ځایي سرچینو افغانستان انټرنشنل پښتو ته ویلي، چې تېره شپه د لغمان ولایت مرکز مهترلام بابا په یونس څلور لاري کې د طالبانو اړوند د یوې ډلګۍ دوو وسلهوالو ترمنځ د یوه هلک پر سره شخړه رامنځته شوې، چې په پایله کې دوه تنه طالب وسلهوال ټپیان شوي دي.
سرچینه زیاتوي، چې دغو دوو ټپي شویو طالب وسلهوالو د محمد عیسی په نوم یو بل طالب سره د سبحان الله په نوم د یوه هلک د ترلاسه کولو په سر شخړه کړې ده.
د سرچینې په وینا، دغو طالبانو غوښتل چې یاد هلک دې له دوی سره و اوسېږي.
سرچینه وړاندې وایي، دغو طالبانو تر لفظي شخړې وروسته پر یو بل ډزې کړې چې په پایله کې یې دوه تنه طالبان سخت ټپیان شوي دي چې د یوه ټپي روغتیایي حالت نازک ښودل شوی دي.
طالبانو لاتراوسه د دغې پېښې په اړه څه نه دي ویلي.
دا لومړی ځل نه دی، چې د طالبانو ترمنځ د هلکانو پر سر شخړه د مرګ ژوبلې تر بريده رسېږي؛ بلکې تر دې وړاندې هم د هلمند په مارجې ولسوالۍ کې د یوه هلک پر سر د طالب وسلهوالو ترمنځ شخړه کې یو طالب وژل شوی و او ۵ نور ټپیان وو.
د هېکرانو یوې ډلې «طالب لیکس» لهخوا په خپرو شویو سندونو کې راغلي، چې د طالبانو په امربالمعروف او شکایتونو اورېدو وزارت کې طالبان له دولتي بودجې خپل شخصي موټرونه ترمیموي او تېل یې هم کاروي.
په دې اړونده خپاره شوي مکتوب کې د طالبانو د یاد وزارت له بېلابېلو معینیتونو، ریاستونو او ادارو غوښتل شوي، چې د دغه وزارت په بودجه دې د خپلو شخصي موټرو د ترمیم او ورته د تېلو اچولو څخه ډډه وکړي.
همدا راز مکتوب څخه انګېرل کېږي، چې د دغه وزارت یو شمېر غړي دولتي موټر په شخصي توګه کاروي او ان د دولتي موټر چلوونکو پر ځای یې ورته شخصي هغه ګومارلي دي.
په مکتوب کې راغلي، چې د رسمي وخت څخه وروسته که هر کارېدونکی دولتي موټر خرابېږي؛ نو د ترمیم مسوولیت یې د دغه وزارت پر غاړه نه دی.
په مکتوب کې دا هم راغلي، چې له رسمياتو وروسته که د شخصي موټرچلوونکي له لوري دولتي موټر ټکر شي؛ نو دوی یې د جوړېدو مسوولیت نلري او د جوړېدو مسوولیت یې د هماغه چلوونکي او کاروونکي پرغاړه دی.
تېره ورځ هم د طالبانو د امربالمعروف او نهې عنالمنکر وزارت ویاند سیفالاسلام خیبر د رسنیو هغه راپورونه او ادعاوې بې بنسټه یادې کړې، چې پکې راغلي ویل شوي و چې د دغې ډلې د امر بالمعروف وزارت محتسبینو ته زغروال موټر او وسلې ورکړل شوې دي.
د ښاغلي خیبر په وینا، په مرکز او ولایاتو کې د دغه وزارت هیڅ یو چارواکی زغروال ګاډی او وسله نلري.
هغه زیاته کړې، چې د امر بالمعروف وزارت محتسبین د نورو وزارتونو له کارکوونکو هیڅ ډول لوړوالی نهلري او په وړیا ډول په پوځي مرکزونو کې د دوی د وړیا درملنې راپورونه هم بې بنسټه دي.
د هېکرانو یوې ډلې «طالب لیکس» لهخوا په افشا شویو سندونو کې د طالبانو د کانونو او پټرولیم وزارت اړوند یو سند کې ښکاري، چې دغې ډلې په ۱۴۰۲ زېږدیز کال کې له عایداتي سرچینو څخه ۱۷.۵ میلیارده افغانیو د لاسته راوړلو هدف ټاکلی و.
د کانونو او پټرولیم وزارت په افشا شوي مکتوب کې لیکل شوي، چې دغه هدف یې د خپلو بېلابېلو سرچینو څخه د عوایدو راټولولو په موخه ټاکلی و او اړونده ادارو ته یې لارښوونې کړې وې چې د راټولولو په تړاو یې خپلې هڅې ګړندۍ کړي.
په اړونده مکتوب کې راغلي، چې د کانونو قراردادونه د دغو عوایدو یو تر ټولو مهمه سرچینه ده او باید په دې تړاو په ټولو ولایتونو کې د طالبانو ریاستونه خپل فعالیتونه پراخ کړي.
