په امریکا کې د پنسلوانیا ایالت د درغلیو په اړه د رایې ورکوونکو غوښتنلیکونه څیړي

د اریزونا د ټمپه ښار د پولیسو مشر، په یوې خبري غونډه کې وویل، چې جیفري کیلي د سپټمبر په ۱۶ مه د نیمې شپې مهال د ډیموکراټانو د کمپاین دفتر ودانۍ پر دروازو او کړکیو له لسو څخه ډیرې ډزې کړې وې.

د جیفري کیلي په لومړي برید کې چې د ډیموکراټانو د کمپاین د دفتر په ودانۍ یې کړی، هلته هیڅوک نه وو او دغه برید هیڅ تلفات نه درلودل.

د دغه چارواکي په وینا، یوه اونۍ وروسته د سپټمبر په ۲۳مه په ورته وخت کې شاوخوا ۶ مرمۍ پر ودانۍ ولګېدې، چې د دفتر د مخ کړکیو او نښو ته یې زیان ورساوه.

دوه اونۍ وروسته د اکتوبر په ۶مه، د کړکې د ښیښې د ماتیدو زنګ روښانه شو او افسرانو وموندله چې د ودانۍ مخې ته درې ډزې شوي دي.

د تورن په کور کې یې له ۱۲۰څخه ډیر ټوپکونه او تر ۲۵۰ زرو زیاتې مرمۍ ترلاسه شوي او د ده په موټر کې یو ماشیندار هم موندل شوې ده. دې کار څارنوالان دې نتیجې ته رسولي چې هغه د "ډېرو تلفاتو" اړونکي برید د ترسره کولو اراده درلوده.

په همدې حال کې، د جیفري کیلي وکیل ویلي، چې د هغه موکل هیڅ جرمي سابقه نه لري او د وسلو د لرلو جواز هم لري.

د امریکا د ۲۰۲۴ کال ټاکنې تر یوې اندازې له تاوتریخوالیو سره مل دي. ټرمپ د وژنې له دوو هڅو ژوندی پاتې شوی دی.

د ټرمپ د دورې یو شمیر پخواني لوړ پوړي چارواکي هم داسې ارزونه کوي چې ټرمپ فاشیست دی. اغلې هرېس په وروستیو دوه اونیو کې د ولسمشرۍ لپاره د ټرمپ د شخصیت او وړتیا په اړه خپل انتقادونه ډیر کړي دي.

له نوموړې څخه د سي ان ان په یو مرکه کې په مستقیمه توګه وپوښتل شول چې ایا هغه فکر کوي چې ټرمپ فاشیست دی؟ هاریس وویل؛ "هو ، زه همداسې فکر کوم.”

د دغې مرکې په یوې بله برخه کې، هرېس د غزې د جګړې په اړه د رای ورکوونکو د اندیښنو په تړاو وویل: "زه په دې پوهیږم چې ډیری کسانو ته د غزې موضوع مهمه ده، خو همدې کسانو ته د خوراکي توکو بیې هم مهمې دي او زمونږ ډیموکراسي ورته هم مهمه ده. دوی ته دا هم مهمه ده چې داسې یو ولسمشر و نه لري چې د دیکتاتورانو ستاینه وکړي او فاشیست وي.”

هرېس دا څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغې کوي چې د ټرمپ پخواني د دفتر مشر جان ایف کیلي له قوله ویل شوي، چې ټرمپ فاشیست دی. دغو څرګندونو هغه بحثونه لا ګرم کړي چې ګواکي ټرمپ دیکتاتوری ته لیوالتیا لري او په دوهمه دوره کې به له دولتي واک څخه ناوړه ګټه پورته کړي. کیلي، یو متقاعد سمندري جنرال نیویارک ټایمز ته وویل، چې د پراخ ځواک او نورو ځانګړتیاو په اړه د ټرمپ هیله د فاشیست له ځانګړتیاوو سره سمون لري.

هغه د جرمني سفر ته په اشاره وویل، «هرې نړیوالې غونډې ته چې ځم، هغوی مېڅنګ ته کوي او پوښتي، او وايي« چې هغه [ټرمپ] یې نه شي ګټلای، زموږ ولسواکي په خطر کې ده».

