ملګري ملتونه: د هېوادونو لپاره دا مهمه ده چې افغانستان د ترهګرۍ په ځاله بدل نه شي

د دې سازمان د سرمشریزې په ګډه بیانیه کې دا هم راغلي چې په افغانستان کې د حالت عادي کولو لپاره د هڅو ملاتړ ته تیار دي.

د تاس خبري اژانس د راپور له مخې، د شانګهای غړي په افغانستان کې د سولې او پرمختګ د تضمین لپاره د نړیوالې ټولنې د هڅو ملاتړ ته تیار دي.

د شانګهای همکاریو سازمان ناسته پرون د دوو ورځو لپاره د «څو اړخیزه خبرو د پیاوړتیا او د سولې او دوامداره پراختیا لپاره هڅې» په نوم پیل شوه.
په دې ناسته کې د روسیې، قزاقستان، هند، ایران، چین، قرغېزستان، پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، بلاروس، مغولستان، اذربایجان، قطر، عربي متحده اماراتو، ترکیې او د ترکمنستان استازي حضور لري.
که څه هم له دغو هېوادونو یو شمېر یې له طالبانو سره ډیپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې لري، خو هیڅ یو یې طالبان په رسمیت نه پيژني.
پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته د هېواد په استازیتوب هیچا ته په دې ناسته کې د برخې اخیستو اجازه نه ده ورکړل شوې.

شهباز شریف چې وړمه ورځ تاجکستان ته تللی و، له هغه ځای د شانګهای سرمشریزه کې د ګډون لپاره د قزاقستان پلازمېنې الماتا ته پرون ورسېد.

د پاکستان رادیو د راپور له مخې، ښاغلي شریف دغې سرمشریزې ته په خپله وینا کې زیاته کړه، چې طالبان دې هم د اغېزناکو ګامونو اخیستلو سره دا باوري کړي چې افغان خاوره به د نورو هېوادونو پرضد نه کارېږي.

هغه دا هم وویل، چې «د فرد، ډلې یا دولت په چوکاټ کې ترهګرۍ» د هر ډول د مخنیوي لپاره باید هېوادونه ټولیز ګامونه پورته کړي.

په افغانستان کې د طالبانو واکمنېدو او په پاکستان کې د وسلوالو بریدونو زیاتېدو سره اسلام اباد تور لګوي چې افغان خاوره یې پرضد کارېږي.

واکمن طالبان دا تور ردوي او وايي، د پاکستان ضد وسلوال د دغه هېواد خاوره کې د فعالیت لپاره سیمې په ولکه کې لري.

طالبان نه بلل

شانګهای سرمشریزه پرون «د تلپاتې پراختیا او سولې لپاره هڅې او څو اړخیزو خبرو پیاوړتیا» په نوم پرون پیل شوې او نن هم روانه ده.

په دې ناسته کې د روسیې، قزاقستان، هند، ایران، چین، قرغزستان، پاکستان، تاجکستان، ازبکستان، منګولیا، اذربایجان، قطر متحده عربي اماراتو، ترکیې او ترکمنستان مشران او استازي ګډون لري.

افغانستان له ۲۰۱۲ کال راهیسې د شانګهای سازمان څارونکی غړی دی.

د طالبانو تر واکمنۍ مخکې به افغان چارواکي د دې سازمانو غونډو ته بلل کېدل، خو له درې کلونو راهیسې دا ډله نه ده ور بلل شوې.

دا خبرتیا په ټولنیزو رسنیو کې خپره شوې او یوې سیمه ییزې سرچینې د هغې ریښتینولي تایید کړې. دغې سرچینې افغانستان انټرنېشنل ته ویلي، چې په دایکنډي کې طالبانو څو ځلې ښځو ته د حجاب د نه اغوستلو له امله خبرداري ورکړي او ګواښونه یې کړي دي.
د طالبانو امر بالمعروف په خبرتیا کې راغلي چې ښځې بايد له کوره د وتلو پر مهال «عربي او اسلامي حجاب» واغوندي تر هغې چې کور ته راځي، او «هېڅ ښځه حق نه لري چې خپل حجاب په بازار، ښوونيزو مرکزونو او عامه ځایونه کې لرې کړي.»

په دایکنډي کې ښځو ته د طالبانو وروستی وخت د چنګاښ په ۱۵ پای ته رسیږي.
طالبانو خبرداری ورکړی، چې که کومې ښځې د دوی امر ونه مانه، نو «سزا به ورکړي او زنداني به شي.»
تر دې مخکې طالبانو په دايکنډي کې له ملایانو او ديني عالمانو غوښتي وو چې پر ښځو د طالبانو د خوښې وړ حجاب په اغوستلو کې همکاري وکړي.

د طالبانو د سترې محکمې په خبرپاڼه کې راغلي، چې دغه کس ۲۰ دورې ووهل شو او په یو کال تنفيذي بند محکوم شوی.

د طالبانو دغې محکمې د دغه کس د هويت په اړه څه نه دي ويلي.

له نړۍوالو غبرګونونو سره سره طالبان په ټول افغانستان کې «تورنو او مجريمو کسانو ته جسمي سزاګانې» ورکوي.

نړۍوالې ټولنې او د بشري حقونو سازمانونو له دغې ډلې غوښتي، چې خلکو ته د جسمي سازاګانو د ورکولو لړۍ ودروي.

خو د نړۍوالو دې غوښتنې په جواب کې طالبانو په وار - وار ويلي، چې د «اسلامي شرعت د پلي کولو» لپاره به دغه لړۍ جاري ساتي.

دغه سازمان د چهارشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په دغو هېوادونو کې له افغان خبریالانو سره له تماسونو پوه شوي، چې دوی له بې وزلۍ او بېلابېلو ګواښونو سره مخ دي.

د افغانستان د خبریالانو د ملاتړ دغه اداره وايي، چې افغانستان ته د خبریالانو راتګ به "وژونکی" وي.

دغه سازمان پر هېوادونو، د رسنیو پر ملاتړو بنسټونو، د بشري حقونو او د کډوالۍ پر بنسټونو غږ کړی، چې په ایران او پاکستان کې د افغان خبریالانو د مرستې لپاره اقدام وکړي.

په ۲۰۱۴ کال کې د کابل له سقوط وروسته ډېری افغان خبریالان پاکستان او ایران ته تللي او په دې هیله دي، چې هغو هېوادونو ته ولېږدول شي چې کډوال قبلوي.

تېره اونۍ افغانستان انټرنشنل - پښتو ته په ایران کې یو شمېر خبریالانو ویلي، چې تازه د فرانسې له خوا د دیارلسو افغان خبریالانو د کډوالۍ وېزې رد شوي دي.