د لبنان روغتیا وزارت وايي، د اسراییل پروني برید کې ۳۱ کسان وژل شوي

دغه ورځ چې په ۱۹۸۱م کال کې د ملګرو ملتونو له‌خوا د یوې اعلامیې په خپرولو سره د سولې د نړۍوالې ورځې په نامه ونومول شوه، چې د نړۍ په بېلابېلو هېوادونو کې په بېلابېل ډول نمانځل کېږي.
تېر کال د ملګروملتونو سرمنشي انټونیو ګوټرېش د دغې ورځې د نمانځلو په پار ویلي و، چې د سیاسي، اقتصادي، ټولنیزو او اقلیمي ستونزو له کبله تر بل هر وخت زیات خلک د خپل کور کلي پرېښودو ته اړ اېستل شوي دي.
نوموړي هیله ښودلې وه، چې رښتینې سوله هغه مهال ټینګېدای شي چې په ټوله نړۍ کې تاوتریخوالی پای ته ورسېږي.
سرمنشي دا رنګه ویلي و، چې د وسله‌والې جګړې پر بندېدو سربېره د سولې لپاره نورو ګامونو ته هم اړتیا ده چې باید واخیستل شي او حقیقي سوله هغه وخت شونې ده، چې د نړۍ د ټولو وګړو انساني حقونه خوندي شي.
که څه هم چې په افغانستان کې د طالبانو ډلې په وار، وار د سرتاسري سولې او امنیت د ټینګښت ادعاوې کړې؛ خو ملګرو ملتونو او بېلابېلو هېوادونو په افغانستان کې د موجوده وضعیت په اړه تل اندېښنې څرګندې کړې دي.
سوله د هر چا لپاره ښايي بېلابېل مفهوم ولري، په افغانستان کې هم ګڼ خلک د سولې لپاره خپل، خپل تعریفونه کوي.

هغه نجونې چې له زده‌کړو راګرځول شوې ښايي سوله ورته د هغوی د زده‌کړو د دوام په مانا وي.
سلګۍ هغه افغانه زده‌کړیاله ده، چې لوړې زده‌کړې یې نېمګړې پاتې شوې.

هغې افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل: "زما لپاره سوله په دې مانا ده، چې جګړه نه وي او په ارامه فضا کې مې زده‌کړې پای ته ورسوم."
په کابل کې یوه کونډه د نوم د نه ښودلو په شرط وايي، چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته له کاره ستنه شوې او له سختو اقتصادي ستونزو سره مخامخ ده.

هغه وایي، چې د هغې لپاره سوله د هغې د ماشومانو د ګېډو مړو په مانا ده: "زما لپاره د سولې مانا دا ده، چې زما ماشومان په ګېډه ماړه وي، واکمنان ما ته د پخوا په څېر د کار کولو حق راکړي چې خپلو ماشومانو ته حلاله روزي وګټم."
د دغو ستونزو له امله، په افغانستان کې واک ته د طالبانو له ستنېدو وروسته په سلګونه زره افغانان له هېواده وتلي او د روڼ اندو افغانانو د وتلو دغه لړۍ لا هم روانه ده.
له سولې څخه د ملګرو ملتونو د تعریف له مخې، سوله نه یوازې د جګړو درېدل دي؛ بلکې یو مثبت او خوځنده بهیر دی، چې بېلابېلې دښمنې خواوې په کې خبرو اترو ته وهڅول شي او جګړې او تاوتریخوالی پای ته ورسوي.
د ټولنیزو چارو کارپوهان بیا وايي، د سولې مانا دا نه ده چې یوازې جګړه نه وي؛ بلکې له سولې سره نورې خبرې او نور ټولنیز شرایط هم تړلي دي.

د ترکیې د کورنیو چارو وزیر علي یارلي کایا د جمعې په ورځ ( د وږي ۳۰مه) پر اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي، چې د داعش د مشکوکو کسانو د پېژندلو او نیولو لپاره د هېواد د امنیتي ځواکونو عملیات دوام لري.

د ترکیې د ځواکونو ګډ عملیات د ادانا، انتالیا، بینګول، بورسا، چوروم، دیاربکر، الازیغ، اسکي شهیر، استانبول، قیصري، کریک قلعه، کیلیس، قونیه، مانیسا، اردو، ساکاریا، سیرت او سیواس په ښارونو کې پیل شوي دي.

په سیمه کې د داعش د ګواښونو له زیاتیدو وروسته، ترکیې د داعش د مشکوکو کسانو د پیژندلو او نیولو عملیات پیل کړي او په دې وروستیو کې یې په سلګونه کسان د داعش ډلې د غړیتوب او یا له دغې ډلې سره د همکارۍ په شک نیولي دي.

