په کندهار کې طالبان رسنیو ته: د «امربالمعروف» نوی قانون عملي او په ټولنه کې يې خپور کړئ

په دغه پرېکړه لیک په بېلابېلو برخو کې د افغان ښځو وضعیت ته په اشارې شوي دي، دوی اندېښنه ښودلې ده؛ که د افغانستان روان وضعیت ته په وخت سره رسیدګي و نه شي هېواد به بې ثباتۍ ته ولاړ شي.
په پرېکړه لیک کې راغلي، چې د ښځو او نجونو پروړاندې د ښوونځيو او پوهنتونو د دروازو بندېدو ښوونې او روزنې ته لاسرسی محدود کړی دی.
له تېرو درېیو کلونو راهیسي چې طالبان پر افغانستان واکمن شوي دي، افغان مېرمنې یې له ټولو حقونو په ځانګړې توګه له سیاسي او مدني مشارکت او همداراز له لوړو زده کړو منع کړي دي.
په افغانستان کې قومي او مذهبي تاوتریخوالي او همداراز په هېواد کې د نړۍوالو ترهګرو ځای پر ځای کېدل د افغان ښځو تر ټولو لویه اندېښنه ده.
دوی وایي، چې افغانستان په وروستیو کلونو کې د نړۍوالو ترهګرو په مرکز بدل شوی دی.
یادې مېرمنې په داسې حال کې په دې اړه اندېښنه څرګندوي، چې دوه ورځې وړاندې یو شمېر راپورونه خپاره شول، چې د اسامه بن لادن زوی حمزه بن لادن ژوندی دی او اوسمهال په افغانستان کې د القاعدې ډلې مشري کوي.
بلخوا پاکستان هم ادعا کوي، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې تحریک طالبان پاکستان ته امن ځای ورکړی دی.
خو طالبانو بیا تل دا تورونه رد کړي دي.
د افغان ښځو د ناستې د پرېکړه لیک په یوه بله برخه کې راغلي، چې افغانستان اوسمهال له پراخ بشري ناورین سره مخ دی، چې تر ټولو لوی زیان په دې برخه کې ښځو ته رسېدلی دی.
د پرېکړه لیک له مخې، د بشري مرستو په وېشلو کې د ښځو د کار کولو مخنیوی هم ددې لامل شوی، څو مرستې په عادلانه توګه و نه وېشل شي.
د افغانستان د بشري وضعیت په اړه په داسې حال کې اندېښنه څرګندېږي، چې اوچا څو ورځې مخکې د یوه راپور په خپرولو سره وویل، چې په ۲۰۲۴ کال کې د افغانستان لپاره د ۲،۳ میلیارد ډالرو په ارزښت د بشري مرستو د بودیجې له کموالي سره مخ دي.
د اوچا په خبره، په افغانستان کې څه باندې ۲۳ میلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري، چې له یاد شمېر ۱۷ میلیونه کسان بیا د یاد سازمان په لومړیتوب کې دي.
په البانیا کې د افغان ښځو ګډونوالو همداراز په دې پرېکړه لیک کې ویلي، چې د ډیجیټلي زده کړو نیمګړتیا راتلونکې کاري فرصتونه محدود کړي او د ښځو لپاره د ډیجیټال د نړۍوال پرمختګ مخه نیسي.

د افغان ښځو په ناسته کې د مېرمنو هوکړې او غوښتنې

د غونډې ګډون کوونکو د افغانستان د راتلونکي لپاره د ښځو د سیاسي منشور پر جوړېدو هوکړه وکړه.
یادو مېرمنو همداراز له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د طالبانو حکومت په رسمیت و نه پېژني او د بشري حقونو د نقض په برخه کې یاده ډله ځواب ویلو ته مجبوره کړي.
د افغان ښځو د ناستې د ګډون کوونکو بله اساسي غوښتنه دا ده، چې د رهبرۍ په کچه په پرېکړو کې باید ورته ونډه ورکړل شي.
یادو مېرمنو د ښوونځیو او پوهنتونو د دروازو په خلاصېدو هم ټينګار کړی دی.
دغه درې ورځنۍ ناسته چې د افغان مېرمنو تر ټولو لویه ناسته ګڼل کېږي، د چهارشنبې په ورځ د البانیا په پلازمینې تېرانا ښار کې ترسره شوه.
د دغې ناستې لپاره له ۱۳۰ زیاتې مېرمنې راټولې شوې وې، چې په کې تر ۱۲۰ ډېرې یې افغان مېرمنې وې.
په دغې ناسته کې ځینو بهرنیو چارواکو هم ګډون کړی، چې له ډلې یې د افغانستان د ښځو، نجونو او بشري حقونو لپاره د امریکا ځانګړې استازې رینا امیري، د البانیا د بهرنیو چارو وزیرې اېګلي حسني او ځینو نورو اروپايي ډیپلوماټانو هم ګډون کړی دی.
دغه غونډه د ښځو پر وړاندې د طالبانو د ځپونکو فرمانونو د غندنې او لغوه کېدو په اړه جوړه شوې ده.

