سراج الدین حقاني د حج لپاره سعودي عربستان ته لاړ

رحمت الله نبیل وايي، چې د سیمې ځینې هېوادونه د داعش د ګواښ له امله طالبانو سره جوړجاړی کوي.

ښاغلي نبیل د چهارشنبې په ورځ په خپل اېکس پاڼه لیکلي، چې طالبانو په کابل کې پر چینايي اتباعو د داعش د ځانمرګو او ترهګریزو بریدونه، په مسکو او ایران کې د داعش ډلې بریدونو څخه د وسیلې په توګه کارولي دي. رحمت الله نبیل زیاته کړه، چې له دغو بریدونو وروسته «د چین، روسیې او ایران» اړیکې له طالبانو سره ترینګلې شوي او نوي پړاو ته داخلې شوي دي.

تر دې مخکې هم له افغانستان سره د امریکا پر مالي مرستو او د طالبانو له خوا د بشري مرستو د ناسمې استفادې له امله نیوکې شوې دي. منتقیدینو دغه مرستې د طالبانو د مالي ملاتړ په توګه تعبیروي. خو دا لومړی ځل دی چې د پخواني حکومت یوه امنیتي څېره ادعا کوي چې طالبان له ځینو هېوادونو مالي مرستې ترلاسه کوي.

نبیل په خپل اېکس لیکلي: «طالبان د داعش سره د مبارزې په پلمه له ځینو هېوادونو څخه په میلیونونو ډالر اوپراتیفي پیسې ترلاسه کوي.»

د ښاغلي نبیل په باور، طالبان د داعش‌ـخراسان ته منسوبو بریدونو او د دغې ډلې د پراخېدو په اړه له رپوټونو د ځان په ګټه کار اخلي..

د ملي امنیت پخواني رییس وویل، چې افغانستان کې د داعش خراسان شتون «منل شوی واقعیت» دی او باید د دغې ترهګرې ډلې او د هغې پر خطرونو جدي فکر وشي.

تر اوسه کوم هېواد طالبان په رسمیت نه پېژني، خو د سیمې یو شمېر هېوادونو لکه چین، روسیې، ایران، پاکستان او د منځنۍ اسیا هېوادونه په ځانګړې توګه قزاقستان له طالبانو سره نږدې اړیکې ټینګې کړي دي.

د هغه په ​​وينا، له لوژستيکي ستونزو سربیره قزاقستان په پام کې لري چې له افغانستان سره د سوداګرۍ کچه په کال کې له يو ميليارد څخه درې ميليارد ډالرو ته لوړه کړي.

د روسيې انټرفکس خبري اژانس په وینا، د قزاقستان د لومړي وزير مرستيال د دغه هېواد د ملي شورا د غونډې په څنډه کې خبريالانو ته وويل: "اوسمهال له افغانستان سره د سوداګرۍ اندازه څه باندې يو ميليارد ډالره ده، زموږ هدف دا دی چې دا اندازه درې میلیارده ډالرو ته لوړه کړو."

د ښاغلي ژومانگارینپه وینا، قزاقستان غواړي افغانستان ته د اوړو، غنمو او نورو توکو صادرات زیات کړي.

قزاقستان په پام کې لري چې د یوې نوې لارې په پرانیستلو سره له افغانستان سره سوداګري پراخه کړي. له الماتا څخه د ايټاليا د سوداګرۍ او پانګونې د اژانس د ګزارش له مخې، ښاغلي ژومانگارینوويل، چې هېواد يې هڅه کوي چې د ترکمنستان له لارې د افغانستان له لوېديځ سره يوه لنډه سوداګريزه لاره پرانيزي.

هغه زیاته کړه: "لویدیځ افغانستان ته لاسرسی به موږ ته اجازه راکړي چې خپل صادرات دې هیواد ته زیات کړو."

اوس مهال دغه هېواد له افغانستان سره د ازبکستان له لارې سوداګري کوي. ژومانگارینټینګار وکړ چې له دغه هیواد سره د سوداګرۍ زیاتول د لوژیستیکي مشکلاتو له حل وروسته شونې ده.

همدارنګه د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال اعلان وکړ چې "د سوداګرۍ او لوژستیک لومړنی کنفرانس به د جون په پای کې د اکتاو په ښار کې جوړ شي او د افغانستان استازي به په کې ګډون وکړي."

هغه دا هم وویل، چې د افغان سوداګرو یوه لویه ډله به د اګست له لومړۍ نیټې څخه تر پنځمې نیټې پورې دغه هیواد ته راشي او غواړي چې په الماتا کې یو لوی سوداګریز نندارتون جوړ کړي.

دغې کمیټې ویلي، چې د دغې کار لامل سعودي عربستان ته د حج د مراسمو د ترسره کولو لپاره د دغو چارواکو سفر دی.

د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمېټې ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ یې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر، د رییس الوزرا د دفتر سیاسي مرستیال، د حج او اوقافو وزیر او د طالبانو د استخباراتو مشر ته د سفر اجازه تصویب کړې وه.

تر دې مخکې امریکا له هېوادونو غوښتي وو چې د هغو طالب چارواکو د سفر بندیز ته درناوی وکړي چې د امنیت شورا د بندیزونو په لېست کې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ویاند متیس میلر پرون ویلی و، چې حکومتونه باید د دغو طالب چارواکو د سفر لپارهه اجازه ترلاسه کړي او دې پروسې ته درناوی وکړي.

د طالبانو د ځینو جګپوړو چارواکو پر سفر د بندیز سربیره، د طالبانو د کورنیو چارو وزیر د سه شنبې په ورځ ابوظبي ته په رسمي سفر تللی او هلته یې د متحده عربي اماراتو د لومړي وزیر په ګډون له لوړ پوړو اماراتي چارواکو سره کتي وو.

