طالبان وايي د تاج بېګ ماڼۍ د بیارغونې چارې ۹۵ سلنه بشپړې شوې دي

رویټرز خبري اژانس د خپلو سرچینو په حواله لیکلي چې د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې د فعالیتونو په ځنډېدو سره د سترو طبیعي پېښو پر وړاندې د متحده ایالاتو نړیوال پروګرام هم درول شوی دی.

په راپور کې راغلي چې د «USAID» په له منځه وړلو سره، د متحده ایالاتو د بېړني غبرګون ټیمونه «ډي اې ار ټي» چې په نورو هېوادونو کې مېشت دي، نه شي کولی خپل فعالیتونه جاري وساتي.

ویل کیږي د «DARTs» ټیمونه له روزل شویو او تخنیکي پرسونل څخه جوړ شوي چې له ناورین وروسته له ۲۴ تر ۴۸ ساعتونو پورې د بېړنيو خدماتو په چمتو کولو کې تخصص لري.

د طبیعي پېښو د بېړني غبرګون ټیمونه په مختلفو هېوادونو کې مېشت دي او په وروستیو لسیزو کې یې د نړۍ د لویو طبیعي پېښو او بېړنیو حالتونو په مدیریت کې پام وړ رول لوبولی دی.

دغو ټیمونو په ډېرو بدو حالاتو کې بېړنۍ مرستې چمتو کړې دي.

د راپورونو له مخې، د امریکا د بېړنیو حالاتو د غبرګون ټیمونو د هایټي د ۲۰۱۰ کال زلزله کې چې ۳۰۰،۰۰۰ کسان یې ووژل، په جاپان کې د ۲۰۱۱ کال زلزله او سونامي چې د فوکوشیما اټومي بټۍ د ویجاړیدو لامل شوه، د عراق، سوریې جګړو او په ټوله نړۍ کې د دیو شمیر لویو پېښو پرمهال په بېړنیو مرستو کې رول لوبولی دی.

ویل کیږي د بېړني غبرګون په هره ډله کې له متحده ایالاتو بهر له۱۰ څخه تر ۵۰ پورې د ناورین مدیریت متخصصان شامل دي چې د متحده ایالاتو د نړیوالې پراختیا ادارې د چارو ځنډېدو له امله وزګار شوي دي.

د امریکا د نړیوالې پراختیایي ادارې (USAID) د بشري مرستو لپاره د بهرنیو چارو وزارت پخوانۍ مرستیالې مارسیا وانګ وویل: "د امریکا نوې اداره د امریکا د حکومت بې ساری ملکي ظرفیت له منځه وړي."

د امریکا حکومت له بهرنیو چارو وزارت سره ددې ادارې د یوځای کولو په اړه غور کوي.

ویل شوي چې له دغه اقدام وروسته به د یاد سازمان له لس زره کارکوونکو څخه یو کوچنی شمیر کار ته دوام ورکړي.

د یو اېس ای ډي یو شمېر کارکوونکو رویټرز ته وویل چې د متحده ایالاتو حکومت تیره اونۍ دوی ته خبر ورکړ چې یوازې ۶ سوه اړتیا وړ کارکوونکي به په اداره کې کار ته دوام ورکړي.

په برلین کې د افغانستان سفارت او په بن او مونشن کې افغان کونسلګریو د شنبې په ورځ په يوه ګډه اعلاميه کې ويلي چې دغه استازولۍ د دې وحشتناکې پېښې له امله ژورې اغیزمنې او خواشینې دي.

دغو استازولیو، چې د افغانستان د پخواني حکومت ډيپلوماتانو له خوا اداره کيږي، د پېښې له قربانيانو او د هغوی له کورنيو سره خواخوږي ښودلې ده.

افغان ډيپلوماتانو د امنیت او قانون پلیتابه په تړاو د جرمني چارواکو د هڅو ملاتړ کړی دی.

په دې اعلاميه کې ټينګار شوی چې دغه استازولۍ به د مجرمانو د ايستلو په بهیر کې له جرمني چارواکو سره همکاري وکړي.

په مونشن کې يوه ۲۴ کلن افغان د پنجشنبې په ورځ د کارګرو پر یوه لاریون موټر ور وځغلاوه، چې په پایله کې یې ۳۶ تنه ټپیان شوي.

د سلطان برکات بنسټ د "بین الافغاني خبرو اترو" په چوکاټ کې د ۱۳۹۹ کال د تلې په ۱۰مه په قطر کې د طالبانو له پلاوي سره د ۴۵ افغان سیاسي او مدني فعالانو د غونډې یو تسهیلوونکی اړخ و.

هغه نن د شنبې په ورځ د سلواغې ۲۷مه ولیکل چې د ددې میاشتې له ۲۴مې څخه تر ۲۶مې پورې په یوه غونډه کې د افغانستان دننه او بهر د ټولو سیاسي او قومي ډلو څلوېښتو با نفوذه افغانانو افغانستان ته د ور پېښو ننګونو په اړه خبرې اترې وکړې.

