د امریکا نړۍوالې پراختیا ادارې سرپلټوونکی له دندې کوښه کړای شو

پاچا عبدالله وایي: «د خپل هېواد ټیکاو او د وګړو د هوساینې اهمیت مې روښانه کړ، په غزه او لویدیځه غاړه کې مې د فلسطینیانو د بې ځایه کیدو په وړاندې د اردن د ثابت دریځ په کلکه ملاتړ وکړ.»

ملک عبدالله زیاته کړې، «د فلسطینیانو له بې ځایه کیدو پرته د غزې بیا رغونه او بشري وضعیت ته پام باید د ټولو لپاره لومړیتوب وي.»

پاچا دا هم روښانه کړه چې د دوه اړخیز حل پر بنسټ د عادلانه سولې ترلاسه کول د سیمه ییز ثبات د ډاډمن کولو لپاره اړین دي، هغه وړاندې وايي، چې «ولسمشر ټرمپ د سولې سړی دی» او د غزې د وروستي اوربند په خوندي کولو کې یې د ولسمشر ټرمپ د مهم رول ستاینه کړې ده.

پاچا عبدالله هیله څرګنده کړه چې امریکا او ټول اړوند اړخونه به ډاډ ترلاسه کړي چې اوربند دوام ومومي.

سربیره پردې، پاچا په لویدیځه غاړه کې د تاوتریخوالي کمولو اړتیا باندې ټینګار کړی، او خبرداری یې ورکړی چې د وضعیت هر ډول خرابیدل کولی شي د ټولې سیمې لپاره اوږد مهاله اغیزې ولري.

هغه د اردن ژمنه بیا تایید کړه چې په سیمه کې د هرچا لپاره د عادلانه او جامع سولې د ترلاسه کولو لپاره له شریکانو سره په فعاله توګه کار کوي.

د اردن پاچا عبدالله دا څرګندونې په داسې حال کې کړي چې د اسراییل لومړی وزیر بنیامین نتنیاهو ګواښ کړی که حماس د شنبې تر غرمې پورې هلته بندیان خوشې نه کړي نو په غزه کې به «شدیده جګړه» بیا پیل کړي.

دا ناندرۍ وروسته له هغه راپورته کېږي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په یوه خبري غونډه کې خبریالانو ته وویل چې «موږ به غزه ونیسو» او د اردن له پاچا عبدالله څخه یې وغوښتل چې د جبري بې ځایه شویو فلسطینیانو لپاره ځمکه ځانګړې کړي.

نوموړي زیاته کړې، چې هېڅ ځواک نه شي کولای فلسطینان له خپلې خاورې وباسي او زیاتوي چې ډېرو هېوادونو هڅې وکړې، څو دا کار ترسره کړي، خو بریالي شوي نه دي.

الشرع زیاته کړې ده: «د شاوخوا ۸۰ کلونو په اوږدو کې د فلسطینیانو د بې‌ځایه کولو ټولې هڅې ناکامې شوي او هغه کسان چې خپله خاوره یې پرېښې ده، پر خپلې پرېکړې پښیمانه دي. هغه درس چې هر نسل د فلسطین له موضوع څخه زده کړی، د خپلې ځمکې د ساتنې ارزښت دی.»

دغه‌راز، د سوریې ولسمشر خبرداری ورکړی، چې که ټرمپ وغواړي د فلسطینیانو د کډه‌کولو مشري پر غاړه واخلي، عاقلانه کړنه نه ده او نه هم له سیاسي اخلاقو سره سمون لري.

د سوریې د انتقالي دورې ولسمشر احمد الشرع دا څرګندونې داسې مهال کوي چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وړمه ورځ ویلي و، چې د «غزې مالکیت» لپاره د نوموړي د پلان په چوکاټ کې بې‌ځایه شوي او د سیمې اوسېدونکي هلته د بېرته ستنېدو حق نه‌لري.

د هغه په وینا، غزه به د نوموړي لپاره د «املاکو جوړونې» یوه پروژه وي او د دغې سیمې اوسېدونکي به د خپلې خاورې له پرېښودو پرته بله لار ونه‌‌لري.

دې سره جوخت، مسلمانو هېوادونو او فلسطیني ډلو د ټرمپ له دغه پلان سره مخالفت ښودلی، خو اسراییلي چارواکو یې بیا ملاتړ کړی دی.

نوموړي دغه راز په خپلو خبرو کې خبرداری ورکړ، چې د اسراییلي یرغمل شویو کسانو د نه خوشې کېدو په صورت کې به د حماس تر بشپړې ماتې پورې اسراییلي پوځیان سختو جګړو ته بېرته وګرځي.

هغه زیاته کړه: «وروسته له هغه چې حماس اعلان وکړ چې د یرغمل شویو بندیانو خوشې کول ځنډول شوی، هغه اسراییلي پوځ ته امر وکړ، چې خپل ځواکونه په غزه او شاوخوا سیمو کې ځای پر ځای کړي.»

بل خوا، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ هم حماس ته خبرداری ورکړی، که چېرې ټول یرغمل شوي کسان د شنبې تر ورځې خوشې نه شي؛ نو د غزې اوربند به پای ته ورسوي.

