افغانستان کې پر کوکنارو بندیز د مصنوعي اپینو د تولید ګواښ ډېر کړی

د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې د یکشنبې پر ورځ (د تلې ۲۹مه) له پاکستان نه د ستنو شویو افغانانو په اړه راپور خپور کړ.

د دغه راپور له مخې، له تېر یوه کال راهیسې له څه باندې۱۱۱ زره ستنېدونکو افغانانو سره مرستې شوې، چې شاوخوا ۴۸ سلنه برخه یې ښځې جوړوي.

په راپور کې راغلي، چې د مرستو ترلاسه کوونکو له ډلې ۲،۵ سلنه یې معلولیت لرونکي کسان دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو اداره وايي، چې کابو ۳۳ سلنه راستنېدونکي غواړيد کابل، ننګرهار، هلمند او بلخ ولایتونو مرکزونو ته بیرته ستانه شي.

دغه سازمان ټينګار کوي، چې د روان ميلادي کال په مې او جولای مياشتو کې افغانستان ته د ستنېدونکو کډوالو شمېر په بې سارې توګه ډېر شوی او هره مياشت ۳۸ زره افغانان له پاکستان څخه افغانستان ته ستنیږي.

د راپور له مخې، د روان کال له پیل راهیسې په پاکستان کې شاوخوا شپږ زره او ۹۴ افغانان نیول شوي او یا هم بندیان شوي دي.

له پاکستان څخه د افغان کډوالو د اېستلو کمپاین د ۱۴۰۲ لمریز کال د تلې په میاشت کې پیل شو.

که څه هم د پاکستان دغه ګام له پراخو نړۍوالو نیوکو سره مخ شوی، خو دغه هېواد لا هم د افغان پناه غوښتونکو اېستلو ته دوام ورکوي.

له کندهار څخه سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د یکشنبې پر ورځ د دغه کس ويډيو هم لېږلې، چې د بازار په منځ کې پر ځان پټرول شیندي او وروسته ځان ته اور اچوي.

سرچینې وايي، خلکو له نوموړي اور مړ کړ او د هغه د ځان وژنې مخه یې ونیوله.

د دغه کس د نوم او کورنۍ په اړه لا معلومات نشته.

سرچينو زياته کړه، چې له پېښې وروسته د کندهار د طالبانو د دويمي حوزې امنيتي کسانو او استخباراتو دغه کس له ځان سره حوزې ته بیولی او تر اوسه يې په اړه نور معلومات نه دي خپاره شوي.

طالب استخباراتو په سيمه کې خلکو ته خبرداری ورکړی، چې د یاد کس ويډیو او عکس پرټولنيزو رسنیو خپور نه کړي.

واک ته د طالبانو له بیا رسېدو وروسته ګڼ خلک او د کورنيو نفقه برابروونکي له اقتصادي ستونزو کړيږي.

په روان کال کې دا په کندهار کې دويمه پېښه ده، چې خلک د بې کارۍ له املهځان ته اور اچوي.

له دې وړاندې په همدغه ولایت کې چې د طالبانو د مشر ملا هبت الله د استوګنې ځای دی، د اقتصادي ستونزو له کبله اووه کسانو په بېلابيلو وختونو کې ځانونه زندۍ کړي او وژليدي.

یادې محکمې په خپله ۵۰۳ مه ګڼه فتوا کې د مصادره شویو ۴۱.۳۷۵ کیلوګرامه سرو زرو د استرداد حکم کړی او دواړه کسان یې د ممنوع الخروجۍ له نوملړه ایستي دي.

د بشیراحمد صدیقي او محمدرفیع بها په نوم دا دوه کسان د ۱۳۹۶ کال په زمري میاشت کې متحده عربي اماراتو ته د ۴۱.۳۷۵ کیلوګرامه سرو زروچې ۹ خښتې کېدې، د قاچاق په تور نیول شوي وو اود لویې څارنوالۍ له لویو جرمونو سره د مبارزې عدلي او قضایي مرکز په څلور کاله تنفیذي بند او د سل، سل زره افغانۍ په ورکړې او د سرو زرو په مصادره محکوم کړي وو.

د طالبانو د فرمانونو او حکمونو د تعقیب او نظارت لوی ریاست وایي، چې ددغو دوو کسانو دوسیه د ریاست الوزرا‌ء، لویې څارنوالۍ او د کابل مرافعه محکمې له څیړنو وروسته د سترې محکمې دارالافتاء محکمې وڅیړله او د دواړو د خوشي کېدو پرېکړه یې وکړه.