نوموړي دا خبرې په نیوهمپشایر کې د روغتیايي خدمتونو په تړاو یوې غونډې ته وکړې.

جوبایډنله دې وینا وروسته په نیوهمپشایر کې دډیموکراټانو د یوه نوماند د کمپاین مرکز ته لاړ او خلکو ته یې په خبرو کې وویل، چې ټرمپ باید کوټه قلفي شي.

د نوموړي له دې خبرو سره د خلکو ولولې اوچتې شوې، خو نوموړي خپله خبره بېرته ترمیم کړه او ویې ویل، چې«هغه باید سیاسي کوټه قلفي کړئ. هغه قلف کړئ، دا کار باید موږ وکړو».

د ټرمپ د کمپاین یوې ویاندې کارولین لیویت اې بي سي نیوز ته وویل، چې باید یوازې حقیقت ومنل شي، د هغه او کمالاهرېس ټول پروګرام دا دی، چې ټرمپ له سیاسي اړخه و ځوروي، ځکه په عادلانه ډول یې نه شي ماتولای».

بایډن پر ټرمپ له دې امله هم نیوکې وکړې چې د روسیې له ولسمشر ولادیمیر پوتین سره یې پر اړیکو ویاړ کړی.

هغه وویل، «په دې فکر وکړئ چې که ټرمپ بریالی شي، څه به پېښ شي».

هغه زیاته کړه« موږ باید بریالي شو».

د ټرمپ د ټاکنیز کمپاین دفتر د واشنګټن د ټاکنو کمیسیون ته شکایت لیږلی چې د هرېس له کمپاین سره د کارګر ګوند د غیر قانوني مرستو په اړه پلټنه وکړي.

د بریتانیا د کارګر ګوند د غړو په ګډون چې معمولا د ډیموکراټانو ملاتړ کوي، د ددغه هېوادیو شمېر سیاسي داوطالبان د متحده ایالاتو له ټاکنو وړاندې واشنګټن ته تللي.

ځینو بریتانیايي چارواکو له نومښودنې پرته رویټرز ته ویلي، چې د کارګر ګوند یو شمېر سلاکاران د بریتانیا د جولای میاشتې ټاکنو کې له پریکنده بري وروسته د متحده ایالتونو د ډیموکراټ ګوند له ستراتیژیستانو سره د لیده کاته لپاره دغه هېواد ته تللي.

د دوی د بحث یوه موضوع دا وه چې څنګه کارګر ګوند په ټولو هغو صنعتي سیمو کې چې په ۲۰۱۹ کې یې د دوی لاسنیوی پرېیښی و، بیرته د دوی واک ته ورغلې.

د کارګر ګوند مشر سټارمر وايي، چې د نومبر پنځمې ټاکنو کې د ټرمپ بیا بری به له نوموړي سره د دوی پر اړیکو اغیز پرې نه باسي.

ټرمپ چې د بریتانیا له ښي لاسي سیاستوال نیګل فاراګ او مخکیني لومړي وزیر بوریس جانسن سره ښې اړیکې لري، له نوموړو سره د سپټمبر میاشتې په لیدنه کې د کارګر ګوند د مشر سټارمر ستاینه کړې وه.

د امریکا د قوانینو له مخې بهرنیان په ټاکنیزو کمپاینونو کې خپلخوښی ګډون کولای شي، خو مالي مرستې نه شي کولای.

د ټرمپ شکایت د ځینو رسنیو په هغو رپوټونو استناد کوي، چې د کارګر ګوند شاوخوا ۱۰۰ داوطلب غړي به د کمالا هرېس له ټاکنیز کمپاین سره د همکاري په موخه متحده ایالاتو ته لاړ شي.

د ټرمپ کمپاین د ټاکنو له کمیسیون نه غوښتي چې ددغو بهرنیو ښکاره لاسوهنو په تړاو بیړنۍ پلټنې ترسره شي.

د بایډن حکومت د ۲۰۲۱ کال د اګست پر ۲۹مه اعلان وکړ، چې تخلیه شوي افغانان په دغه هېواد کې په قانوني توګه، خو پهلنډمهالي ډول اوسیدای شي.

