوړه واغوستله او هغه یې له ځان سره بوتلو.

د ښاغلي نوري ورور زياته کړه، چې د هغه له حالت څخه خبر نه دى او کورنۍ يې له پرون راهيسې د هغه د موندلو هڅې کوي؛ خو لا هم نه پوهېږي، چې ندا ​​محمد نوري چېرته وړل شوى دى.

ولي محمد نوري وويل: «ټول د هغه د موندلو په ​​لټه کې دي، چې پوه شي هغه چېرته او ولې نيول شوى دى. ټول پرېشانه دي؛ خو لا هم د هغه کومه نښه نه ده موندل شوې.»

ملي ټلویزیون یوه دولتي اداره ده، چې اوسمهال د طالبانو تر کنټرول لاندې فعالیت کوي.