په ایران کې یو افغان کډوال: ایران ان پر افغانانو د وچې ډوډۍ پر پلور بندیز لګولی

په دې وروستیو کې د ایران د کورنیو چارو وزیر اسکندر مومني له افغان کډوالو غوښتي و، چې «خپل هېواد ته دې ستانه شي او د خپل هېواد په ابادولو کې دې ونډه واخلي.»
مومني په یوې ټلویزیوني خپرونه کې ویلي و:« ایران د دومره زیاتې کډوالۍ وس نه لري.»
مجاهد دغو څرګندونو ته د سې شنبې په ورځ د ایران د سازنده‌ګۍ ورځپاڼې سره په مرکه کې وویل، چې «له زوره کار اخیستنه ښې پایلې نه لري.»
د افغانستان د پخواني حکومت تر ړنګېدو وروسته سلګونه زره افغانان ګاونډیو هېوادونو ایران او باکستان ته کډه شول.

په تېرو درېیو کالو کې دغو دواړو هېوادونو ګڼ شمېر کدوال له خپلو هېوادونو په زوره واېستل.

د ایران نوي حکومت پتېیلې، چې پوله وتړي او افغان کډوال وباسي.

د لویدیځوالو رخه او کینه

مجاهد په دغې مرکه کې د طالبانو د رژیم د نه په رسمیت پېژندلو په اړه د هغو هېوادونو یادونه وکړه، چې افغانستان یې اشغال کړی و.

هغه وايي، دوی له موږ سره کینه پالي او له هغوی سره د اړیکو ټینګول وخت ته اړتیا لري.
نوموړي د مېرمنو د تعلیم په اړه وویل، چې دیني متنونه بیا کتنې ته اړتیا لري او د نجونو د زده‌کړو ځای او د هغوی د لېږد رالېږد مسله تر بحث او څېړنې لاندې ده.
مجاهد د ایران د حقابې په اړه وویل، چې طالبان د دغې حقابې مراعتولو ته ژمن دي؛ خو د وچکالۍ پر مهال ایران هم باید شرایط په پام کې ونیسي.

هغه وویل، سږنی کال د بارانونو د ورېدو له امله د ایران حقابه په بشپړ ډول ورکړل شوې ده.
تر دې وړاندې د ایران د پارلمان یو غړي فداحسین مالکي ویلي و، چې طالبان د سېلابي اوبو او حقابې تر منځ تېروتنه کوي.

د ګوندونو زیاتوالی د کړکېچونو زېږنده دی

مجاهد د پراخ بنسټه حکومت په اړه وویل:«اسلامي امارت یو پراخ بنسټه حکومت دی.»
د هغه په وینا، په حکومت کې د ګوندونو ګډون د پخوانیو کړکېچونو لامل و او دا چاره نوره ناشونې ده.
په داسې حال کې چې لویدیځوال د بشري حقونو په مراعتوو ټینګار کوي، روسیې او ایران له طالبانو غوښتي چې له پښتنو پرته نورو قومونو ته دې هم په حکومت کې ونډه ورکړي.

د روسیې د بهرنیو چارو وزیر د طالبانو هغه ادعا رد کړه چې وايي، د نورو قومونو استازي هم د دوی په حکومت کې ونډه لري.

د داعش ګواښونه

مجاهد وايي، چې داعش په افغانستان کې منظم مرکز نه لري او نه شي کولای خپلو لیکو ته کسان جذب کړي.

هغه د امنیت شورا هغه ادعا رد کړه، چې القاعده او داعش په افغانستان کې فعالیتونه کوي.
د امریکا د استازو جرګې د بهرنیو اړیکو کمېټې په دې وروستیو کې ویلي و، چې اقاعده په افغانستان کې خپلې نوې اډې جوړوي او طالبان له هغوی سره د کورونو، وسلو، مېرمنو او مالي ملاتړ په برخو کې مرسته کوي.

د مهر خبري اژانس د راپور له مخې، ښاغلي چمران دا خبرې د هغه لیک د پوښتنې په ځواب کې وکړې، چې د کورنیو چارو وزارت ته په تهران ښاروالۍ کې د کډوالو د کار په هکله استول شوی دی.

په دغه لیک کې غوښتنه شوې چې د بهرنیو سپاکارو پر ځای د ایراني سپاکارو ګومارلو ته وخت وټاکل شي.

مهدي چمران وايي ښايي دا لیک ښاروالۍ استولی وي، خو ښاري شورا ته یې نه دی لېږلی.

نوموړی زیاتوي چې څوک ښاروالۍ کې کار کوي، باید قانوني کډوال وي او کار ګومارونکي هم باید د خپلو کارګرو لپاره دا قانوني بهیر اجرا کړي.