مېرمن احمدي له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په خبرو کې وویل، چې د جمهوریت له سقوط وروسته برېتانیا ته کډواله شوې وه او په خپل مسلک کې یې زده کړو او کار ته دوام ورکړ.

مېرمن احمدي وایي، چې اوسمهال د اکو او الټراسونډ په برخو کې تدریس کوي.

۳۰ کلنې نورویژه احمدي خپلې لومړنۍ زده کړې په کابل کې کړې او لوړې زده کړې یې په هند او افغان سویس پوهنتون کې بشپړې کړې دي.

مېرمن احمدي له افغانستان انټرنشنل - پښتو سره په خبرو کې له طالبانو وغوښتل، چې د نجونو پروړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې پرانیزي او د ښځو پر کار کولو هم بندیزونه لرې کړي.

نوموړې وايي، «که طالبان دا دوه ګامونه پورته کړي دا به د افغانستان د پرمختګ او د ټولنې د نیمایي ځواک د ازادېدو لامل شي.»

احمدي له افغان نجونو هم وغوښتل، چې تسلیم نه شي او د خپلو حقونو د ترلاسه کولو لپاره مبارزې ته دوام ورکړي.

نوموړې په داسې حال کې په برېتانیا کې د طبي شورا غړیتوب ترلاسه کوي، چې له تېرو دریو کلونو راهیسې طالبانو له شپږم ټولګي پورته نجونو پروړاندې د ښوونځیو او پوهنتونونو دروازې بندې کړې دي او د افغان ښځو د محدودولو په موخه یې لسګونه فرمانونه صادر کړي دي.

که څه هم د ښځو پروړاندې د طالبانو هر ګام له پراخو نړۍوالو غبرګونونو سره مخ شوی، خو طالبان وایي، چې د شریعت پر اساس یې افغان مېرمنو ته ټول حقونه ورکړي دي.

اخوا، د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړې استازې او په افغانستان کې د یوناما مشرې روزا اوتنبایوا هم څو ورځې مخکې وویل، چې د نجونو پر زده‌کړو بندیز یوازې پر نجونو اغېز نه دی کړی؛ بلکې د افغانستان په کچه یې درې کلن فرصت هم ضایع کړی.

ایرنا خبري اژانس د یکشنبې په ورځ د (تلې ۲۹مه) په خپل یوه راپور کې د ایران د پوله ساتو ځواکونو د قوماندان سردار احمد علي ګودرزي له قوله لیکلي، چې د دغه هېواد په ختیځ او لوېدیځ کې له افغانستان او پاکستان سره په سرحدي پولو باندې د دېوال جوړولو او لارو بندولو د پلان پلي کولو موخه یې ایران ته د توکو د قاچاق، د نشه‌يي توکو د قاچاق او د ناقانونه کډوالو د ننوتلو مخنیوی دی.

سردار علي احمد ویلي: «د نظامي چلندونو په نظر کې نیولو سره په ځانګړي توګه د نشه‌يي توکو د قاچاق او ناقانونه کډوالۍ په برخه کې د ایران لومړیتوب اوس له افغانستان او پاکستان سره د ایران دی، چې دغه هېواد ته شاخوا ۸۰ سلنه نشه‌يي توکي له همدغو دوو لارو څخه راوړل کیږي.»

نوموړي زیاته کړې، چې دمګړۍ د سیستان او بلوچستان په لوېدیځ کې د دیوال جوړولو عملي چارې پیل شوې دي.

دا په داسې حال کې ده، چې تېره ورځ ایراني رسنیو په شمال ختیځ کې د ایران د ځمکنیو ځواکونو د سیمه ییزې اډې د قوماندان په حواله خبر ورکړی و، چې له افغانستان سره د پولې تړلو سرحدي پروژې اوږدوالی به ۳۰۰ کیلومتره وي او د پلي کولو چارې به یې د ایران د څلورو انجنیري ډلو او د ځمکنیو ځواکونو له خوا ترسره شي.

د ایران او افغانستان تر منځ د پولې د بندولو په عملیاتو کې تر څلورو مترو پورې لوړ دیوالونه غځول شوي او د دې ترڅنګ د مصنوعي ځیرکتیا ټکنالوژي هم په کې کارول کیږي.