په یاد راپور کې د طالبانو ولایتي ریاستو ته سپارښتنه شوې، چې په تېرو دوو کلونو کې د ترلاسه شویو عوایدو او قراردادونو اړوند معلومات هم د طالبانو د کانونو له وزارت سره شریک کړي.
د هېکرانو یوې ډلې «طالب لیکس» لهخوا په افشا شویو اسنادو کې د کورنیو چارو وزارت یو مکتوب د ملاهبت الله د هغه حکم اړوند دی، چې له مخې یې په لغمان ولایت کې د «فراشغان» په نوم د نوې ولسوالۍ د جوړېدو امر ورکړی دی.
په دغه مکتوب کې ویل شوي، چې یاده ولسوالي د طالبانو د واکمنۍ دوام لپاره سیاسي ارزښت ورکوي او دوی لا پیاوړي کولای شي.
په مکتوب کې دارنګه راغلي، چې په لغمان کې د طالبانو والي او د سیمې خلکو د یادې ولسوالۍ د جوړېدو په تړاو له ملا هبت الله څخه غوښتنې کړې وې.
په دې تړاو یو بل مکتوب هم شته، چې د طالبانو د لوړو زدهکړو سختدریځي وزیر ندا محمد ندیم په ګډون د یادې ډلې د یو شمېر نورو وزارتونو د وزیرانو لاسلیک هم پکې شته او له ملا هبت الله څخه یې د یادې ولسوالۍ د منظورۍ غوښتنه کړې ده.
په دغه مکتوب کې راغلي، چې دغه ولسوالي دې د ۱۴۰۴کال په تشکیل کې ونیول شي.
فراشغان تر دې وړاندې د لغمان ولایت د دولت شاه ولسوالۍ اړوند یوه دره وه، چې طالبانو په ولسوالۍ بدله کړه.
اکانومېسټ مجلې په یوه راپور کې لیکلي، چې افغان طالبانو د ټي ټي پي د بریدونو د مخنیوي په برخه کې د پاکستان پر پرله پسې غوښتنو سترګې پټې کړې دي. د راپور له مخې، طالبانو تل پاکستاني جنرالانو ته د لاس "منځنۍ ګوته" ورښودلې.
د امریکا د سولې انسټیټیوټ یوه څېړونکي ویلي، چې پاکستان د طالبانو په ملاتړ کې ناسمه محاسبه کړې وه.
د پاکستان د پوځ مشر جنرال عاصم منیر تېره میاشت وویل: "دوی زموږ خبره نه اوري." هغه زیاته کړه: "له طالبانو زموږ غوښتنه ساده ده، موږ یوازې له خپل ورور ګاونډي څخه غواړو چې د پولې له هاخوا پاکستان ته د ترهګرۍ د خپرېدو مخه ونیسي."
له دې سره، طالبانو دغه غوښتنې له پامه غورځولي دي.
د تېر ډسمبر په میاشت کې د تحریک طالبان پاکستان له خوا پر ډېورنډ فرضي کرښې برید کې ۱۶ پاکستاني پوځیان ووژل شول.
د دغه برید په غبرګون کې د پاکستان پوځ په افغانستان کې د دغې ډلې پر پناه ځایونو هوایي بریدونه وکړل.
په ځواب کې طالبانو د پاکستان تحریک طالبان خپل "مېلمانه" وبلل او د غچ اخیستو ژمنه یې وکړه.
د پاکستان له برید سمدستي وروسته طالبانو د دغه هېواد پر سرحدي ځواکونو برید وکړ.
برېتانوي اونيزې اکانومېسټ ليکلي، چې پر دغه کړکېچن متحد د پاکستان غوسه د پوهېدو وړ ده.
د پاکستان د سولې د مطالعاتو د انسټیټیوټ د راپور له مخې، په ۲۰۲۴ کال کې په دغه هېواد کې شاوخوا ۵۲۱ ترهګریز بریدونه شوي، چې د تېر کال په پرتله ۷۰ سلنه زیاتوالی ښيي.
په دغو بریدونو کې لږ تر لږه دوه زره کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي.
د دغه راپور له مخې، د وسله والو تاوتریخوالی چې له ۲۰۱۴ کال راهیسې په پاکستان کې کم شوی وو، په ۲۰۲۱ کال کې له افغانستانه د امریکايي ځواکونو له وتلو وروسته د هر کال په تېرېدو په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ پر مهال زیات شوی دی.
تحریک طالبان پاکستان د اکثرو دغو حملو مسولیت منلې ده.
پاکستاني چارواکي اټکل کوي، چې د تحریک طالبان پاکستان شاوخوا لس زره جنګیالي د دواړو هېوادونو ترمنځ د ډېورنډ فرضي کرښې ته نږدې سیمو کې فعال دي.
دغې ډلې تر ډېره پر پاکستاني امنیتي ځواکونو خپل بریدونه ډېر کړي دي.
د امریکا د سولې انسټیټیوټ انډریو وایلډر دې مجلې ته وايي: "پاکستان په دې اړه غلط فکر کاوه چې طالبان به واک ته له راتلو وروسته د باور وړ متحد وي."
اکانومېسټ زیاته کړې، چې د افغان طالبانو له بېلابېلو ډلو سره د پاکستان غیر مساوي اړیکو هم دغه ستونزه زیاته کړې ده.
