د کوټې ښار چاودنه کې ۱۴ پاکستاني پوځیان وژل شوي

پولیسو د مرګ ژوبلې د دغو شمېرو پخلی کړی دی.
د راپورونو له مخې، چاودنه د اورګاډي له وتلو مخکې د ټکټ پلورنځي ته څېرمه شوې ده.

په سیمه کې پولیس چارواکي وایي، د لومړنیو مالوماتو له مخې دغه پېښه یو ځانمرګی برید و.

په سیمه کې عیني شاهدان وایي، چې د چاودنې پرمهال په دغې سیمه کې د خلکو ګڼه ګوڼه ډېره وه او ښایي، چې شمېرې تر دې هم لوړې شي.
له سیمې څخه سرچینې وایي، چې د پېښې ټپيان روغتون ته لېږدول شوي دي.
پولیس وايي، د چاودنې ځای ته پولیس او د ژغورنې ډلې هم استول شوې دي.

د دغې پېښې پړه د بلوڅ ازادي غوښتونکو ډلې منلې ده.

له حماس وسله والو سره د اسراییل د جګړې له پیل راهیسي ملګرو ملتونو د تلفاتو دغه شمیرې له درېیو سرچینو سره تایید شوي او د څه باندې یو کلنې جګړې یوازې اووه میاشتو تلفات شمیرل شوي دي.

د رویټرز د خبري اژانس د راپور له مخې، د ملګرو ملتونو د بشري څانګې له خوا د جګړې په لومړیو اوو میاشتو کې تایید شوې ۸ زره ۱۱۹ وژنې د فلسطین د روغتیا وزارت له ارقامو په پرتله چې د ۴۳ زره کسانو وژل کیدل ښيي، خورا کم دي. خو مګر د ملګرو ملتونو د عمر او جنسیت پر اساس موندنې دا ښيي لکه څنګه چې فلسطیني چارواکو ویلي و، د جګړې ډېره برخه قربانیان ښځې او ماشومان جوړوي.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر له ۳۲مخیز راپور سره په یوه خبرپاڼه کې وویل، چې دغه موندنې «د نړۍوال بشردوستانه قانون له بنسټیزو اصولو څخه سیسټماټیکه سرغړونه ده.»

د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو عالي کمیشنر ولکر ترک وویل: «دا اړینه ده چې د معتبرو او بې طرفه قضایي ارګانونو له لارې د نړۍوالو قوانینو د جدي سرغړونو د تورونو په اړه دقیقه محاسبه وشي او په ورته وخت کې ټول اړوند معلومات او شواهد راټول او خوندي شي.»

په ژنیو کې د ملګرو ملتونو لپاره د اسراییل ډیپلوماټیک ماموریت دا راپور په کلکه رد کړی.

په ژنیو کې د ملګرو ملتونو لپاره د اسراییل ډیپلوماتیک ماموریت د بشري حقونو د عالي کمیشنرۍ دفتر ته په اشارې سره وویل: « دغه دفتر یو ځل بیا د حقایقو په سمه توګه منعکس کولو کې پاتې راغلی او قصداً په غزه کې د ملکي تلفاتو په رامنځته کولو کې د حماس او نورو ترهګرو سازمانونو پراخ رول ته پام نه کوي.»

اسراییل وايي، چې حماس په قصدي ډول د ملکي وګړو په منځ کې پټېږي او له هغوی څخه د انساني سپر په توګه کار اخلي، نو د دوی د وژنې مسوولیت وسله وال پر غاړه لري.

حماس د ملکي وګړو او ملکي زیربناوو، په ګډون د روغتونونو، او نورو ملکي ځایونو کارول رد کړي دي.

شخړه د پنجشنبې په ماښام د مکابي تل ابیب او اژاکس امستردام ترمنځ د فوټبال سیالۍ دمخه پیل شوه. په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې ویډیوګانې ښيي چې دواړه لوري د عربو او اسراییل ضد شعارونه ورکوي.

د متحده ایالاتو ولسمشر جو بایډن دا شخړه "په امستردام کې د اسراییل په پلویانو باندې بریدونه" بللي او دا یې « کرکه پارونکې» یاد کړي. جو بایډن پر اېکس پاڼې پیغام کې ویلي، چې هغه د اسراییل او هالنډي چارواکو سره په تماس کې دی. هغه ټینګار وکړ، چې هغه د هالنډ د چارواکو د ژمنې ستاینه کوي چې د دې پیښې عاملینو سره حساب کوي.

د امستردام ښاروال فمکه هالسما وویل، چې په دې ښار کې د درېیو ورځو لپاره مظاهرې منع دي.

د فرانسې ولسمشر امانویل مکرون دا برید "په تاریخ کې تر ټولو توره شیبه" وبلله او ټینګار یې وکړ، چې د هغه هېواد به د "یهودیت ضد" کړونو پر وړاندې مبارزې ته دوام ورکړي.

