اشرف غني: د اوسني ناورین له غم خوړلو سره اوږدمهالو عواقبو ته چمتووالی پکار دی

ملګري ملتونه وايي، یوازې په بغلان کې تر دوو سوو کسان د پروني سېلاب له امله مړه شوي دي.

طالبانو تر اوسه په افغانستان کې د وروستیو سېلابونو د قربانیانو کره شمېر نه ده اعلان کړې.

خو د دې ډلې د کورنيو چارو وزارت پرون وويل، چې په بغلان ولايت کې د سختو سېلابونو له امله لږ تر لږه ٥٠ تنه مړه او تر ١٠٠ زيات ټپيان شوي دي.

په تخار کې د طالبانو له طبیعي پېښو سره د مبارزې ریاست نن وویل، چې په دغه ولایت کې په وروستیو سېلابونو کې لږ تر لږه ۲۰ تنو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی.

په وروستیو ورځو کې په بدخشان، غور، سرپل، هرات، بغلان، فاریاب، تخار، کندز، جوزجان، کندهار او نورو ولایتونو کې سېلابونو خلکو ته ډېر ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.

په بغلان کې د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې یوه چارواکي ویلي، د سختو موسمي بارانونو له امله سیلابونه راوتلي، چې د دې ولایت اوسېدونکو ورته هیڅ چمتوالی نه درلود.

د بغلان د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې رییس عنایت الله همدرد اې ایف پي خبر اژانس ته ویلي بیړني پرسونل او د طالبانو امنیتي ځواکونو تر "خاورو او خټو لاندې د قربانیانو په لټه دي.

په ټولنیزو رسنیو کې ویډیوګانې ښیې چې سیلابونو کورونه لاندې کړي دي او خلک جسدونه خوندي ځایونو ته لېږدوي.

د بغلان په څنګوري تخار کې هم د سېلابونو له امله د شلو کسانو د مړینې خبر ور کړل شوی دی.

په وروستیو کې په بدخشان، غور، سرپل، هرات، بغلان، فاریاب، تخار، کندوز، جوزجان، کندهار او نورو ولایتونو کې سېلابونو خلکو ته ګڼ مالي او ځاني زیانونه اړولي دي.
لا تراوسه په افغانسنان کې د بېلابېلو ولایتونو د سېلابونو د تلفاتو په اړه کره شمېره په لاس کې نه شته او سېلاب ځپلي خلک په دې برخه کې د طالبانو له بې غورۍ سرټکوي.

دغه تاجک قوماندان د یوې ویدیو په خپرولو سره د بدخشان د لاریونونو ملاتړ وکړ او د لاریون کوونکو له ځپلو سره یې مخالفت وکړ.

د بدخشان خلکو د درایم او ارګو ولسوالیو د دوو اوسېدونکو له وژل کېدو وروسته د طالبانو پر ضد پراخ لاریونونه پیل کړل. د بدخشان اوسیدونکي وايي، چې نا محلي طالبان د کوکنارو د کروندو د له منځه وړلو په پلمه د خلکو شخصي حریم ته ننوتل، «ښځې یې وځورولې» او د دې ولسوالیو دوه اوسېدونکي یې وژلي دي.

په داسې حال کې چې د بدخشان د خلکو اعتراضونه دوام لروده، دغې ډلې د طالبانو د پوځ مشر فصیح الدین فطرت په مشرۍ یو پوځي پلاوی بدخشان ته واستاوه.

د بدخشان یو شمېر اوسېدونکو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ طالبانو د درایم، ارګو او جرم ولسوالیو ته خپل سلګونه جنګیالي له سپکو او درنو وسلو سره د «لاریون کوونکو د ځپلو" لپاره استولي دي.

خو عبدالحمید خراساني د بدخشان د خلکو د لاریونونو ملاتړ وکړ او فطرت ته یې لارښوونه وکړه چې د بدخشان د خلکو پر وړاندې دې د پوځي قوې له کارولو ډډه وکړي. هغه همدا راز، له طالبانو وغوښتل چې د دوو بدخشانیانو د وژلو عاملین دې هم خپلې سزا ته ورسوي.

