پاکستان: سیمه ییزې مشورې به له افغانستان سره مرسته وکړي چې د ترهګرو په مرکز بدل نه شي

پر حقاني سربېره د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو کمېټې مولوي عبدالکبیر، عبدالحق وثیق او نور محمد ثاقب ته هم حج ته د تلو معافیت ورکړی دی.

دغې کمیټې ویلي چې یوازې سعودي عربستان ته د حج د مراسمو د ترسره کولو لپاره دغو چارواکو د سفر اجازه ور کړل شوې ده.

محمد جلال چې د طالبانو د رسنیو فعال دی، خپل اېکس ټولنیزې شبکې کې د دې ډلې د کورنیو چارو د وزیر عکس خپور کړی او لیکلي یې دي: "سراج الدین حقاني به سږ کال حج وکړي."

په انځور کې سراج الدین حقاني لیدل کېږي، چې د حج لپاره یې ځانګړی احرام اغوستی دی.

تر دې مخکې امریکا له هېوادونو غوښتي وو، چې د هغو طالب چارواکو د سفر بندیزونه په پام کې ونیسي، چې د امنیت شورا د بندیزونو په لېست کې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویاند متیس میلر ویلي، حکومتونه باید د دغو طالب چارواکو د سفر اجازه واخلي او دې پروسې ته درناوی وکړي.

د طالبانو د ځینو جګپوړو چارواکو پر سفري له بندیز سره، د دې ډلې د کورنیو چارو وزیر او د ملي امنیت لوی رییس د سې شنبې په ورځ په یوه رسمي سفر ابوظبۍ ته لاړ او هلته یې د متحده عربي اماراتو د لومړي وزیر په ګډون له لوړ پوړو اماراتي چارواکو سره وکتل.

رحمت الله نبیل وايي، چې د سیمې ځینې هېوادونه د داعش د ګواښ له امله طالبانو سره جوړجاړی کوي.

ښاغلي نبیل د چهارشنبې په ورځ په خپل اېکس پاڼه لیکلي، چې طالبانو په کابل کې پر چینايي اتباعو د داعش د ځانمرګو او ترهګریزو بریدونه، په مسکو او ایران کې د داعش ډلې بریدونو څخه د وسیلې په توګه کارولي دي. رحمت الله نبیل زیاته کړه، چې له دغو بریدونو وروسته «د چین، روسیې او ایران» اړیکې له طالبانو سره ترینګلې شوي او نوي پړاو ته داخلې شوي دي.

تر دې مخکې هم له افغانستان سره د امریکا پر مالي مرستو او د طالبانو له خوا د بشري مرستو د ناسمې استفادې له امله نیوکې شوې دي. منتقیدینو دغه مرستې د طالبانو د مالي ملاتړ په توګه تعبیروي. خو دا لومړی ځل دی چې د پخواني حکومت یوه امنیتي څېره ادعا کوي چې طالبان له ځینو هېوادونو مالي مرستې ترلاسه کوي.

نبیل په خپل اېکس لیکلي: «طالبان د داعش سره د مبارزې په پلمه له ځینو هېوادونو څخه په میلیونونو ډالر اوپراتیفي پیسې ترلاسه کوي.»

د ښاغلي نبیل په باور، طالبان د داعش‌ـخراسان ته منسوبو بریدونو او د دغې ډلې د پراخېدو په اړه له رپوټونو د ځان په ګټه کار اخلي..

د ملي امنیت پخواني رییس وویل، چې افغانستان کې د داعش خراسان شتون «منل شوی واقعیت» دی او باید د دغې ترهګرې ډلې او د هغې پر خطرونو جدي فکر وشي.

تر اوسه کوم هېواد طالبان په رسمیت نه پېژني، خو د سیمې یو شمېر هېوادونو لکه چین، روسیې، ایران، پاکستان او د منځنۍ اسیا هېوادونه په ځانګړې توګه قزاقستان له طالبانو سره نږدې اړیکې ټینګې کړي دي.

د هغه په ​​وينا، له لوژستيکي ستونزو سربیره قزاقستان په پام کې لري چې له افغانستان سره د سوداګرۍ کچه په کال کې له يو ميليارد څخه درې ميليارد ډالرو ته لوړه کړي.

د روسيې انټرفکس خبري اژانس په وینا، د قزاقستان د لومړي وزير مرستيال د دغه هېواد د ملي شورا د غونډې په څنډه کې خبريالانو ته وويل: "اوسمهال له افغانستان سره د سوداګرۍ اندازه څه باندې يو ميليارد ډالره ده، زموږ هدف دا دی چې دا اندازه درې میلیارده ډالرو ته لوړه کړو."

د ښاغلي ژومانگارینپه وینا، قزاقستان غواړي افغانستان ته د اوړو، غنمو او نورو توکو صادرات زیات کړي.

قزاقستان په پام کې لري چې د یوې نوې لارې په پرانیستلو سره له افغانستان سره سوداګري پراخه کړي. له الماتا څخه د ايټاليا د سوداګرۍ او پانګونې د اژانس د ګزارش له مخې، ښاغلي ژومانگارینوويل، چې هېواد يې هڅه کوي چې د ترکمنستان له لارې د افغانستان له لوېديځ سره يوه لنډه سوداګريزه لاره پرانيزي.