تر دې مخکې هم ځینې ایرانی چارواکو او وګړو د افغانانو پر دندو نیوکې کړې، خو په مقابل کې یې ځینې نور وګړي وايي، چې افغانان کوم کارونه کوي، ایراني وګړي یې نه کوي.

خو له اوسنیو څرګندونو سره هممهاله د ایران د کورنیو چارو وزیر له افغان کډوالو غوښتي چې خپل وطن ته لاړ شي او اباد یې کړي.

سکندر مومني په یوه مرکه کې وویل، چې ایران نور دومره کډوال نشي زغملی او ښه ده چې خپل هېواد ته ستانه شي.

مومني په یوه ټلویزیوني پروګرام کې د «بهرنیو وګړو» په اړه وویل:« ایران نور دومره کډوال نه شي زغملای».
هغه د دوشنبې په ماښام زیاته کړه:« لومړیتوب د هغو کسانو دی، چې په ناقانونه توګه او له اجازې پرته ننوځي. دا په ټوله نړۍ کې یو معمول دی او کډوال باید د کوربه هېواد جوړښتونو او قانون ته درناوی وکړي.»
د ایران د کورنیو چارو وزیر په ایران کې د بې کارۍ د زیاتوالي پړه پر افغانانو واچوله او ویې ویل:« افغانانو ډېر کاري فرصتونه اخیستي دي.»

هغه زیاته کړه، تمه لري چې افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته ستانه شي.
مومني څلور ورځې وړاندې اعلان وکړ، چې په ایران کې د افغانانو د تنظیم هر اړخیز پلان به ډېر ژر چمتو او عملي شي.
هغه وويل:« دغه هر اړخيز پلان به د يوه مناسب پروګرام او د سيمه‌ييزو او ګاونډيو ملحوظاتو په پام کې نيولو سره پلی شي.»
مهر خبری اژانس وایي، د ایران د کورنیو چارو وزیر تېره پنجشنبه د شېراز ښار سنګ سیاه سیمې ته د سفر په ترڅ کې په ایران کې د افغانانو د منظمولو په ضرورت ټینګار وکړ.
مومني چې تازه د ایران د کورنیو چارو د وزیر په توګه ټاکل شوی، د ولسي جرګې په غونډه کې وویل چې د ده لومړی ګام به د ناقانونه او بې اسناده کډوالو اېستل وي.
نوموړي په ايران کې د افغانانو لپاره د هر اړخيز پلان په اړه جزیيات نه دي ورکړي.
خو مومني چې د زمري په میاشت کې لا د کورنیو چارو وزیر نه و، د ایران د اسلامي شورا د ملي امنیت او بهرني سیاست په کمېسیون کې ټینګار وکړ، چې د کډوالو د داخلېدو د مخنیوي حل لاره د سرحدونو تړل دي.

نوموړي ویلي، چې په دې اړه به یوه تګلاره جوړه کړي.
هغه په خپله یوه ټلویزیوني مرکه کې هم په یو اړخیز ډول د پولو د بندولو پر اړتیا ټینګار وکړ او د ایران د ټولو پولو د بندولو لپاره یې د وسله‌والو ځواکونو د کار د پیل خبره وکړه.
تر دې مخکې د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان د خپل ټاکنیز کمپاین پر مهال له افغانستان سره د پولو پر تړلو ټینګار کړی و.
د افغانستان د پخواني حکومت له نسکورېدو وروسته د دغه هېواد سلګونه زره وګړي ګاونډيو هېوادونو په ځانګړې توګه ایران او پاکستان ته کډوال شول.
په تېرو درېیو کالو کې دواړو ګاونډيو هېوادونو سلګونه زره افغانان له خپلو هېوادونه په زوره اېستي دي.
د زمري په میاشت کې د شرق ورځپاڼې د ۱۰ او ۱۷ کلونو ترمنځ د یو شمېر افغان ځوانانو چې د اوسېدو قانوني اسناد یې هم لرل د نیول کېدو خبر ورکړ.
شارق په دې راپور کې د دماوند په ښار کې له یوه افغان کډوال «سید مهدي» سره د پولیسو د یوه افسر د ناوړه چلند په بیانولو سره په ایران کې له کډوالو سره د چلند موضوع لاپسې پېچلې کړه.
دغه راپور د ټولنیزو فعالانو په حواله لیکلي، که څه هم له ۱۸ کلونو د کم عمره ماشومانو او ښځو لپاره یوازې له هېواده اېستل نا قانونه کړنه ده؛ خو دا ډول پېښې رامنځ ته کېږي.
په دماوند ښار کې له «سید مهدي» سره د ایراني پولیسو د تاوتریخجن چلند ویډیو د زمري د میاشتې په ۱۷مه نېټه په افغانستان انټرنشنل کې هم خپره شوه.
دغې ویډیو د ټولنیزو رسنیو کاروونکو غبرګونونه راوپارول او دوی د دې ځوان پر غاړه د ایراني افسر د زنګون فشار په ۱۳۹۹ کال کې په امریکا کې د جورج فلویډ له مړینې سره پرتله کړ، چې په هغه هېواد کې د پراخو لاریونونو لامل هم شوی و.