د زابل ولایت د طالبانو د امربالمروف او نهي عن المنکر ریاست د دوشنبې په ورځ د (وږې ۲۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد ولایت د مرکز کلات ښار په بېلابېلو سیمو کې د امربالمعروف ریاست محتسبانو د موسیقۍ الې راټولې کړې او سوځولې دي.

په خبرپاڼه کې د زابل ولایت ځوانانو ته خبردارۍ ورکړل شوی، چې په راتلونکي کې د موسیقۍ له اوریدلو څخه په کلکه ډډه وکړي.

خبرپاڼه زیاتوي:«ساز هغه ناروا عمل دی، چې مسلمانان ډیرو ناوړو اعمالو او ګناهونو ته هڅوي. په کار ده چې ځوانان او ټولنه د داسې ناروا اعمالو څخه وژغورو.»

په زابل ولایت کې د طالبانو د امربالمروف او نهي عن المنکر ریاست د موسیقۍ الو د سوځولو ویډیو هم خپره کړې ده.

خو په خبرپانه کې نه دې ویل شوي، چې طالبانو د موسیقۍ اوریدو او یا غږولو په تور څوک نیولي او کنه.

د طالبانو د امربالمعروف وزارت د نوي قانون له اعلان سره سم د دغه وزارت د محتسبانو له لوري اعلان شوی قانون په زور پر خلکو پلی کیږي.

د طالبانو د دغه قانون له اعلان وروسته له یو شمیر ولایتونو څخه داسې راپورونه هم ورکړل شول، چې د امربالمعروف محتسبان پر لارو او سړکونو ځوانان راګرځوي، او د ږیرې نه خریلو، موسیقۍ نه اوریدلو، لډو نه کولو او پر شریعت د ځان جوړولو سپارښتنې ورته کیږي.

سرچیني وايي، یاده پېښه د یکشنبې په ورځ د (وږې ۲۵مه) مازدیګر د کابل ـ جلال اباد پر لویه لاره د خاکي تونل په سیمه کې د یوه مساپر وړونکي بس موتر او یوه ګاز وړونکي لارۍ موټر د ټکر له امله رامنځته شوې.

د سرچیني د معلوماتو له مخې په یاده پېښه کې د یوې ښځې او یو ماشوم په ګډون پنځه تنه مړه شوي او شپږ نور ټپیان شوي دي.

بل خوا د طالبانو د ۳۱۳ مرکزي قول اردو اړوند د سروبي درېیمې پلې لوا د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې دغه ټکر د دوی مرکز ته نږدې شوی. چې په یاده پيښه کې یوه ښځه مړه شوي او ۱۲ تنه نور ټپیان شوي دي.

په خبرپاڼه کې لیکل شوي، چې د ټکر له امله د مړې شوې ښځې جسد او ټپیان یې د درملنې په موخه کابل ته لېږدولي دي.

دا په داسې حال کې ده چې یوه ورځ وړاندې هم په میدان وردګ او فراه ولایتونو کې په ټرافیکي پېښو کې پنځه تنه مړه او نهه تنه نور ټپیان شوي وو.

د ملګرو ملتونو خوړو نړۍوال پروګرام د دوشنبې په ورځ د (وږي ۲۶مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، چې په افغانستان کې ډیری ماشومان په وږي نس ښوونځيو ته ځي.

دغه سازمان وايي، په ښوونځیو کې د خوړو نړۍوال پروګرام خواړه یواځیني خواړه دې چې ماشومان ټوله ورځ پر تیروي.