په دې وروستیو کې د دغه هېواد دولتي خبري اژانسونو په بېلابېلو ښارونو کې له داعش سره د همکارۍ په تور د څه باندې ۱۰۰ کسانو د نیولو خبر ورکړی.

د روان کال د ثور میاشتې په پیل کې د ترکیې د کورنیو چارو وزارت وویل، چې په تېرو لسو میاشتو کې یې دوه زره او ۹۹۱ کسان د داعش د غړیتوب په تور نیولي دي.

د لبنان حزب الله ډلې هم په یوه اعلامیه کې وویل، چې د هېواد په شمال کې یې د اسراییل د پوځ یو مرکز د کاتیوشا توغندیو په وسیله په نښه کړی دی.

ابراهیم عقیل چې په «تحسین» مشهور و، د حزب الله تر ټولو ستر پوځي بنسټ کې چې د «جهاد شورا» په نوم پیژندل کیږي، کار کاوه.

تر دې مخکې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د لبنان د حزب الله د دغه جګپوړي قوماندان د نیولو لپاره د معلوماتو پر سر اووه میلیونه ډالره جایزه ایښې وه.

خو د هغه له وژل کېدو وروسته د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت ویاند جان کربي وویل، چې متحده ایالات په بیروت کې د حزب الله پر دغه جګپوړي قوماندان د برید لپاره د اسراییل له نیت نه خبر وو.

د اسراییل پوځ وویل، چې له لبنان څخه د اسراییل پر شمال شاوخوا شل راکټونه توغول شوي دي.

د اسراییل ټایمز خبري ویبپاڼې راپور ورکړی، چې د دغو راکټونو نیمایي د اسراییل د دفاعي سیستم له خوا نسکور شوي دي.

د لبنان حزب الله د جمعې په ورځ (د وږي ۳۰مه) پر اسراییل ۱۷۰ توغندي توغولي دي.

مېرمن فون در لاین، کییف ته سفر کړی تر څو د اروپا د ملاټړ او په ژمي کې د دفاع لپاره د چمتوالي په اړه له زلېنسکي سره خبرې وکړي.

اروسولا فون در لاین، له ولادیمیر زلېنسکي سره په ګډه خبري غونډه کې وویل، چې پر اوکراین د روسیې بې رحمانه بریدونه په دې مانا دي چې دغه هېواد د اروپايي ټولنې دوامدار ملاتړ ته اړتیا لري.

اروپايي ټولنه په داسې حال کې اوکراین ته ۳۵میلیارده یورو پور ورکړي، چې دغه هېواد د روسیې د بریدونو په وړاندې مقاومت ته دوام ورکوي او په پوځي برخه کې خورا ډیرو مرستو ته اړتیا لري.

تر اوسه روسیې د اوکراین د انرژۍ زیربناوې سختې ویجاړې کړې او د دغه هېواد په ختیځ کې یې پرمختګونه کړي دي.

د روسیې او اوکراین ترمنځ په څه باندې دوه کلنه جګړه کې د مړو او ټپیانو ټولټال شمېر یو میلیون کسانو ته رسېدلی دی.

نوموړي هیله وښوده چې نوی ډېلی بیا له بېجینګ سره مخامخ الوتنې پیل کړي او چینايي وګړو ته د ویزې اسانتیاوې برابرې کړي.

رویټرز خبري اژانس د چینايي ډیپلوماټ دا څرګندونې له نوي ډېلي سره د ژورو اقتصادي اړیکو د پراخولو په مانا بولي، چې په ۲۰۲۰ کال د همالیا په لداخ کې د سرحدي نښتې له امله خراب شوي وو.

چین له دې نښتې وروسته پر چینايي پانګونو څار ډېر کړ او هم یې هغو هندي سوداګرو ته اداري پروسه اوږده کړه چې په هندي شرکتونو کې ونډه لري.

خو د خپل تولید د زیاتولو لپاره د هندي کمپینو په هڅو پسې اوس د نوي ډېلي حکومت د ځینې دې محدودیتونو کمولو غواړي.

چین د هند د توکو تر ټولو ستره سرچینه ده او تېر کال یې دغه هېواد ته تر ټولو ډېر صنعتي تولیدات صادر کړي و.

له چین سره د هند د سوداګرۍ درز له سرحدي نښتې وروسته کم شو، خو د روان کال په مارچ کې دوه چند او ۸۵ میلیارد ډالرو ته ورسېده.