د کډوالۍ نړۍوال سازمان د یکشنبې په ورځ (د وږي ۱۸ مه) په يوه نشر شوي راپور کې ویلي، پاکستان ته افغانانو د تګ له اصلي لاملونه د خپلو کورنیو له غړو سره لیدنه او زده کړو ته د لاسرسي حق دی.

په راپور کې راغلي، چې ایران ته د افغانانو د تګ کچه د تېرو اوونیو په پرتله ۳۴ سلنه زیاته شوې ده.

دغه سازمان ویلي، چې په دې موده کې ایران ته د افغانانو د تګ د زیاتوالي لامل د «اربعين زیارت» ته سفر دی.

د کډوالۍ د نړۍوال سازمان په راپور کې دا هم ویل شوي، چې له افغانستان څخه د وتلو او دغه هېواد ته د ستنېدو په بهیر کې د تېرو اونیو په پرتله ۱۴ سلنه زیاتوالی راغلی دی.

د دغه راپور له مخې؛ د روان کال له پیله تر اوسه ۱۶ زره ۲۵۷ تنه نور له ترکیې څخه افغانستان ته راستانه شوي دي.

دغه سازمان وايي، چې له ترکيې څخه د راستنېدونکو له جملې ۹۸ سلنه نارينه او دوه سلنه نور يې ښځې دي.

په راپور کې ویل شوي، چې دغه کسان زیاتره یې د کار موندلو لپاره ترکیې ته تللي وو، چې د دغه هېواد د پولیسو د ځورونې، د کاري فرصتونو د نشتوالي او د ترکیې د امنيتي ځواکونو له خوا د نیول کېدو او زنداني کېدو له امله بېرته هېواد ته راستانه شوي دي.

دغه سازمان په دې وروستیو کې ویلي، چې د زمري د ۲۸ مې څخه د وږي تر ۳ نېټې پورې څه باندې ۷۲ زره کسان له افغانستانه وتلي دي.

د جمعې په ورځ - د وږي په ۹مه - افغانستان ته د مجرمو کډوالو د یوې ډلې له لیږلو وروسته، جرمني رسنیو ویلي، چې دغه کسان په «خطرناکو جرمونو» کې ښکیل وو او د طالبانو له خوا د افغانستان د واک تر نیولو وروسته، دغه کسان خپل هیواد ته د لیږلو په په تمه وو.

د شتوتګارت ایالت د کډوالو وزارت وايي، چې په دې الوتکه کې پنځه تنه هغه افغان کډوال لیږل شوي، چې «جدي مجرمین» بلل کیږي. وزارت زیاتوي، چې د دغو کسانو له ډلې یو یې له درېو نورو ملګرو سره پر یوې ۱۴ کلنې نجلۍ جنسي تېری کړی و او له ۲۰۲۲ کال راهیسې په بند کې د جرمنې خپل هیواد ته د لیږلو په تمه و.

په همدې حال کې د بایرن ایالت د کورنیو چارو وزارت هم په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې په دې الوتکه کې درې هغه افغان «مجرمان» له جرمني څخه اېستل شوي، چې دوه یې په جنسي جرمونو او یو بل یې د نشه یي توکو د قاچاق په تړاو په بند محکوم شوي وو. د کورنیو چارو وزارت ویلي، چې دوی د ۲۷، ۲۹ او ۳۰ کلونو عمر لرونکي ځوانان دي.

جرمني رسنیو دا هم ویلي، چې دغه مجرمین له شړل کېدو مخکې د لایپزګ زندان ته لېږدول شوي وو. که څه هم جرمني رسنیو تر اوسه د ټولو اېستل شویو کسانو د جرمونو په اړه معلومات نه دي ورکړي، خو په رپوټ کې راغلي چې دغه کسان «ټول خطرناک مجرمین» دي.

جرمني د جمعې په سهار اعلان وکړ، چې ۲۸ تنه "مجرم" افغان کډوال یې له دغه هیواده بیرته افغانستان ته لیږلي دي.