جرمن چارواکو دغه شخړې «شرمناکه» او د نه منلو وړ بللي دي. د جرمني لومړی وزیر او د بهرنیو چارو وزیرې په اروپا کې د یهودانو پر امنیت ټینګار وکړ.

د اروپایي کمېسیون مشرې اروسولا فون در لاین وویل: "په اروپا کې د یهودیت ضد کړنو لپاره ځای نشته او موږ هوډ لرو چې د هر ډول نفرت سره مبارزه وکړو."

د هالنډ پاچا ویلیم الکساندر دا بریدونه وغندل او ویې ویل، چې هېواد به یې د یهودیت ضد کړونو پر وړاندې بې تفاوته پاتې نه شي.

جو بایډن ویلي دي: "موږ باید د یهودیت ضد کړنو پر وړاندې پرته له وقفې مبارزه وکړو."

د اسراييل د بهرنيو چارو وزارت ويلي، چې د دغه تاوتريخوالي په اړه به پلټنې وکړي. د اسراییل لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو د "یهود ضد" ګواښونو په اړه خبرداری ورکړ او ویې ویل: "موږ دا ډول پېښې نه شو منلی."

د هالنډ لومړي وزیر ډیک شوف په بوډاپیسټ کې د اروپايي ټولنې د سرمشریزې په څنډه کې وویل: "هغه پېښه چې په هالنډ کې شوې په اړه یې د شرم احساس لرم. دا یوه ویرونکې شپه وه."

هغه له دې مخکې له بنیامین نتنیاهو سره په ټیلیفوني خبرو کې ویلي و، چې د اسراییل پر وړاندې د «یهودیت ضد» بریدونه په بشپړه توګه د منلو وړ نه دي او برید کوونکي به وپېژندل شي او محاکمه به شي.

نوموړي د جمعې په ورځ (د لړم ۱۸مه) پر اېکس خواله رسنۍ لیکلي، چې د هېواد په ۴۱ښارونو کې د کډوالو پر ضد د دغه هېواد د ځواکونو په عملیاتو کې ۲۵۷د انسان قاچاق وړونکې نیول شوي دي.

هغه تاييد کړه، چې د دغو کسانو له ډلې د ١٦٩٣ کسانو په اړه د محاکمې حکم صادر شوى دى. ترکيې د انسان قاچاق وړونکو د هويت په اړه جزیيات نه دي ورکړي.

علي یارلیکایا وویل، چې د ناقانونه کډوالۍ د مخنیوي لپاره د ترکي ځواکونو ګډ عملیات په ټول هیواد کې دوام لري.

ترکي رسنیو خبر ورکړی، چې په تېره میاشت کې ۳۳تنه افغان کډوال په ایرزورم ښار کې نیول شوي او د اخراج لپاره توقیف ځایونو ته لېږدول شوي دي.

په وروستیو میاشتو کې، ترکیې د کډوالو د پیژندلو، توقیفولو او شړلو او د قاچاقبرانو د محاکمه کولو بهیر ګړندی کړی دی.

د هند د اساسي قانون د ۳۷۰مې مادې ځینو برخو د جمو او کشمیر خلکو ته ځانګړي امتیازات ورکړي وو، مګر د مودي حکومت په ۲۰۱۹ کال کې دا قانون بدل کړ او د جمو او کشمیر سیمې ځانګړي امتیازات یې لغوه کړل. د هند سترې محکمې دا پرېکړه په وروستیو کلونو کې تایید کړه.

په دې وروستیو کې، په کشمیر کې یو شمېر نوي ټاکل شوي قانون جوړونکو یو پرېکړه لیک تصویب کړ چې د هند د اساسي قانون د ۳۷۰ مې مادې پراساس دې سیمې ته د نسبي خپلواکۍ د بیا راستنولو غوښتنه کوي.

مګر، مودي د خپل دولت له پرېکړي چې په ۲۰۱۹ کال کې یې د اساسي قانون په ۳۷۰ ماده کې تغییرات راوستي و، دفاع وکړه.

نرېندرا مودي د هند په لویدیځ مهاراشترا ایالت کې په یوه غونډه کې وویل: «یوازې د بابا صاحب امبدکار اساسي قانون به په کشمیر کې پلي شي. د نړۍ هېڅ ځواک نشي کولی په کشمیر کې ۳۷۰مه ماده بیا پلي کړي.»

د دې مادې له مخې چې په ۱۹۵۹ کې تصویب شوې، جمو او کشمیر د قانون له نظره ځانګړی وضعیت درلود او تر هغه چې د هند حکومت او کشمیري چارواکو موافقه نه وه، د هند ډېری قوانین په دې سیمه کې نه پلي کیدل.

۳۷۰مه ماده تر ۲۰۱۹ کال پورې د اعتبار وړ وه، مګر د نرېندرا مودي په مشرۍ د هند حکومت پریکړه وکړه چې دا ماده لغوه کړي او د کشمیر نسبي خپلواکي له منځه یوسي.