د پاکستان پوځ د افغانستان په ختیځ کې د حقاني شبکې ته نږدې دی، خو تحریک طالبان پاکستان د طالبانو مشر هبت الله اخوندزاده ته وفادار دی.
دا په داسې حال کې ده، چې اخوندزاده او پاکستاني جنرالانو تر منځ اړیکې سړې شوي.
پر طالبانو د فشار راوړلو لپاره، پاکستان د کډوالو د اېستلو او د ترانزیت د محدودولو په څېر مسایل کارولي دي.
اکانومیسټ لیکي، چې د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې له پاکستانه شاوخوا ۸۱۵ زره افغانان شړل شوي دي.
ملګري ملتونه اټکل کوي، چې اوس هم شاوخوا درې میلیونه افغانان په پاکستان کې مېشت دي.
د دواړو هېوادونو ترمنځ سوداګري هم د پام وړ کمه شوې ده، خو افغان طالبانو په خپل دریځ کې کوم بدلون نه دی ښودلی او پوهېږي چې د پاکستان فشارونه محدودیتونه لري.
دا په داسې حال کې ده، چې تېره میاشت طالبانو په کابل کې د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي کوربه و.
د طالبانو او تهران ترمنځ سوداګریزې او سیاسي اړیکې زیاتې شوي دي.
دغه راز په دوبۍ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر او د هند د بهرنیو چارو د مرستیال تر منځ له وروستۍ ناستې وروسته د پاکستان اندېښنې نورې هم زیاتې شوې.
د نامعلومو هېکرانو ډلې «طالب لیکس» لهخوا په خپرو شویو سندونو کې راغلي، چې د طالبانو د کانونو وزارت د قاچاق په تور نیول شوي کس ته له خپل مالیې وزارت څخه یوه بهرني هېواد ته د قیمتي ډبرو د لېږد اجازه غوښتې.
څو ورځې وړاندې د هېکرانو یوې ډلې چې هوېت یې څرګند شوی نه دی په یوه سایبري برید کې د طالبانو د ۲۱ مهمو ادارو زرګونه اسناد خپاره کړل، چې په دغو سندونو کې د کانونو وزارت اړوند ځينې اسناد هم خپاره شوي دي.
د یاد وزارت اړوند یوه مکتوب کې راغلي، چې پکې د ګران بیه ډبرو د یوه کاروباري یما نیازي د نیول کېدو خبره شوې ده.
په مکتوب کې ویل شوي، چې یاد کس د کابل په هوایي ډګر کې د طالبانو د امنیتي ادارو له لوري د ګران بیه ډبرو د قاچاق په تور نیول شوی و.
په دغه مکتوب کې د طالبانو د کانونو وزارت د دې ډلې له مالیې وزارت څخه غوښتي، چې یاد کس ته دې یوه بهرني هېواد ته د یاقوت، زمرد او عقیق د لېږد اجازه ورکړي.
د دې ترڅنګ چې په دې مکتوب کې نه دي ویل شوي، چې یاد کس دغه ګران بیه ډبرې او ګوتمۍ چېرې لېږدوي، د دغو ډبرو د وزن او بڼې په تړاو هم معلومات شریک شوي نه دي.
طالبان له یوې خوا د قاچاق په تور خلک نېسي؛ خو نورې ډلې یې بیا بېرته د خوشې کېدو او له هېواده بهر د همدغو نیول شویو قیمتي ډبرو د وړل کېدو اجازې غواړي.
هم مهاله ویل کېږي، چې د طالبانو یو شمېر لوړ پوړي غړي د کانونو په سترو قرادادونو کې ښکېل دي او د قیمتي ډبرو قاچاق له لارې هم په پراخ فساد کې ډوب دي.
داسې راپورونه هم شته، چې د افغانستان قیمتي ډبرې پېښور ته هم قاچاق کېږي او د پېښور له نمک منډيي نورو هېوادنو ته لېږدول کېږي.
د هېکرانو دغې ډلې د کانونو وزارت ترڅنګ د بهرنیو چارو، مالیې، عدلیې، اطلاعات او کلتور، عامې روغتیا، سوداګرۍ، اوبو او برېښنا، کډوالو، مخابراتو، کانونو او د امربالمعروف وزارتونو او د رییس الوزرا اقتصادي مرستیال د دفتر، د ملي احصايي او معلوماتو ادارې، د زندانونو خپلواکې ادارې او سترې محکمې زرګونه نسخې سندونه خپاره کړل.
د دغو سندونو له خپرولو وروسته د طالبانو د مخابراتو او ټکنالوژۍ وزارت تایید کړه، چې د دې ډلې ځیني سندونه افشا شوي دي.
د طالبانو د مخابراتو وزارت وايي، چې افشا شوي معلومات د شخصي کمپيوټرونو اړوند دي او یاد کمپيوټرونه له انټرنیټې امنیتي تدابیرو برخمن نه وو.
تر اوسه د هېکرانو هوېت نه دی روښانه شوی او نه هم کومې ډلې د دغه سایبري برید پړه په غاړه اخیستې ده.