ګلبدین حکمتیار: د دوحې درېیمه ناسته د بن د ناکامې تجربې تکرار دی

د لیکوال په خبره له دې ستونزو سره سره چارواکو د طالبانو له ملاتړه لاس نه دی اخیستی.

په هغه مقاله کې چې د «بهرنيو اتباعو د شتون تر پوستکي لاندې» تر نامه لاندې د اسلامي جمهوري ورځپاڼې د دوشنبې د غبرګولي د مياشتې د اوومې نېټې په ګڼه کې خپره شوې، راغلي چې طالبانو په تېرو درېيو کلونو کې په افغانستان کې د د دوی له واکمنۍ تیریږي؛ خو ایران ته دهیڅ ډول امتیاز قایل شوي نه دي.

اسلامي جمهوري ورځپاڼه وايي، طالبانو نه یوازې دا چې ایران ته کوم امتیازات ورنه کړل، بلکې د هلمند پر سیند یې د ایران حقوقي دعوه هم پرې کړه او برعکس یې له دغه هېواد څخه په سوداګریزو، فرهنګي او ټولنیزو برخو کې ډېر امتیازات واخیستل.

په دې لیکنه کې ادعا شوې، چې په ایران کې ځینې کلي د افغان کډوالو ملکیت دی او ځینې ښارونه د افغانانو له خوا نیول شوي دي.

د اسلامي جمهوریت او افغان مهاجرینو تر منځ د جګړې اعلان

دوه ورځې وړاندې د تهران مرستیال ښار وال مهدي بابل حواجي په یوه رسمي غونډه کې په ایران کې د افغان کډوالو پر ضد د جګړې اعلان وکړ.

دغه چارواکي افغان کډوال د "بې اسنادو وګړو" په توګه یاد کړل او ایراني کارګمارونکو ته یې خبرداری ورکړ، چې که دوی کار پیدا کړي او د "بې اسنادو وګړو" سره همکاري وکړي نو محاکمه او مجازات شي.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له راتګ وروسته زرګونه افغان کورنۍ ایران ته کډه شوې دي. د بشري حقونو خراب وضعیت، د طالبانو د غچ اخېستنې وېره د دې لامل شوې چې ډېر پخواني دولتي کارکوونکي او افغان مدني فعالان ایران ته کډوال شي.

په دې وروستیو میاشتو کې د ایران حکومت لسګونه افغانان بې له دې چې د اوسېدو اسناد یې ولري نیولي او بېرته یې افغانستان ته استولي دي. له ایران څخه یو شمېر راستانه شوي کډوال ادعا کوي چې په ایران کې د اوسېدو قانوني اسناد لري.

د پخواني حکومت ځواکونه ونه توانېدل چې په پنجشیر کې عملیات وکړي او نوموړی ونیسي.

اوس نوموړی بېرته صحنې ته راغلی او په پنجشیر کې یې د طالبانو د والي کارونه ستایلي دي.

په دې کتنه کې له نوموړي سره د ماليې پخوانی وزیر عمر زاخیلوال هم ګډون درلود.

په لیدنه کې عمر زاخیلوال او کرام الدین کریم د «پنجشیر د امنیت او سوکالۍ» او د طالبانو حکومت د «پیاوړتیا» په اړه خبرې وکړې.

د باختر اژانس د خبر له مخې، دوى ویلي چې خلک په تېره بيا د پنجشير ولايت اوسېدونکي د وسله والو طالبانو له فعاليت څخه خوښ دي.

ظاهراً د تېر حکومت د مالیې وزیر په پنجشیر کې د طالبانو له والي محمد اغا حکیم سره په کتنه کې پر دغې ډلې نیوکې رد کړې او ویې ویل: «د اسلامي امارت پر ضد له هېواده بهر اوازې له ځمکې تر اسمانه توپیر لري.»

د مالیې پخواني وزیر زیاته کړه: «د اسلامي نظام په موثریت سره په افغانستان او په ځانګړي ډول په پنجشېر کې واقعاً د ارامتیا او هوساینې فضا رامنځته شوې ده چې پخوا نه وه.»

زاخېلوال د تېر حکومت له لوړپوړو چارواکو وغوښتل چې په «بهرنيانو» تېر نه وځي او هېواد ته دې راستانه شي.

ښاغلي زاخېلوال تر دې مخکې له افغانستان انټرنشنل سره په مرکه کې ویلي و چې د طالبانو په حکومت کې فساد ډېر شوی دی. هغه همدا راز د طالبانو حکومت «غیر قانوني او غیر ملي» وباله.

کرام الدین کریم هم د طالبانو واکمني «نه یوازې د هېواد د خلکو بلکې د ټولو اسلامي حکومتونو ویاړ» ګڼلی و.

هغه وویل چې «موږ به د اسلامي نظام (طالبانو) د بنسټونو په ملاتړ او پیاوړتیا کې هیڅ ډول هڅې ونه سپموو.»

د پنجشیر لپاره د طالبانو والي ویلي؛ چې د دغو دوو پخوانیو لوړپوړو چارواکو شتون «په هېواد او په ځانګړي ډول پنجشیر کې د امنیت د ټینګښت ښکارندویي کوي» او ویلي یې دي چې دوی له هیچا سره دښمني نه لري، تېر وخت تېر شوی.

