ایراني چارواکی: په افغانستان کې د یوه ټولکډونه حکومت د جوړولو شرط اوس هم په خپل ځای دی

د چين او پاکستان مشرانو د غبرګولي په ۱۸مه نېټه د جمعې په ورځ په بېجينګ کې سره وکتل.

شي‌جين پينګ شهباز شريف ته ویلي؛ چې چين د تل په څېر د پاکستان او د دغه هېواد د ملي حاکميت ټينګ ملاتړ کوي.

د دواړو هېوادونو په ګډه خبرپاڼه کې چې د یکشنبې په ورځ خپره شوه، ویل شوي چې چین او پاکستان د افغانستان د مسلې په اړه د اړیکو او همغږۍ پر پیاوړتیا هوکړه کړې ده.

د خبرپاڼې په یوه بله برخه کې له طالبانو غوښتل شوي چې له ترهګرۍ سره پرېکنده مبارزه وکړي او اجازه ورنه کړي چې د افغانستان خاوره د ترهګرو فعالیتونو لپاره وکارول شي.

دغه راز دواړو لوریو په افغانستان کې د شته ننګونو د هواري لپاره د نړیوالې ټولنې د همږغۍ د هڅو غوښتنه وکړه.

له ترهګرۍ سره پر مبارزې ټینګار په داسې حال کې کیږي، چې څه موده وړاندې یو شمېر چینايان په پاکستان کې په نښه او ووژل شول.

د اسیا ویک رسنیو په دې وروستیو کې راپور ورکړی چې په پاکستان کې د چین پر ګټو د بریدونو په مخنیوي کې د اسلام اباد له پاتې راتللو وروسته، چینايي ډیپلوماټانو ګام پورته کړی دی.

دغې چینايي رسنۍ لیکلي چې بیجینګ په افغانستان کې پانګونه په دې شرط کړې چې په پاکستان کې پر خپلو ګټو د بریدونو مخنیوی وکړي.

د دغه راپور پر بنسټ، سیف العدل د سالم الشریف له پټ نوم څخه په ګټې اخیستنې په دغه عنوان «غزه؛ وجودي جګړه، نه سرحدي جګړه.» مقاله لیکلې ده.

په مقاله کې چې د القاعدې اوسني مشر ته منسوب شوي راغلي:« د امت هغه وفادار خلک چې غواړي بدلون راولي، د هغه ځای له وضیعت څخه دې زده وکړي او د طالبانو له تجربو ګټه پورته کړي.»

سیف العدل دغه راز په ټولو اسلامي هیوادونو کې پر مسلمانو ټولنو غږ وکړ؛ چې د «یهودو او غربي صهیونیسټانو» په ګټو بریدونه وکړي او ټینګار یې وکړ چې دا بریدونه باید دردناک وي، ځکه چې د هغه څه د ترسره کولو لپاره چې زموږ لپاره او موږ ته اړتیا وه، ډیر ناوخته دی.

د لانګ وار ژورنال د راپور له مخې د القاعدې اوسنی مشر په ایران کې اوسیږي.

په افغانستان کې د القاعده شتون

د القاعده شبکې مشر ایمن الظواهري د ۱۴۰۱ کال د زمري په اتمه په کابل کې د امریکا په هوايي برید کې ووژل شو. خو طالبانو په افغانستان کې د الظواهري شتون او د هغه وژل رد کړي دي.

همدارنګه القاعده د نوي مشر له ټاکلو سره سره، د ایمن الظواهري د وژل کېدو په اړه چوپه خوله پاتې ده.

که څه هم طالبانو په افغانستان کې د ترهګرو ډلو شتون او له هغوی سره د دغې ډلې اړیکې رد کړې دي، خو د تېر کال په سلواغه میاشت کې د ملګرو ملتونو امنیت شورا په یوه راپور کې وویل، چې طالبانو له القاعدې سره خپلې اړیکې ساتلې او القاعده ډلې په افغانستان کې اته نوي روزنیز کمپونه جوړ کړي دي.

د معلومات له مخې په غزني، لغمان، پروان او ارزګان ولایتونو کې د القاعدې څلور کمپونه جوړ شوي او دغېډلې په پنجشیر کې د وسلو یو زیرمتون هم جوړ کړی.

د امنیت شورا په راپور کې ویل شوي چې د طالبانو او القاعدې ترمنځ اړیکې لا هم نږدې دي او دغه ډله توانیدلې چې د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې ځان په یوه «دوامداره» حالت کې وساتي.

د راپور له مخې، د القاعدې جګپوړي چارواکي په افغانستان کې دي او یادهډله لا هم د دغه هېواد ترڅنګ نورو ته ګواښ پېښوي.

د ملګرو ملتونو امنیت شورا لیکلي، چې طالبان هڅه کوي له القاعدې سره خپلې اړیکې کمې وښیې.

د راپور له مخې، القاعده په هلمند، هرات، فراه او کابل ولایتونو کې هم تاسیسات لري.

په کابل کې د طالبانو امنیه قومانداني وايي؛ د کابل ولایت په درېیو ولسوالیو او د ښار په یوه ناحیه کې د یادې ډلې د مشر ملا هبت الله له لوري د کوکنارو د نه کرل کېدو له فرمان څخه سرغړونه شوې او خلکو پر خپلو ځمکو کوکنار کرلي وو.

د طالبانو امنیه قوماندانۍ د یکشنبې په ورځ د (غبرګولي ۲۰مه) د کابل په ولایت کې د کوکنارو د کښت له منځه وړلو ویډیوګانې خپرې کړې دي.