محمد اشرف غني د یادو مواردو ترڅنګ، ټرانسپورټ هم یو له دغو خنډونو څخه یاد کړی او ویلي یې دي: «معادن درانه دي او درانه شیان ټرانسپورټي سیستمونو ته اړتیا لري. بې له دې نه چې افغانستان د ریلپټلۍ باندې پانگه واچوي او د ریلپټلۍ په گډه له گاونډیو هیوادو سره جوړه کړي، دغه ستونزه نه حل کېږي.»

ښاغلي غني دې ته په اشارې سره چې د کانونو د سپړنې لپاره برېښنا هم اړینه ده ویلي، ځمکې، اوبه او امنیت هم د منابعو د موندنې او سپړنې لپاره مهم دي. «جنگسالاران راغلل چې لويې دښتې يې تر خېټو لاندې واچولې، دولتي املاک يې ونیول. د جمهوریت وخت کې دا جنګسالاران وو چې ناامنیتي یې جوړوله او خپل افراد یې استخدامول.»

لیکوال او خبریال داوود جنبش چې د دغه پوډکاسټونو لړۍ کوربتوب کوي له ولسمشر څخه وپوښتل چې، هغه پلان او نقشه کې څه شامل و چې د هغه په وخت کې د افغانستان د زیرمو د کیندنې او کارولو لپاره جوړه شوې وه؟

ښاغلي غنې یې په ځواب کې لومړۍ د ریل پټلۍ یاده کړي، چې له ترکمنستان څخه اقینې او حیرتانو ته غزیدلې ده، بیا یې د ټاپي پروژه یاده کړه، چې د تاپي په کورېدور باندې بدله شوه، درېیمه یې د ځمکې د مدیریت لپاره د اراضي ادارې جوړول او بیا یې د ښار جوړونې وزارت سره يوځای کیدل یاد کړل.

هغه وویل، چې د مس عینک او حاجي ګک کانونو د برېښنا، اوبو او امنیت لپاره یې قراردادونه او د اصلاحاتو رامنځ ته کولو لپاره پلان جوړ کړی و.

ښاغلي غني وویل: «د وطن د یوه سپين ږيري او خدمتګار په توګه زما وظيفه دا وه چې د هر کار لپاره بنست کېږدم او داسې تهداب کیږدم، چې د افغانستان راتلونکی خوندي کړي او په ډېرو سختو شرايطو کې مې هيلې له لاسه نه دي ورکړي، په امید مې پانګونه کړې ده. اړینه خبره داده چې افغانان په دې باور شول چې موږ راتلونکی لرلی شو، د سوکالۍ پر لور تللی شو او ځان مدیریت کولی شو.»

دغه مرکز د دغه ټلویزیون د فعالیت د بندولو لپاره د طالبانو هڅې په افغانستان کې د رسنیو د زیاتېدونکي محدودولو نښه بولي.

د افغانستان د خبریالانو مرکز د پنجشنبې په ورځ په خپره کړې خبرپاڼه کې لیکلي: «طالبانو پریکړه وکړه چې تمدن ټلویزیون د یوې ګوندي رسنۍ په توګه وتړي، خو څو شیبې وروسته د طالبانو د ځینو لوړ پوړو چارواکو له ټلیفوني تماس وروسته دوی له دې پریکړې لاس واخیست. "

د افغانستان د خبریالانو مرکز وايي، چې طالب چارواکو د دې رسنیو کارکوونکو ته ویلي، چې د دغې ډلې وروستۍ پرېکړه به په راتلونکو دوو ورځو کې اعلان شي.

تر دې وړاندې، تمدن ټلویزیون اعلان وکړ، چې د طالبانو د عدلیې وزارت د دغې رسنۍ د بندېدو موده د شنبې تر ورځې وځنډوله.
دغې شبکې مخکې ویلی وو، چې د طالبانو د عدلیې وزارت یو پلاوي د پنجشنبې په ورځ د دغې رسنۍ د نشراتو د بندولو لپاره د دوی پر دفتر چاپه ووهله.

تمدن ټلویزیون په خپل اېکس کې لیکلي، چې د دې رسنۍ د نشراتو د بندولو او د طالب چارواکو له اړېکې نیولو وروسته د طالبانو راغلي پلاوي اعلان وکړ، چې د تمدن ټلویزیون د نشراتو بندېدل د شنبې تر ورځې وځنډول شول.
یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د طالبانو د عدلیې وزارت یو پلاوی په کابل کې تمدن ټلویزیون ته تللی، څو نشرات یې بند کړي.
د دغې رسنۍ پر صفحې هم لیکل شوي وو، چې نشرات به یې ترڅو شېبو پورې بند شي.
سرچینو زیاته کړې؛ طالبان پرته له دې چې دې رسنۍ ته له مخکې خبر ورکړي، پر دغې رسنۍ د پنجشنبې په ورځ چاپه ووهله تر څو نشرات یې بند کړي.

د ویلو ده، چې طالبانو په ۱۴۰۱ کال کې هم پر تمدن ټلویزیون چاپه وهلې وه، چې وروسته بیا دغې ډلې وویل، چې تېروتنه شوې ده.
د راپورونو له مخې؛ په هغه وخت کې طالبانو له نیم ساعته وحشت رامنځته کولو وروسته له دغه رسنۍ څخه ووتل.
تمدن یو خصوصي ټلویزیون دی، چې په ۱۳۸۵ کال کې د اصف محسني له لوري تاسیس شو.