طالبان وايي د مصر او افریقایي هېوادونو له زندانونو یې ۱۷ افغان بندیان ازاد کړل

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت وايي، چې په قاهره کې د دوی سفارت د مصر، مراکش، لیبیا، سوډان او موریتانیا له زندانونو ۱۷ افغانان له بنده ازاد او افغانستان ته لېږلي.

د طالبانو بهرنیو چارو وزارت وايي، چې په قاهره کې د دوی سفارت د مصر، مراکش، لیبیا، سوډان او موریتانیا له زندانونو ۱۷ افغانان له بنده ازاد او افغانستان ته لېږلي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزارت مرستیال ویاند حافظ ضیاء احمد د شنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ويلي، چې په نورو هېوادونو کې د افغان زندانیانو د خوشي کولو په تړاو دغه هڅې يې له تېرو دريو میاشتو روانې وې.
نوموړي ويلي: «د مصر په پلازمېنه قاهره کې د امارت د لوی سفارت په هڅو په تېرو درې میاشتو کې د مصر په ګډون له یو شمېر افریقایي هېوادونو، لکه مراکش، لیبیا، سوډان او موریتانیا څخه ۱۷ افغانان له بند څخه ازاد او هېواد ته راولېږدول شول.»
په خبرپاڼه کې ډاډ ښودل شوی، چې طالبان به د خپلو اتباعو د ساتنې او د هغوی د حقونو د خوندي کولو لپاره خپلي هڅي روانې ساتي.
ډېری افغانان په ګاونډيو هېوادونو پاکستان او ایران کې د بیلابیلو دلایلو له کبله زندانیان دي.
د تېري میاشتې په وروستيو کې د طالبانو سترې محکمې له ایراني چارواکو سره تر څو ورځنیو خبرو وروسته وویل، چې ایران به ډېر ژر ۱۵۰۰ افغان بندیان افغانستان ته راستانه کړي.

د طالبانو تر واک لاندې د احصايې او معلوماتو ملي اداره وايي، چې د لیندۍ میاشتې په پرتله په مرغومي میاشت کې په صادراتو کې ۲۸ میلیونه ډالر کمښت او وارداتو کې ۵۵،۷ میلیونه ډالر زیاتوالی راغلی.
دې ادارې د ۱۴۰۳ کال په مرغومي میاشت کې له افغانستان نه د صادراتو او وارداتو په اړه معلومات خپاره کړي دي.
داحصايې او معلوماتو ملي اداره وايي، د ۱۴۰۳ کال د مرغومي مياشتې د صادراتو او وارداتو اړوند شمېرو له مخې په دې مياشت کې د هېواد په کچه د صادراتو ټول ارزښت ۱۶۲،۲ ميليون ډالر او د وارداتو ټول ارزښت ۱۰۹۷،۲ ميليونو ډالرو ته رسېږي.
د دغې ادارې د معلوماتو له مخې د ۱۴۰۳ کال په لیندۍ مياشت کې د صادراتو ټول ارزښت ۱۹۰،۲ میلیونو ډالرو ته رسیده. د دغو شمېرو له مخې، د روان کال د مرغومي مياشتې د صادراتو ارزښت د لیندۍ مياشتې د صادراتو په پرتله ۲۸ميليونه ډالره کم شوی.
همدارنګه د د روان کال په لیندۍ میاشت کې افغانستان ته د وارداتو ارزښت ۱۰۴۱،۵ میلیونو ډالرو ته رسید، چې د همدې کال په مرغومي مياشت کې د ۵۵،۷ میلیونو ډالرو په ارزښت زیاتوالی راغلی دی.
د احصایې او معلوماتو ملي ادارې د معلوماتو له مخې، په مرغومي میاشت کې تر ټولو ډیر صادرات هندوستان ته د ۷۵ میلیون ډالرو په ارزښت، ورپسي پاکستان ته ۵۰،۴ میلیون ډالرو په ارزښت او متحده عربي اماراتو ته د ۵،۹ میلیون ډالرو په ارزښت شوي دی.
تر ټولو ډیر واردات له ایران څخه د ۲۷۶ میلیون ډالرو په ارزښت، پاکستان څخه د ۱۸۸ میلیون ډالرو په ارزښت او له چین څخه د ۱۳۹،۴ میلیون ډالرو په ارزښت شوي دي.