د افغانستان لويې څارنوالۍ په ۱۳۹۸ کال کې د چنګاښ په میاشت کې کرام الدین کریم او اوه نور کسان د فوټبال د ښځینه لوبغاړو د جنسي ځورونې په قضیه کې تورن وپېژندل او محکمې ته یې ور وپېژندل.

هغه مهال د افغانستان د څارنوالۍ دفتر ویلي و چې پر کرام الدین کریم او نورو تورنو کسانو د جنسي تېري، جنسي ځورونې، له دندې څخه د ناوړه ګټې اخیستنې او د جرم د پټولو تورونه لګول شوي دي.

د دې سزا له صادرولو وروسته ښاغلی کریم پنجشیر ته وتښتېد او په محکمه کې ځواب ویلو ته چمتو نه شو.

تر دې مخکې د پنجشیر ځینو خلکو ادعا کړې وه چې ښاغلي کریم پنجشیر ته د طالبانو د ننوتلو او د ۱۴۰۰ کال د وږي په میاشت کې د دویم مقاومت د ماتې لپاره زمینه برابره کړه.

اوس ښاغلي کریم په پنجشیر کې د طالبانو له والي سره لیدلي او وايي چې له کومې ستونزې پرته له خپلې کورنۍ او خپلوانو سره په افغانستان کې ژوند کوي.

د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون نن دوشنبه د (غبرګولي اومه) په ایکس پاڼه د قطر سرې میاشتې د بشري مرستو او نړېوالې پرختیا د مسوول محمد صلاح الدین ابراهیم له قوله لیکلي چې قطر غواړي په افغانستان کې ۱۰ روغتیایي مرکزونه جوړ کړي.

دغه ټلویزیون د قطري چارواکي په حواله ويلي، چې دغه روغتیايي مرکزونه به په کلني ډول شاوخوا د دوه نیم لکو ښځو او ماشومانو لپاره روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي.

تېره اونۍ د طالبانو باختر اژانس خبر ورکړی و، چې د قطر د سرې میاشتې لخوا د کندهار ولایت په ډڼد ولسوالۍ کې د ۲۴۳ زرو امریکايي ډالرو په لګښت یو روغتیايي مرکز جوړېږي.

قطر یو د هغو ګوتو په شمېر هېوادونو څخه یو دی، چې له طالبانو سره نږدې اړیکې پالي او له دغې ډلې سره یې له پخوا څخه خواخوږي لرله.

دوه ورځې وړاندې د طالبانو کډوالو او ستنېدونکو چارو وزارت ویلي و چې، د قطر سره مياشت غواړي افغانستان ته د ستنو شویو کډوالو لپاره کورونه جوړ کړي.

طالبان د همدې بنسټ د چارواکو په حواله وايي، چې تر مشورو وروسته به د کورنو د جوړېدو شمېر شریک کړي.

د طالبانو ټولګټو چارو وزارت د روان کال په غوايي میاشت کې دېته ورته خبرپاڼه خپره کړې وه.

هغه مهال یاد وزارت ویلي وو، چې د هوا په ښه کېدو سره به د سالنګ لویې لارې د بیارغونې چارې پیل شي.

طالبانو تېر کال ویلي وو، چې د سالنګ لویه لاره یې رغولې ده.

لوړپوړو طالب چارواکو د سالنګ لاره د ۱۴۰۲ کال د لیندۍ میاشتې په ۲۹مه نېټه د یو لړ ځانګړو مراسمو په ترڅ کې پرانیسته.

له هغه وروسته يو شمېر افغانانو افغانستان انټرنشنل ته د يوې ويډيو په لېږلو سره وويل. چې طالبانو د سالنګ لويې لارې د بيارغونې چارې نه دې بشپړې کړې.

سالنګ د افغانستان یوه له مهمو لویو لارو څخه ده چې د هېواد څو شمالي ولایتونه له کابل سره نښلوي.

د ماشومانو د ملاتړ صندوق یا یونېسف د یک شنبې په ورځ د (غبرګولي شپږمه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي؛ چې په افغانستان کې د ورستیو سېلابونو له امله د اوبو رسولو شبکې ویجاړې شوې او د سېلاب ځپلو سیمو اوسېدونکي د څښاک پاکو اوبو ته لاسرسی نه لري .

دغه اداره وايي، ډیری کورنۍ د څښاک، پخلي او ځان مینځلو لپاره د پاکو اوبو د ترلاسه کولو لپاره له ډېرو ستونزو سره لاس او ګریوان دي.

یونېسف وايي، هره ورځ د دغو سېلاب ځپلو کسانو لپاره د اوبو ټانکرونه لیږدوي او د هر کس لپاره ۱۵ لېټره اوبه ورکوي.

د ماشومانو د ملاتړ صندوق مسوولانو،په اېکس پاڼه د یوه انځور په خپرولو سره ویلي؛ هره ورځ ۲۲ زره کسانو ته پاکي اوبه رسوي.

دا په داسې حال کې ده چې په افغانستان کې د ورستیو سېلابونو راوتلو له امله په بېلابېلو ولایتونو کې سلګونه کسان مړه، سلګونه د اوسېدو کورونه ویجاړ شوي، زرګونه کسان زیانمن شوي او په خوراکي توکو سربېره د څښاک پاکو اوبو او درملو ته لاسرسی نه لري.