د کانورسېشن په نوم د اکاډمیکو څیړنو او شننو یوه خپرندویه پاڼه وايي، سره له دې چې بایډن په ۲۰۲۳ کال کې د ۷۰ زره افغانانو مشروطې بشردوستانه ویزېتمدید کړې، خو ډیری دغه افغانان لاهم په قانوني خلا کې واقع دي او دا دوی د خپل ژوند له جوړونې راګرځوي.

د شننې له مخې، د افغانانو مشروطه بشردوستانه استوګنه (The Afghan parole program) باید هر دوه کاله وروسته د امریکا ولسمشر وغځوي.

دا ډول استوګنه د متحده ایالتونو د پناه غوښتنې له سیاستونو سره متفاوته ده، چې له ډار سره مخ بهرنیانو ته په دغه هېواد کې د اقامت او دایمي استوګنې لاره برابروي.

یوه پوښتنه دا ده چې د امریکا راتلونکې ټاکنې به د افغانانو د حقوقي وضعیت په برخه کې ټاکونکې وي که نه؟

د مشروطې بشردوستانهاستوګنې پروګرام له ۲۰۲۱ کال وروسته افغانانو ته د امریکا د لنډمهالې استوګنې امکان ور کوي، خو داهم شونې ده چې دغه پروګرام ونه غځیږي.

یو پر درې برخه افغانان چې امریکا ته تللي، په کلیفورنیا، ویرجینیا او ټکزاس کې اوسیږي، خو نور یې د دغه هېواد په نورو ایالتونو کې استوګن شوي.

د شنونکي په باور، ددې استوګنې له مخې افغانان کولای شي په دغه هېواد کې کار او زده کړې وکړي، خو ډیری د ثابت کار او کورونو په موندلو کې له ستونزو سره مخ دي ځکه دایمي اوسېدونکي نه دي او د ټولنیز امنیت شمېرې نه لري.

سره له دېچې بایډن په ۲۰۲۱ کې افغانانو ته مشروطه بشردوستانه ازادي اعلان او په ۲۰۲۳ کال کې تمدید کړه، خو یوازې کانګرس دا واک لري چې د هغوی د دایمي استوګنې قانون تصویب کړي.

د شننې له مخې، یوه دوه ګوندي وړاندیز شوې لایحه چې د افغانانو د ځای پرځای کولو په نوم یادیږي، افغانانو ته دا فرصت ور کولای شي چې په امریکا کې ددایمي استوګنې غوښتنه وکړي.

د سناتور چوک ګراسلي په ګډونتر اوسه یوڅو ګوتشمیر امریکايي جمهوري غوښتونکو قانون جوړوونکو د امنیتي دلایلو له مخې له دې سره مخالفت کړی.

هغوی وايي، چې د نویو راغلیو خلکو د ارزونې تګلارې کافي نه دي او امنیتي ګواښونو ته لاره پرانیزي.

خو ځینې نور یوازې پر هغو افغانانو تمرکز کوي، چې له امریکايي ځواکونو سره یې کار کړی.

د شننې پر بنسټ، جمهوري غوښتونکي سناتور ټام کاټن یوه بله طرح وړاندیز کړې، چې افغانانو یا هر بل کس ته د مشروطې بشردوستانه ازادۍ په برخهکې د ولسمشر واکونه محدودي.

د کانورسېشن شنونکی په دې باور دی، چې د افغانانو برخلیک به د امریکا د ټاکنو له پایلو وروسته جوت شي.

دده په باور، که چیرې کمالا هرېس په ټاکنو کې بریالۍ شي، نوموړې به احتمالا دوه کاله نور هم د افغانانو د استوګنې موده وغځوي. کانګرس به هم له ټاکنو وروسته د افغانانو د ځای پرځای کولو لایحې په اړه تصمیم ونیسي، ځکه معمولا د ټاکنو پرمهال ډیر کم قوانین تصویب کیږي.

خو دا چې ډونالډ ټرمپ به ددغو افغانانو د راتلونکي په اړه څه ګام اخلي، دا تر اوسه یوه پرانستې پوښتنه ده.

د شنونکي په باور، د هغه تېرېدورې تر ډیره د کډوالۍ پر مهارولو تمرکز درلود. په دې کې د کډوالو کم منل او افغان او عراقي ژباړونکو او د امریکايي ځواکونو همکارانو ته د ویزو د ورکولو بهیر سختول شامل وو.