د دغې ډلې د کابل امنیه قوماندانۍ د نشه یي توکو پر وړاندې د مبارزې مدیر حافظ موسی کلیم وايي؛ د کابل سروبي، ده سبز او قره باغ ولسوالیو او د کابل ښار په ۲۱مه ناحیه کې یې ۱۶ ورځني عملیات کړي چې په پایله کې یې ۱۸۰ جریبه ځمکه د کوکنارو له کښت څخه پاکه کړې.

نوموړی وايي، یادو کسانو په خپلو کورونو په انکړ او داسې ځایونو کې کوکنار کرلي وو چې ډیر تګ راتګ ورته نه کېده.

همدارنګه د طالبانو د امنیه قوماندانۍ ویاند خالد ځدراڼ وايي:«په کابل کې د کوکنارو د کښت له منځه وړولو ترڅنګ یې د کابل ښار له بېلابېلو سیمو څخه ۵۰۰ تنه په نشه روږدي کسان راټول کړي او د درمنلې په موخه یې روغتون ته لیږدولي.

د معلوماتو له مخې د تېر جمهوري حکومت پر مهال له کابل څخه د کوکنارو د کښت په اړه هیڅ کوم راپور نه و ورکړل شوی، خو اوس داسې ښکاري چې ان په پلازمېنه کابل کې د طالبانو د مشر ملاهبت الله له لوري د کوکنارو د منعې له فرمان څخه خلک سرغړونه کوي.

واک ته د طالبانو له رسېدو څو میاشتې وروسته د طالبانو د مشر ملا هبت الله له لوري په افغانستان کې د کوکنارو کښت د نه کرل کېدو او د پير و پلور د منع په اړه فرمان ورکړل شو.

خو تېره میاشت په بدخشان کې د کوکنارو د له منځه وړولو پر مهال د سیمې د خلکو او طالبانو ترمنځ اخ و ډب رامنځه شو او په یو شمېر سیمو کې کروندګر د طالبانو له لوري د کوکنارو د له منځه وړلو سخت مخالفت کوي.

په کندهار کې د طالبانو تر واک لاندې ملي ټلویزیون ویلي، چې په دغه ولایت کې د طالبانو ۲۰۵ البدر قول اردو د ځانمرګو ځانګړې قطعې، د یادو ځواکونو د رییس ارکان حفیظ الله بدري په مشرۍ پر ډیورنډ کرښه ګرځنده ګزمه کړې او بېرته راګرځېدلي.

د دغه ټلویزیون د خبر له مخې د ځانمرګو یادې قطعې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د دغې قطعې اړوند لا له وړاندې د ځای پر ځای شویو ځواکونو (البدر ځواک) د ثقیله ټولي له وسلو او ځواکونو څخه لیدنه کړې او د هغوی مسوولانو ته یې سپارښتنې کړې دي.

له کندهار څخه د ملي ټلویزیون سیمه ییزې څانګې له یاد خبر سره د ځانمرګو ځواکونو د قطعې یو انځور هم خپور کړی دی.

خو طالبانو نور جزیات نه دې ورکړي چې د ځانمرګو ځانګړې قطعې د کندهار په کومه ولسوالۍ کې په څه موخه پر ډیورنډ کرښه یاده ګزمه ترسره کړې ده.

د سوېلي پښتونخوا او کندهار ولایت تر منځ د ډیورنډ کرښه سلګونه کیلومټره اوږدوالی لري، طالبانو تېر کال ویلي و چې د امنیت ټینګښت په موخه ۶۰۵ کیلومټره په اوږدوالي سړک او ۱۳۰ نوي پوستې جوړوي.

د طالبانو د کډوالو او راستنېدونکو چارو زوارت د یکشنبې په ورځ په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې تېره ورځ ۶۳ کورنۍ چې د غړو شمېر یې۳۲۴ تنه وو، د کندهار د سپین بولدک له لارې د پاکستان حکومت په جبري توګه هېواد ته راستانه کړي.

طالبان وايي، له پاکستانه په جبري توګه راستانه ش‍وي ټول کډوال یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه د ملګرو ملتونو د کډوالۍ، د خوړو نړېوال سازمان او د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ته ورپيژندلي دي.

همدارنګه د طالبانو دغه وزارت لیکلي؛ چې د شنبې په ورځ ۱۷۷۳ تنه افغان کډوال د هرات د اسلام کلا له لارې په جبري توګه او خپله خوښه له ایران څخه راستانه کړل شوي دي.

د طالبانو په خبره په دغو راستنو شویو کډوالو کې مجردان او کورنۍ شاملې دي، چې له ډلې یې ۲۴۰ تنه اړمن یې د مرستو ترلاسه کولو په موخه نړېوالو مرستندویه بنسټونو ته ورپيژندلي دي.

له تېر میلادې کال راپدیخوا نږدې هره ورځ سلګونه افغان کډوال د پاکستان او ایران هېوادونو له لوري په جبري توګه او خپله خوښه له یادو هېوادونو څخه ایستل کیږي.

که څه هم د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارو او د کډوالو ملاتړ سازمانونو ډیره هڅه کړې چې پاکستان په جبري توګه د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ ودروي خو لا هم یاد هېواد له خپلې پرېکړې نه دی پر شا شوی، چې ویلي یې و، له پاکستانه به ټول هغه افغان کډوال وباسي چې په یاد هېواد کې د اوسېدو قانوني اسناد نه لري.