د جرمني د مونشن له برید وروسته، چې شاوخوا ۳۶ تنه یې ټپیان کړل، له دغه هېواده د مجرمو افغانانو د اېستلو او د افغانانو د منلو پروګرام بندولو په تړاو د جرمني په سیاسي ګوندونو کې یوځل بیا بحثونه راپورته شوي.
دا برید داسې مهال وشو، چې د جرمني پارلماني یا د بونډسټاګ ټاکنو ته یوه اونۍ پاتې ده.
د بادن ورتمبرګ ایالت په کارلسروهه ښار کې د جرمني فدرالي لوی څارنوال د پېښې د مهم والي له امله د جمعې په ماښام د پلټنو مشري پرغاړه واخیسته. د جرمني فدرال لوی څارنوال ویلي: « شک شته چې دا عمل د مذهبي انګېزو پر اساس شوی وي او د ازادو دموکراتیکو اساسي اصولو پر ضد یو برید ګڼل کېدای شي».
د پلټونکو له نظره، بریدګر دغه برید د اسلامي افراطي دلایلو له مخې کړی. د تحقیقاتو پر مهال، نوموړي اعتراف کړی چې قصداً یې د مظاهرهچیانو پر لور موټر ځغلولی.
د معلوماتو له مخې، بریدګر په وروستیو کې په جرمني کې قانوني استوګنه درلوده.
له برید وروسته، دمسیحي سوسیال اتحادیې ګوند مشر الکساندر دوبرېنډت اعلان وکړ، چې د [مجرمو] افغانانو اخراج باید پیل شي.
هغه وویل: «باید ټولې لارې وازمویو چې د اخراج بهیر، حتا افغانستان او سوریې ته، عملي کړو».
د جرمني د کورنیو چارو وزیرې نانسي فایزر وویل چې د کډوالۍ په سیاستونو کې د یوه جوړجاړي امکان شته.
هغې زیاته کړه، « زه باور لرم چې د اتحادیې او سوسیال دموکرات ګوند ترمنځ یو جوړجاړی هم اړین او هم ممکن دی».
هغې زیاته کړه چې سوسیال ډیموکراټ ګوند هم غواړي غیرقانوني مهاجرت محدود کړي.
فایزر اعلان وکړ چې افغانستان ته به د اخراج لړۍ دوام ومومي، خو دا کار عملي ستونزې لري، ځکه د طالبانو له حکومت سره همغږي ته اړتیا ده.
د سوسیال ډیموکراټ ګوند مرستیال مشر ډیرک ویسې له سټار سره په خبرو کې وویل، « زموږ هدف باید دا وي چې افغانستان ته د هغو پناه غوښتونکو د بیرته ستنولو لپاره مستقیمې الوتنې چمتو کړو چې د پاتې کېدو حق نه لري».
د جرمني د کورنیو چارو وزارت یوه ویاند افغانستان ته د اخراج الوتنو په اړه ویلي، چې دوی نشي کولی دغه ډول تدابیر مشخصاً اعلان کړي خو زیاته کړې یې ده، چې په دې اړه ډیر زیار او هڅې روانې دي.
په داسې حال کې چې طالبانو د مجرمو افغانانو په اېستلو کې د جرمني له حکومت سره همکاریو ته تیاری ښودلی، یو شمېر جرمني شنونکي په دې باور دي، چې طالبان غواړي په دې ډول د ځان لپاره مشروعیت ولټوي.
د جرمني ډېری سیاستوال له طالبانو سره تعامل ته زړه نه ښه کوي، خو د مجرمو افغانانو د اخراج په تړاو یوه خوله دي.

د بلخ ولایت مقام کې سرچېنو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې د بلخ والي یوسف وفا خپل نژدې کسان په ریاستونو، مدیریتونو او امریتونو کې ګومارلي. د سرچینو په وینا، د بلخ والي یوسف وفا د ملاهبت الله د فرمان خلاف تر خپل واک لاندې دولتي ادارو کې د خپلوانو ترڅنګ خپل ملګري ټاکلي دي.
د بلخ ولایت مقام د بشري منابعو په ریاست کې سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل چې ددغه ولایت لپاره د طالبانو والي یوسف وفا له خوا ګومارل شوي اداري چارواکي د زیاتره د کندهار اوسېدونکي دي.