ګډونوالو د ترسره شویو پرمختګونو ارزونه وکړه او د افغانستان پر داخلي او بهرنیو ستونزو یې خبرې وکړې، چې د نجونو پر زده‌کړو د طالبانو د بندیز لغو کول او د افغانستان د اقتصادي ژغورنې لارې چارې پکې شاملې وې.

په دې خبرو اترو کې په ځانګړي ډول د ټرمپ ادارې د بشري مرستو له ناڅاپي بندیدو وروسته د افغانستان اقتصادي وضعیت څیړل شوی.

برکات وايي، له فکري اختلافاتو سره سره د فورم ګډونوالو په یوه خوله جګړه رد کړه او د افغانستان د ستونزو د سوله‌ییز حل پر اړتیا یې ټینګار وکړ.

هغه دا هم لیکلي چې د افغانستان د راتلونکې فکر فورم خپل وړاندیزونه قطري ډېپلوماتانو ته وړاندې کړل او دغه هېواد موافقه وکړه چې دا مسایل به تعقیب کړي.

د طالبانو له واکمنۍ نژدې څلور کاله تېریږي خو دغې ډلې تر اوسه پورې د نجونو پر زده کړو بندیز لګولی او له خپلو سیاسي مخالفونو سره د هېڅ ډول خبرو لپاره چمتووالی نه ښيي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیاء احمد د شنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې په نورو هېوادونو کې د افغان زندانیانو د خوشي کولو په تړاو دغه هڅې يې له تېرو دريو میاشتو روانې وې.

نوموړي ويلي: «د مصر په پلازمېنه قاهره کې د امارت د لوی سفارت په هڅو په تېرو درې میاشتو کې د مصر په ګډون له یو شمېر افریقایي هېوادونو، لکه مراکش، لیبیا، سوډان او موریتانیا څخه ۱۷ افغانان له بند څخه ازاد او هېواد ته راولېږدول شول.»

په خبرپاڼه کې ډاډ ښودل شوی، چې طالبان به د خپلو اتباعو د ساتنې او د هغوی د حقونو د خوندي کولو لپاره خپلي‌ هڅي روانې ساتي.

ډېری افغانان په ګاونډيو هېوادونو پاکستان او ایران کې د بیلابیلو دلایلو له کبله زندانیان دي.

د تېري میاشتې په وروستيو کې د طالبانو سترې محکمې له ایراني چارواکو سره تر څو ورځنیو خبرو وروسته وویل، چې ایران به ډېر ژر ۱۵۰۰ افغان بندیان افغانستان ته راستانه کړي.

دې ادارې د ۱۴۰۳ کال په مرغومي میاشت کې له افغانستان نه د صادراتو او وارداتو په اړه معلومات خپاره کړي دي.

داحصايې او معلوماتو ملي اداره وايي، د ۱۴۰۳ کال د مرغومي مياشتې د صادراتو او وارداتو اړوند شمېرو له مخې په دې مياشت کې د هېواد په کچه د صادراتو ټول ارزښت ۱۶۲،۲ ميليون ډالر او د وارداتو ټول ارزښت ۱۰۹۷،۲ ميليونو ډالرو ته رسېږي.

د دغې ادارې د معلوماتو له مخې د ۱۴۰۳ کال په لیندۍ مياشت کې د صادراتو ټول ارزښت ۱۹۰،۲ میلیونو ډالرو ته رسیده. د دغو شمېرو له مخې، د روان کال د مرغومي مياشتې د صادراتو ارزښت د لیندۍ مياشتې د صادراتو په پرتله ۲۸ميليونه ډالره کم شوی.

همدارنګه د د روان کال په لیندۍ میاشت کې افغانستان ته د وارداتو ارزښت ۱۰۴۱،۵ میلیونو ډالرو ته رسید، چې د همدې کال په مرغومي مياشت کې د ۵۵،۷ میلیونو ډالرو په ارزښت زیاتوالی راغلی دی.

د احصایې او معلوماتو ملي ادارې د معلوماتو له مخې، په مرغومي میاشت کې تر ټولو ډیر صادرات هندوستان ته د ۷۵ میلیون ډالرو په ارزښت، ورپسي پاکستان ته ۵۰،۴ میلیون ډالرو په ارزښت او متحده عربي اماراتو ته د ۵،۹ میلیون ډالرو په ارزښت شوي دی.

تر ټولو ډیر واردات له ایران څخه د ۲۷۶ میلیون ډالرو په ارزښت، پاکستان څخه د ۱۸۸ میلیون ډالرو په ارزښت او له چین څخه د ۱۳۹،۴ میلیون ډالرو په ارزښت شوي دي.