دغه څرګندونې تر هغه وروسته کېږي، چې حماس د یرغمل شویو کسانو خوشې کول تر نامعلومې مودې وځنډول.

حماس ویلي و، چې د یرغمل شویو کسانو خوشې کول د غزې د اوربند له تړونه د اسراییل د سرغړونو له امله تر نامعلومې مودې پورې ځنډوي.
د حماس د دغې پرېکړې په غبرګون کې ټرمپ له رسنیو سره په خبرو کې وویل، که د شنبې په ورځ د غرمې تر ۱۲ بجو پورې ټول اسراییلي یرغمل شوي کسان خوشې نه شي؛ نو وضعیت به له کنټروله ووځي.
د هغه په وینا: «که ټول یرغمل شوي کسان د شنبې په ورځ د غرمې تر ۱۲ بجو پورې خوشې نه شي؛ نو زه به د اوربند د لغوه کولو غوښتنه وکړم او بیا به هرڅه پای ته ورسېږي.»

بېنېټ د سې‌شنبه په ورځ (د سلواغې ۲۳مه) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په یو پوسټ کې زیاته کړې، چې د یادې محکمې د کمزوري کېدو هڅې به د نړۍ په کچه د عدالت د خوندي‌توب په برخه کې د قربانیانو غوښتنو ته زیان ورسوي.

د بېنټ په وینا، د جرمونو نړۍواله محکمه د نړۍوالو جنایتونو لپاره د حساب‌ورکونې او عدالت یوازینۍ مرجع ده.

دا په داسې حال کې ده، چې د جرمونو نړۍوالې محکمې د امریکا له لوري د محکمې پر لوی څارنوال کریم خان لګېدلي بندیزونه غندلي دي.

دغه‌راز یادې محکمې له خپلو ۱۲۵ غړو هېوادونو، مدني ټولنې او د نړۍ له ټولو ملتونو غوښتي وو، چې د نړۍوال عدالت لپاره یو موټی شي.

سپینې ماڼۍ د دوشنبې په ورځ تایید کړه، چې د جرمونو نړۍوالې محکمې څارنوال کریم خان یې تحریم کړی دی.

سپینې ماڼۍ د یادې له خوا د متحده ایالاتو او اسراییل پر وړاندې تورونه "غیر قانوني او بې اساسه" بللي دي.

د یادولو ده، چې تر دې وړاندې کریم خان د طالبانو د مشر هبت الله اخوندزاده او د دې ډلې د قاضي القضات د نیولو امر صادر کړی دی، خو امریکا په رسمي ډول د دې غوښتنې ملاتړ نه دی کړی.

د پاکستان ډان ورځپاڼې د راپور له مخې د دغه هیواد پوځ تیره شپه د شمالي وزیرستان میرانشاه ولسوالۍ په تپې سیمه کې د پاکستان پوځ په عملیاتو کې د ټي ټي پي پنځه وسله وال وژل شوي او درې نور ټپیان دي،

د ډان د سرچینو په خبره، په وژل شویو کې د «ضرار افغان، نقیب الله افغان او سرکش افغان په نومونو درې وسله وال شامل دي.»

د دوشنبې تر ناوخته پورې، د پاکستان پوځ د رسنیو څانګې د یادو عملیاتو په اړه کومه رسمي خبرپاڼه نه وه خپره کړې.

ځایي سرچینو ویلي، چې له برید وروسته د وسله والو پټنځای اور واخیست او ځینې جسدونه دومره سوځوېدلي دي، چې پیژندل یې ناشوني وو، او پوځ له عملیاتو وروسته دغه جسدونه او ټپیان نامعلوم ځای ته لېږدولي دي.

سربېره پردې د پښتونخوا کرک ولسوالۍ د داود شاه بندر په میرکاکم سیمه کې هم د پولیسو او امنیتي ځواکونو په ګډو عملیاتو کې د پاکستاني طالبانو د تحریک، مهم قوماندان کلیم الله د ډلې څلور تنه وژل شوي دي.

چارواکو ویلي چې یادې ډلې تېره اوونۍ د بهادرخیلو په سیمه کې په یوې امنیتي پوستې برید کړی وو چې په پایله کې ۳ پاکستاني پولیس وژل شوي او ۶ نور ټپیان و.

ډان د یو بل خبر له مخې، ویلي، چې د پښتونخوا په تیرا کې د قبایلي سوداګرو د مشر حاجي شیر محمد او د هغه د ملګري له وژل کېدو څخه وروسته ځایي خلک په ویره کې دي.

حاجي شیر محمد د تیرا بازار د سوداګرو د ټولنې مشر و، چې څو ورځې وړاندې د ټي ټي پي په یوه برید کې له خپل یوه بل همکار سره ووژل شو.

یوه ځايي سوداګر، چې نه یې غوښتل نوم یې واخیستل شي، ډان ته ویلي: «ځایي سوداګرو او عادي اوسیدونکو په امنیتي ادارو خپل باور له لاسه ورکړی،اوس دوی د خپل مشر او یوه همکار د وژل کېدو وروسته ځان ترهګرو پیښو له امله ځان ناامني احساسوي.»