د یوسف وفا له خوا په ګوښه شويو طالب چارواکو کې د بلخ د استخباراتو رییس محمد ظاهر مبشر، د بلخ نظامي محکمې رییس عبدالوارث مغفورالله، د بلخ د عامې روغتیا رییس ډاکتر نجیب توانا، د لویې لارې قوماندان عبدالبشیر فیضان او د ښار د څو حوزو امرین هم شامل دي.
سرچینې وايي، د ولایت د بشري سرچینو رییس بخت محمد مومنیار، د عامې روغتیا رییس رحمت الله منصور، د اطلاعاتو او کلتور رییس محمود، د استخباراتو رییس ناظم، د بلخ امنیه قوماندان عبدالرازق راشد ټول د بلخ والي یو سف وفا په وخت کې ټاکل شوي او د هغه نږدې ملګري دي.
د یوسف وفا له خوا ګومارل شوي نور کسان هم په ملکی او نظامي ادارو کې ځای پرځای شوي دي.
په بلخ کې ځینو طالب چارواکو له نومښودنې پرته وویل چې په دغه ولایت کې په مهمو او عایداتي ځایونو کې د بلخ والي خپل نږدې کسان ګوماري، چې اکثریت له کندهار او هلمند ولایتونو راوستل شوي دي.
یو ځايي طالب چارواکی وايي، « موږ د خپل امیر اطاعت کوو خو دلته اوس موږ وینو هغه مشران چې په واک کې دي د خپل امیر د اطاعت خلاف کارونه کوي چې دا د مجاهدینو په منځ کې د خپګان لامل شوی.»
د طالبانو د کندهار پخوانی او د بلخ اوسنی والي یوسف وفا ددې ډلې د مشر ملاهبت الله له نږدې کسانو شمېرل کېږي.
یوسف وفا د کندهار د ولایت پرمهال خپل زوی کریم الله وفا د دغه ولایت د ځانګړې قطعې قومندان ټاکلی و، چې د خپلوانو د ګومارنې په تړاو د ملاهبت الله له فرمان وروسته له دندې ګوښه شو.

سرچینې وايی چې د بلخ والي یوسف وفا زوی کریم الله وفا اوس مهال په بلخ کې دی او په ځینو عایداتي ادارو کې مداخله کوي.
د طالبانو د ډېری چارواکو په اړه ویل کیږي چې په اړوندو ادارو، وزارتونو، ریاستونو او مدیریتونو کې د خپلو کورنیو غړي او نږدې ملګري ګوماري.
له دې وړاندې د افغانستان انټرنشنل - پښتو په یوه څېړنیز راپور کې په ډاګه شوې وه، چې د طالبانو یو شمېر وزیرانو د ملا هبت الله د فرمان خلاف په دولتي ادارو کې خپلوان او ملګري مقرر کړي دي.
د افغانستان انټرنشنل ـ پښتو موندنو ښودلې وه، چې د طالبانو کورنیو چارو وزیر، د کانونو او پټرولیم وزیر او د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي د خپلې کورنۍ غړي په دولتي دندو کې ګومارلي دي. دغه راز ددې ډلې د قطر سفارت نوي مسوول سهیل شاهین زوی په هند کې د ډپلوماټ په توګه معرفي شوی دی.
دا مقررۍ په داسې حال کې دي، چې ملا هبت الله اخواندزاده په یوه فرمان کې له طالبانو غوښتي وو، چې تر خپل واک لاندې ادارو کې خپلوان او انډيوالان د اړیکو په بنسټ ونه ګوماري.
د ملا هبت الله له دغه فرمان وروسته یو شمېر طالب وزیران په خپلو منځونو کې داسې پرېکړې ته ورسېدل چې دوی به د یو بل د کورنۍ غړي په خپلو وزارتونو کې ګوماري.
د ملا هبت الله د فرمانونو او حکمونو د تعقیب او نظارت ریاست څه موده وړاندې د طالبانو ټولو ملکي او نظامي ادارو ته لارښوونه کړې وه، چې د دې ډلې د مشر له فرمان څخه اطاعت وکړي، چې وايي، د خپلوي او انډيوالۍ پر بنسټ دې په ادارو کې څوک نه ګوماري.