هغه زیاته کړه: "لویدیځ افغانستان ته لاسرسی به موږ ته اجازه راکړي چې خپل صادرات دې هیواد ته زیات کړو."

اوس مهال دغه هېواد له افغانستان سره د ازبکستان له لارې سوداګري کوي. ژومانگارینټینګار وکړ چې له دغه هیواد سره د سوداګرۍ زیاتول د لوژیستیکي مشکلاتو له حل وروسته شونې ده.

همدارنګه د قزاقستان د لومړي وزیر مرستیال اعلان وکړ چې "د سوداګرۍ او لوژستیک لومړنی کنفرانس به د جون په پای کې د اکتاو په ښار کې جوړ شي او د افغانستان استازي به په کې ګډون وکړي."

هغه دا هم وویل، چې د افغان سوداګرو یوه لویه ډله به د اګست له لومړۍ نیټې څخه تر پنځمې نیټې پورې دغه هیواد ته راشي او غواړي چې په الماتا کې یو لوی سوداګریز نندارتون جوړ کړي.

دغې کمیټې ویلي، چې د دغې کار لامل سعودي عربستان ته د حج د مراسمو د ترسره کولو لپاره د دغو چارواکو سفر دی.

د ملګرو ملتونو د بندیزونو کمېټې ویلي، چې د چهارشنبې په ورځ یې د طالبانو د کورنیو چارو وزیر، د رییس الوزرا د دفتر سیاسي مرستیال، د حج او اوقافو وزیر او د طالبانو د استخباراتو مشر ته د سفر اجازه تصویب کړې وه.

تر دې مخکې امریکا له هېوادونو غوښتي وو چې د هغو طالب چارواکو د سفر بندیز ته درناوی وکړي چې د امنیت شورا د بندیزونو په لېست کې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو د وزارت ویاند متیس میلر پرون ویلی و، چې حکومتونه باید د دغو طالب چارواکو د سفر لپارهه اجازه ترلاسه کړي او دې پروسې ته درناوی وکړي.

د طالبانو د ځینو جګپوړو چارواکو پر سفر د بندیز سربیره، د طالبانو د کورنیو چارو وزیر د سه شنبې په ورځ ابوظبي ته په رسمي سفر تللی او هلته یې د متحده عربي اماراتو د لومړي وزیر په ګډون له لوړ پوړو اماراتي چارواکو سره کتي وو.

محمد اشرف غني د یادو مواردو ترڅنګ، ټرانسپورټ هم یو له دغو خنډونو څخه یاد کړی او ویلي یې دي: «معادن درانه دي او درانه شیان ټرانسپورټي سیستمونو ته اړتیا لري. بې له دې نه چې افغانستان د ریلپټلۍ باندې پانگه واچوي او د ریلپټلۍ په گډه له گاونډیو هیوادو سره جوړه کړي، دغه ستونزه نه حل کېږي.»

ښاغلي غني دې ته په اشارې سره چې د کانونو د سپړنې لپاره برېښنا هم اړینه ده ویلي، ځمکې، اوبه او امنیت هم د منابعو د موندنې او سپړنې لپاره مهم دي. «جنگسالاران راغلل چې لويې دښتې يې تر خېټو لاندې واچولې، دولتي املاک يې ونیول. د جمهوریت وخت کې دا جنګسالاران وو چې ناامنیتي یې جوړوله او خپل افراد یې استخدامول.»

لیکوال او خبریال داوود جنبش چې د دغه پوډکاسټونو لړۍ کوربتوب کوي له ولسمشر څخه وپوښتل چې، هغه پلان او نقشه کې څه شامل و چې د هغه په وخت کې د افغانستان د زیرمو د کیندنې او کارولو لپاره جوړه شوې وه؟

ښاغلي غنې یې په ځواب کې لومړۍ د ریل پټلۍ یاده کړي، چې له ترکمنستان څخه اقینې او حیرتانو ته غزیدلې ده، بیا یې د ټاپي پروژه یاده کړه، چې د تاپي په کورېدور باندې بدله شوه، درېیمه یې د ځمکې د مدیریت لپاره د اراضي ادارې جوړول او بیا یې د ښار جوړونې وزارت سره يوځای کیدل یاد کړل.

هغه وویل، چې د مس عینک او حاجي ګک کانونو د برېښنا، اوبو او امنیت لپاره یې قراردادونه او د اصلاحاتو رامنځ ته کولو لپاره پلان جوړ کړی و.

ښاغلي غني وویل: «د وطن د یوه سپين ږيري او خدمتګار په توګه زما وظيفه دا وه چې د هر کار لپاره بنست کېږدم او داسې تهداب کیږدم، چې د افغانستان راتلونکی خوندي کړي او په ډېرو سختو شرايطو کې مې هيلې له لاسه نه دي ورکړي، په امید مې پانګونه کړې ده. اړینه خبره داده چې افغانان په دې باور شول چې موږ راتلونکی لرلی شو، د سوکالۍ پر لور تللی شو او ځان مدیریت کولی شو.»