هغه په یوه غږیز پیغام کې چې افغانستان انټرنشنل ته رسیدلی ویلي: "که د طالبانو نظام قومي او فرقه ییز وي، د یوې شېبې لپاره هم په کې نه پاتې کیږم."

همدا راز، يو شمېر غيرپښتنو طالبانو له دغه تاجک طالب قوماندان سره خپل يووالی څرګند کړی او خبرداری يې ورکړی چې که خراساني ته سپکاوی دوام وکړي د طالبانو له ليکو به ووځي. دوی په یوه ویډیويي پیغام کې ویلي: «اسلامي امارت [طالبان] د چا شخصي کور نه دی. موږ ټول باید متحد اوسو. ټول هزاره، تاجک، ازبک او پښتانه یو ملت یوو.»

د سیمه ییزو چارواکو په وینا، طوفانونو او سیلابونو په دغه ایالت کې، چیرې چې شاوخوا ۱۱ میلیونه کسان ژوند کوي، ۳۳۷ زره کسان بې کوره کړي او ۱۴۶ کسان لا هم لادرکه دي.

دوامداره بارانونو، په سیمه کې ډیری سیندونه او جهيلونه د خپل تاریخ ترټولو لوړې کچې ته رسولي، سیلابونو سړکونه بند کړي او ډیری سیمو ته لارسرسي ستونزمنه شوې ده. په ځینو سیمو کې د خوراکي توکو او نور اړتیا وړ شیانو کمی رامنځ ته شوی دی.

د هوا پیژندنې ادارې، د دوشنبې ورځې پورې د دوامداره بارنونو وړاندوینه کړې او ویلي یې دي، چې د "توپان لوړ خطر" شتون لري.

د سیمې شاوخوا ۶۰۰۰ کسانو د سیلابونو نه د پوهنتون یو جمنازیم ته پناه وړې او ځان ته یې په سرپناه بدل کړی دی.

د فاطمې په نوم د سیمې یوې اوسیدونکې ویلي، چې د خپل ژوند د تر ټولو بدې ورځې به اړه فکر کول یې خوب ته نه پریږدي.

ایالتي حکومت ویلي، چې له ۳۸۵ زرو څخه ډیر خلک د اوبو او نورو ابتدايي خدمتونه څخه بې برخې شوي او په ۲۰ ښارکونو کې مخابراتي اسانتیاوو ته لاسرسی نشته.

حکومت اغیزمنو کسانو سره د مرستې ژمنه کړې ده.

طالبانو تېره جمعه د بدخشان ولایت په درایم ولسوالۍ کې یو بوډا وواژه او د تېرې شنبې په ورځ یې د همدې ولایت په ارګو ولسوالۍ کې یو ۲۵ کلن سړی وواژه. هغه وژنې چې په دغو ولسوالیو کې یې د طالبانو پر ضد بې ساري لاریونونه جوړ کړل.

طالبانو د پراخو ولسي اعتراضونو له رامنځته کېدو وروسته د بدخشان د درایم او ارګو ولسوالیو ته سلګونه جنګیالي او سپک او درانه نظامي تجهیزات ولېږل، چې د اعتراضونو د پراخېدو مخنیوی وکړي.

دغې ډلې پرون د تورخم-جلال اباد پر لاره د یوې پېغلې په ګډوندرې اعتراض کوونکي هم ووژل.

د ننګرهار د یو شمېر اوسېدونکو او طالب چارواکو په وینا، دغه اعتراضونه وروسته له هغه پیل شول، چې طالبانو د دې سیمې اوسېدونکو ته وویل، چې خپل کورونه او سیمې پرېږدی، ځکه دغه ځمکې «د دولت ملکیت دی.»

طالب چارواکي ادعا کوي چې دا جایدادونه د حکومت ملکیت دی او څو کاله وړاندې خلکو "غصب" کړي، خو ځايي اوسېدونکي وايي، دوی د جايدادونو خاوندان دي او شرعي قبالې لري.