د دغه مکتوب له مخې، چې افغانستان انټرنشنل ته هم رسېدلی و، د خپلوۍ له مخې د اشخاصو ګومارل د "الله د نارضایتۍ او عذاب سبب کیږي".

د طالبانو تر واک لاندې د ملي راډیو ټلویزیون د خبر له مخې، د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره پلاوي د غړي ضیاالدین اڅکزي په مشرۍ یو پلاوی ایران ته تللی دی. ویل کیږي، دغه پلاوی د دواړو هیوادو تر منځ د سوداګرۍ د پراختیا په موخه استول شوی دی.
په راپور کې راغلي چې یاد پلاوي د ایران اصفهان ښار ته د خپل سفر په ترڅ کې د یو شمېر افغان سوداګرو په ملتیا، له ایرانی سوداګرو سره چې د بېلابېلو سکتورونو استازیتوب یې کاوه، لیدنه کړې ده.
په دې لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ګډو پانګونو پر پراختیا خبرې او ټینګار شوی.
ویل کېږي چې اڅکزي ایراني سوداګر هڅولي، چې له افغان سوداګرو سره په بېلابېلو برخو، په ځانګړي ډول د لمریزې برېښنا، د اصلاح شوي تخم، د کرنې میکانیزه کول او د شنو خونو په جوړولو کې ګډه پانګونه وکړي.
بلخوا بیا په بلخ کې طالب چارواکو خبر ورکړی، چې له دغه ولایت څخه یو ۹ کسیزه پلاوي د ستونزو د حل لپاره ازبکستان ته تللی.
په بلخ کې سیمه ییزو طالب چارواکو ویلي، په دې کتنه کې د افغانستان د ټرانزیټي موټرو بند پاتې کېدلو، په ګډ بازار کې د افغانستان وچو مېوو د پلور مخنیوي او روغتون ته د بېړنیو ناروغانو دنه لاسرسي پر ستونزو خبرې شوې دي.
په همدې تړاو خبرپاڼه کې راغلي، چې تر دې لیدنو وروسته یادې ستونزې هوارې شوې او پرېکړه شوې چې ازبکستان به د افغانستان ۱۵۰۰ بند پاتې ترانزیټي موټرو ته د تګ اجازه ورکړي.
همداراز په ګډ بازار کې افغان سوداګر کولای شي خپلې وچې مېوې وپلوري او هوکړه شوې چې بېړني ناروغان د تذکرې په درلودلو سره د ګډ بازار روغتون ته مراجعه کولای شي.

د ملګرو ملتونو یو تازه راپور څرګندوي چې د پاکستان له سختو فشارونو سره سره افغان طالبان لا هم له تحریک طالبان پاکستان څخه ملاتړ کوي. راپور کې راغلي، چې دغه ملاتړ په پاکستان کې د یادې ډلې د بریدونو د زیاتوالي لامل شوی دی.
یاد راپور چې د «۲۰۲۴ کال د جولای له لومړۍ د ډېسمبر تر ۱۳مې پورې موده رانغاړي» په کې لیکل شوي: «په افغانستان کې د پاکستاني طالبانو حالت او ځواکمنتیا د پخوا په څېر ده او هېڅ توپیر په کې نه دی راغلی.» برعکس دغې ډلې په پاکستان کې بریدونه زیات کړي او په یاده موده کې یې له ۶۰۰ ډېر بریدونه ترسره کړي، چې ډېری یې له افغانستان څخه تنظیم شوي دي.
د افغان طالبانو مالي او عملیاتي ملاتړ
راپور وايي چې افغان طالبان «ټي ټي پي» ته لوژیستیکي، عملیاتي او مالي ملاتړ برابروي چې د دې ډلې فعالیتونه یې پیاوړي کړي دي.
راپور زیاتوي چې د Tټي ټي پي د مشر نور ولي مسعود کورنۍ له افغان طالبانو څخه «میاشتني ۴۳ زره ډالر اخلي» چې دا د دې ډلې لپاره یو مهم مالي ملاتړ بلل کېږي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د ملګرو ملتونو د راپور په حواله لیکلي «ټي ټي پي» په کونړ، ننګرهار، خوست او پکتیکا (برمل) ولایتونو کې نوي روزنیز مرکزونه جوړ کړي او د طالبانو له لیکو څخه یې د جنګیالیو د جذب لړۍ پراخه کړې ده.
