چين کې د کاني همکاريو کنفرانس: چينايي پانګوال د افغانستان کانونو کې پانګونې ته ليواله دي

دا په داسې حال کې ده، چې تر دې وړاندې یو شمېر هېوادوالو له تنخواوو څخه د پخواني حکومت د امنیتي ځواکونو او د ځانمرګو بریدونو له کبله د قربانیانو د کورنیو له محرومیت څخه شکایت درلود.

د روان کال د غبرګولي د میاشتې په پیل کې د طالبانو د شهیدانو او معلولینو وزارت ويلي وه، چې تر ۴۵۰ زرو زیاتې کونډې، یتیمان او معلولین یې ثبت کړي دي.

د دې ترڅنګ دغه وزارت د روان کال په پیل کې اعلان وکړ. چې د روان کال بودیجه یې ۱۲ میلیارده افغانیو ته لوړه کړې ده.

اوس د طالبانو د شهیدانو او معلولینو وزارت ویاند فیصل خاموش وايي، په تېرو څو میاشتو کې ۱۰ میلیارده او ۱۷۰ میلیونه افغانۍ پر یتیمانو، کونډو او معلولینو وېشل شوې دي.

د طالبانو د شهیدانو او معلولینو چارو وزارت د تېر کال په مرغومي میاشت کې ویلي وه، چې د پخواني افغان حکومت د ۱۱۷ زره ۴۴۰یتیمانو، کونډو او معلولو سرتېرو نومونه یې ثبت کړي او دوی ته هر کال په دوه مرحلو کې د بانکي سیسټم له لارې «میاشتنۍ تنخواوي» ورکول کیږي.

دا لا څرګنده نه ده، چې په دغو مرستو کې د امنیتي ځواکونو د قربانیانو او په تېر حکومت کې د ځانمرګو بریدونو له کبله د قربانیانو کورنۍ هم شاملې دي که نه.

تر دې مخکې د افغانستان د پخواني حکومت د یو شمېر سرتېرو کورنیو افغانستان انټرنشنل ته ویلي و، چې په ۱۴۰۰ میلادي کال کې د طالبانو له واکمنۍ وروسته د شهیدانو او معلولینو چارو وزارت له لوري دوی ته میاشتني معاشونه بند شوي دي.

د نومبر دویمه د خبریالانو پر وړاندې د جرمونو د معافیت د ختمولو نړیواله ورځ ده.

تر دې مخکې د افغانستان د خبریالانو مرکز اعلان کړی و، چې طالبانو له ۱۴۰۰ راهیسې لږ تر لږه ۲۲۰ خبریالان نیولي دي.

دغه مرکز همدارنګه زیاته کړې، چې په دې موده کې یې د خبریالانو او رسنیو د کارکوونکو له حقونو څخه د سرغړونې ۴۴۷ پېښې یې ثبت کړې دي.

د امریکا سفارت د شنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه لیکلي، چې له افغان خبریالانو سره خپل ملاتړ اعلانوي، چې د حقایقو په لټه کې له ګواښونو، تاوتریخوالي او وېرې سره مخ دي.

دغه سفارت ازادې رسنۍ د یوې عادلانه ټولنې بنسټ بولي او زیاتوي: «موږ باید د هغو کسانو ساتنه وکړو، چې د حقایقو د څرګندولو لپاره خپل ژوند په خطر کې اچوي.»

طالبانو د خپلې واکمنۍ له پیل راهیسې په پراخه کچه د رسنیو او خبریالانو حقونه تر پښو لاندې کړي دي.

د طالبانو په درې کلنه واکمنۍ کې ګواښونه، خپلسري نیول، د افغان خبریالانو شکنجه او په ځینو مواردو کې د هغوی د مرموز وژنې پېښې زیاتي شوي دي.

د دې تر څنګ طالبانو په دې وروستیو کې د امربالمعروف د قانون په چوکاټ کې د هېواد په ۱۰ ولایتونو کې د «روح لرونکو» انځورونو پر خپرولو بندیز لګولی او د دولتي او خصوصي تلویزیونونو خپرونې یې بندې کړې دي.