دغه سازمان وايي، هر سهار د افغانستان په لومړنیو ښوونځیو کې څه د پاسه اووه لکه نجونو او هلکانو ته قوي بیسکویټ ورکول کیږي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام پر اېکس پاڼه په خپره شوې ویډیو کې د یوه ښوونځي زده‌کوونکې مدینه وايي: «سهار چې کله له کوره ښوونځي ته راځم ډوډۍ نه خورم، ښوونځي ته چې راشو او بیسکویټ ونه خورو په وږي نس درس نه شو لوستلی.»

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام وايي، په دې کار سره کورنۍ هڅوي چې خپل ماشومان ښوونځیو ته ولیږي.

دغه پروګرام د زده‌کوونکو د تغذیې خبره داسې مهال کوي چې په افغانستان کې په سلګونو زرو ماشومان په خوارځواکۍ اخته دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام د وري میاشتې په ۲۱مه په یوه خبرپاڼه کې ویلي وو، چې په ۲۰۲۴ کال کې به په افغانستان کې په خوارځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر درې میلیونو ته ورسېږي.

د دغه پروګرام د تغذیې برخې مشرې مونا شیخ ویلي و، چې له دغې ډلې څخه به یوازې له ۱.۶ مېلیونه کسانو سره مرسته وشي.

د داعش خراسان څانګې د پنجشنبې په ورځ (د وږي په ۲۲مه) په یوه بیان کې وویل، چې په دایکنډي کې یې ۱۵ ولسي خلک وژلي دي.

په اسلام اباد کې د دغو فعالانو له ډلې یوې هزاره پیغلې راحله تلاش افغانستان انټرنشنل پښتو ته وويل چې تېر ماښام یکشنبه د (وږي ۲۵مه) په جلا وطنۍ د خپلو وژل شویو هیوادوالو په غم د اسلام اباد په یوې سیمې کې سره راټول او د هغوی لپاره د عدالت غوښتنه وکړه.

نوموړې وايي، دوی په دې وروستیو کې د دایکنډي ولایت د ۱۴ اوسیدونکو چې وسله والو په ډزو ووژل په غبرګون کې پر نړۍوالو غږ کوي چې د «هزاره‌ګانو د نسل وژنې مخه دې ونیسي.»

هغه وايي، «موږ دا څو کاله پرله پسې داسې درد وینو، او هره ورځ مو یا په ښوونځي، عامه ځایونو او یا د سورلۍ په لویو موټرونو پسې بمونه نښول کیږي او په ډله ییز ډول وژل کیږو، نړۍوال او ټول مسلمانان زموږ په نسل وژنه چوپ پاتې دي.»

دغه هزاره پیغله وايي، له دوی سره په شوي ظلم دې نړۍوال غلي نه پاتې کیږي او ژر تر ژره دې د دغې قضیې ټول اړخونه وڅېړي او عاملان د یې نړۍوالې محکمې ته راکاږي.

دغو فعالانو د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې تر دې مخکې هم دوی په ډله ییز ډول وژل کېدل خو واک ته د طالبانو تر رسیدو وروسته دغه لړۍ لا ګړندۍ شوې ده.

په خبرپاڼه کې وړاند ېراغلي، «له هزاره ګانو سره توپیري چلند کیږي، پر دوی لوړې مالیې او جریمې ایښودل کیږي، دوی په ډله ییز او هدفي ډول وژل کیږي، له ادارو شړل کیږي، او طالبان یې مذهب ته بې احترامي کوي او دوی له مذهبي مراسمو راګرځوي»

دوی په نړۍوالو او د سیمې په هیوادونو غږ کړی چې د هزارګانو د داسې پلان شویو او هدفمندو بریدونو د مخنیوي لپاره پر طالبانو له خپل اغېز څخه کار واخلي.

دغه پېښه چې د تېرې پنجشنبې په ورځ له غرمې وروسته د دایکنډي د سنګتخت او بندر ولسوالۍ په قرودل کلي کې رامنځته شوې ده، چې له امله یې ۱۴ ملکي کسان وژل شوي او ۶ نور ټپيان دي. خو وروسته د مړو شمېر ۱۶ ته لوړ شو.

دغه کسان وروسته له هغه د داعش له خوا ووژل شول، چې د عراق له کربلا څخه د راغلو خپلوانو زیارت کوونکو د هرکلي لپاره غور ولایت ته تللي وو.