اقتصادي کړکېچ؛ ملا برادر په افغانستان کې د اقتصادي ستونزو لامل بانکي بنديزونه وبلل

ملا برادر په دې مراسمو کې وويل، چې د مس عينک پروژې د پيل پر وړاندې ټول خنډونه لرې شوي دي.

هغه ټینګار وکړ، چې په دې پروژه کې ډېر وخت ضایع شوی او له چینایي قراردادي څخه یې وغوښتل چې د عینک د مسو کان د پروژې کار ژر تر ژره پیل کړي.

د طالبانو د ریاست الوزرا د اقتصادي چارو مرستیال چینايي شرکت ته ډاډ ورکړ، چې د کارکوونکو خوندیتوب به یې تضمین شي.

د عینک د مسو کان قرارداد په ۱۳۸۷ کال کې له چینایي شرکت MCC سره د ۳۰ کلونو لپاره لاسلیک شو؛ خو د امنیتي ستونزو او په سیمه کې د لرغونو اثارو د اوږدې کیندنې له امله یې د کان کیندنه وځنډېده.

په کابل کې د چین سفیر د می په میاشت کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت ته ډاډ ورکړ، چې د مس عینک پروژه به پرته له دې چې کلتوري اثارو ته زیان ورسوي، ترسره شي.

د کانونو او پټرولیم وزارت د معلوماتو له مخې؛ دغه کان ۱۱ میلیونه ټنه مس لري او په نړۍ کې د مسو دویم ستر کان بلل کېږي.

سراج الدین حقاني که څه هم د چا نوم وا نه خيست خو ویې ویل، چې په همدې کمو امکاناتو يې د «مفسيدينو، مغرضينو او بد خلکو» مخنيوی کړی دی.

په افغانستان کې واک ته د طالبانو په رسېدو دغه ډله امنيت خپله تر ټولو لويه لاسته راوړنه بولي، خو د دې سره سره د دې ډلې ان د والي په کچه مشران هم په ځانمرګو بریدونو کې ووژل شول.

داعش د دوی لپاره د امنیت ننګولو لوی لامل بلل کېږي، چې پر دوی سربېره د افغانستان اهل تشیع وګړي په نښه کوي.

همدې اندېښنو ته په پام طالبانو تېرو ورځو کې د عاشورا په لسمه په افغانستان کې مخابرتي شبکې بندې کړې وې.

په لایو ښارونو کې د شتمنو یا د هغوی د بچیانو تښتول او په ورته پېښو کې د طالب ځواکونو د ښکېلتیا راپورونه د امنیت ټینګولو په برخه کې د طالب چارواکو لپاره بله اندېښنه ده.

د روسیې دفاع وزارت وايي، د ارمنستان، افغانستان، برازیل، هند، اردون، عراق، ایران، چین، منګولیا، نامیبیا، عمان، ایکوادور او روسیې په ګډون د دیارلسو هېوادونو له ۵۰ ډېر پوځیان په دې غرختنه کې برخه لري.

د تاس خبري اژانس د راپور له مخې، دا پوځیان د پوځي ورزش د نړیوالې شورا په چوکاټ کې د سولې لپاره د البروس په نوم د اروپا تر ټولو لوړې څوکې ته ختلو کې برخه اخلي.

د سولې لپاره د غر ختنې کلنۍ سیالۍ د پوځي سپورت نړیوالې شورا له خوا جوړېږي.

لومړنۍ سیالي پر ۲۰۲۱ کال یونان او په ۲۰۲۲ او ۲۰۲۳ کې په ایران کې تر سره شوه او ګډونوال پکې دماوند غره ته وختل.

د ایران شپږ کسیز ټیم دې سیالیو کې د ګډون لپاره روسیې ته روان شوی دی، خو طالبانو لا په دې تړاو څه نه دي ویلي.

د سرګي ورشینین د وینا په متن کې، چې پرون د روسیې د بهرنیو چارو وزارت په ویبپاڼه کې خپور شو ویل شوي، چې نوموړي د ترهګرو ډلو په ځپلو ټینګار کړی دی.

د روسيې د بهرنيو چارو وزارت مرستيال په افغانستان، منځني ختيځ او د سوريې په شمال کې ترهګرۍ ته په اشاره وويل، دغه وضعيت په دقيقه توګه څارنې ته اړتيا لري، چې په وخت سره د رامنځته کېدونکو ننګونو مخه ونيول شي.

سرګي ورشینین په خپلو څرګندونو کې د «داعش، القاعده او طالبانو» په اړه د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو د څارنې ډلې راپور ته اشاره کړې ده.

د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د بندیزونو تخنیکي څارډلې د چنګاښ مياشتي په یوه راپور کې لیکلي، چې ترهګرې ډلې لا هم افغانستان د ځانونو لپاره خوندي ځای ګڼي او د دغو ډلو پر وړاندې د طالبانو نرمښت ګاونډیو هېوادونو ته د ترهګرو د نفوذ زمینه برابروي.

راپور وايي چې د طالبانو بې وسۍ القاعده او داعش ته نوی ژوند ورکړی دی.

د راپور له مخې القاعده د کابل او ننګرهار په ګډون په پنځو ولایتونو کې په خاموشۍ سره خپلې اډې او دفترونه پرانستي دي.

راپور وايي، «القاعدې له افغانستان څخه په لږ تر لږه پنځو ولایتونو کې د روزنیزو کمپونو او خوندي ځایونو د بیا تنظیمولو، استخدامولو او جوړولو لپاره کار اخیستی دی. د فعاليتونو دغه پراخوالى د دې لامل شوى، چې د القاعدې زيات شمېر جنګيالي له بهر څخه افغانستان ته راشي.»

د روسيې د بهرنيو چارو مرستيال وزير په مسکو کې د بريکس د ترهګرۍ ضد کاري ډلې په غونډه کې خبرداری ورکړ، چې ترهګرې ډلې نه يوازې په جګړه ځپلو سيمو کې د خپل نفوذ د پياوړي کولو په لټه کې دي، بلکې د نورو سيمو د کنټرول لپاره د يوې قوي اډې د جوړولو هڅې هم کوي.

د فرانسې ولسمشر ازادۍ راډیو ته په مرکه کې چې د سه شنبې په ورځ یې خپره کړه، وویل:« هر څه چې مو په واک کې لرل هغه مو ترسره کړل، له دې پرېکړې وروسته (د امریکا له وتلو وروسته) د کډوالو د منلو او د خلکو د ساتنې لپاره مو هر څه وکړل.»

هغه ومنله، چې افغان ښځې او نجونې له دې پرېکړې اغېزمنې شوې او هره ورځ يې بيه پرې کوي.

د فرانسې ولسمشر د افغانانو ستاينه وکړه او ويې ويل:« زه په دې هم پوهېږم، چې ستاسو خلک څومره پياوړي دي.»

مکرون زیاته کړه:« زه غواړم دا پیغام د افغانستان ښځو او نجونو ته ورسوم، چې د راتلونکې لپاره هیله‌مندي ولري.»

فرانسې او نورو لوېدیځو هېوادونو له شاوخوا درېیو کلونو راهیسې پر طالبانو فشار راوړی، چې د ښځو پر زده‌کړو او کار بندیزونه پای ته ورسوي.

خو داسې ښکاري، چې طالبانو له بهرنیو فشارونو سره، سره انعطاف نه دی ښودلی.