خالد ځدراڼ په خپل اېکس کېزیاتوي چې د اور مړولو لپاره د اور وژنې ادارې عمله رسېدلې ده.

افغانستان انټرنشنل ته رسېدلې ویډیوګانې ښيي چې اور لا هم روان دی او شاوخوا سیمه یې لوګي پر سر اخیستې ده.

دې اور پسې د چاودنو غږونه هم اورېدل شوي، چې ښايي د ګاز ډبو د چاودنو له امله وي.

د ایران د بشری حقوقو سازمان پرون په یوه خبرپاڼه کې ویلي، چې دغه بندیان د ایران د قضايیه قوې له خوا په اعدام محکوم شوي وو.

د بشري حقونو دغه سازمان وايي، دا پنځه بندیان د چهارشنبې په سهار د کرج په قزل حصار زندان کې اعدام شول.

دغه سازمان د مصطفا غلام زاده، محمد جلالي او سمن عنبري په نوم د اعدام شویو دریو ایراني بندیانو هویت په ډاګه کړی او د یوه کس هویت لا نه دی معلوم.

تر دې مخکې د بشري حقونو سازمان هه نګاو د لړم مياشتي په دریمه خبر ورکړی و، چې د ایران حکومت په قم زندان کې دوه افغان بندیان اعدام کړي دي.

دغه سازمان په خپل راپور کې لیکلي، چې دغه دوه کسان ایوب سنګر او عبدالرقیب مالکي نومېدل.

د ایران د بشري حقونو سازمان زياته کړې، چې په تیرو څلورو کلونو کې په ایران کې د «نشه يي توکو» په تور په اعدام محکوم شوي بندیان هر کال په پرله پسې ډول زیات شوي دي.

د دغه سازمان په وینا، د ۲۰۲۲ کال په پرتله په ۲۰۲۳ کال کې اعدامونه لږ تر لږه ۸۴ سلنه زیات شوي دي.

سازمان ویلي، چې تېر کال ۲۵۶ کسان د نشه ‎يي توکو د قاچاق په تور اعدام شوي، چې سږ کال دغه شمېر ۴۷۱ کسانو ته رسېدلی دی.

په خوست کې د شیخ زاید پوهنتون ځینو محصلینو نن شنبې «د لړمه۱۲مه» وویل چې د پوهنتون مسوولانو ورته ویلي چې له دې وروسته په پوهنتون کې انځور او یا هم ویډیو نه شي اخیستی.

دوی همد دراز زیاتوي چې د شېخ زاید پوهنتون کې د ځیني استادانو تر منځ د انځور یا ویډیو پر اخیستو نظر اختلاف موجود دی.

د دوی په وینا ځیني استادانو ورته کورنی کار ور کړی ورکړی، چې د انځور او یا هم د ویډیو په برخه کې عملي کار وکړي.

تر اوسه د دې تازه محدودیتونو په اړه د خوست شېخ پوهنتون ادارې په رسمي ډول څه نه دي ویلي.

د شېخ زاید د ژورنالیزم ځینې محصلینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې دوی اړ دي، په اخري سمیسټر کې د انځور او ویډيو په برخه کې عملي کار وکړي.

د طالبانو د لوړو زدکړو وزیر خوست ته په سفر کې په شېخ زاید پوهنتون کې د یوې غونډې پرمهال خبریالان له ویډیو او انځور اخیستو منع کړل.

د خوست شیخ زاید پوهنتون مسوولانو هم خبریالانو ته ویلي وو« د ندا محمد ندیم د وینا یوازې غږ ثبتولی شئ.»

له دې وړاندې د طالبانو د امر بالمعروف او نهې عن المنکر وزارت ویلي و، چې د نوي قانون له مخې په ټولو رسنیو کې د ساکښو موجوداتو د تصویرونو پر خپرولو بندیز لګوي.

د یاد وزارت چارواکي وايي، دغه قانون به په تدریجي ډول په ټول هېواد کې پلی شي.