اوس مهال، د دې ډلې د جنګیالیو شمېر شاوخوا ۶۰۰۰ تر ۶۵۰۰ کسانو ته رسېږي.
د افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو ترمنځ تاریخي او ایډیالوژیکي اړیکې د دې ډلې د نفوذ په پراخېدو کې مهم رول لري.
د پاکستان غبرګون: پوځي عملیات او ډیپلوماسي
د ټي ټي پي د بریدونو له زیاتوالي سره پاکستان د "عزم استحکام" په نامه پراخ پوځي عملیات پیل کړي، چې موخه یې د دې ډلې له پناه ځایونو، په ځانګړي ډول د پکتیکا او خوست له سیمو د هغوی له منځه وړل دي.
پر دې سربېره، اسلام اباد خپل ډیپلوماتیک فشارونه هم زیات کړي او کابل ته یې پلاوي استولي، څو افغان طالبان دې ته اړ کړي چې «ټي ټي پي» پر ضد اقدامات وکړي.
خو طالبانو د قاطع اقدام پر ځای د منځګړیتوب وړاندیز کړی چې دا کار ډیپلوماتیک کړکېچ ته رسېدلی.
راپور وايي چې د افغان طالبانو ملاتړ د ټي ټي پي بریدونه پراخ کړي او چټک کړي یې هم دي.
د پاکستاني طالبانو او القاعده ترمنځ د همکاریو ډېروالی
دغه راپور وايي چې د پاکستاني طالبانو پوځي وړتیا د القاعده (AQIS) او نورو سختدریځو ډلو سره د همکارۍ له امله نوره هم زیاته شوې.
د ملګرو ملتونو د دغه راپور له مخې یادې ډلې د "تحریک جهاد پاکستان" تر نامه لاندې ګډ عملیات کوي.
راپور خبرداری ورکوي چې د ترهګریزو ډلو ترمنځ د همکارۍ زیاتوالی په ځانګړي ډول د«ځانمرګو بریدګرو، جنګیالیو او ایډیالوژیکي لارښوونو» د تبادلې له امله «ټي ټي پي» د یو سیمه ییز ګواښ په توګه راڅرګندېږي او دغه ډله ښايي د جنوبي اسیا لپاره د نورو ترهګریزو ډلو د مور سازمان بڼه خپله کړي.
د پلوڅ بلیتون پالو ډلو او «ټي ټي پي» اړیکې
راپور وايي چې بلوڅ ازادۍ غوښتوونکي د مجید لېوا په مشرۍ د پاکستان سوېل لویدیځ کې ګڼ بریدونه ترسره کړي، په ځانګړي ډول په اواران، پنجګور او دالبندین سیمو کې.
راپور زیاتوي چې مجید لېوا اوس ښځې هم جذبوي او له پاکستاني طالبانو، داعش-خراسان او د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ سره اړیکې لري.
دغه ډلې په افغانستان کې ګډ فعالیتونه لري چې دا د بلوڅ بېلتون پالو او مذهبي ترهګریزو ډلو ترمنځ د ستراتیژیکې همغږۍ ښکارندویي کوي.
په پاکستان کې د داعش-خراسان پر ضد اقدامات
د ملګرو ملتونو یاد راپور کې راغلي چې د پاکستان امنیتي ځواکونو داعش خراسان درې لوړ پوړي غړي چې د دغه شبکې د پراخولو هڅې یې کولې نیولي دي.
په دغو نیول شویو کسانو کې عادل پنجشیری د افغانستان، ابو منذر د تاجکستان او د دریم غړی یې کاکا یونس د ازبکستان اوسیدونکی دی.
دغه کسان د جنګیالیو د جذب، مالي ملاتړ او ځانمرګو بریدونو تنظیموونکي بلل شوي او د کرمان او مسکو بریدونو کې یې د لاس لرلو ادعاوې هم شوي دي.
سره له دې د ملګرو ملتونو راپور زیاتوي چې د کرمان د برید طراح طارق تاجکي لا هم په افغانستان کې پټ دی.
راپور کې ویل شوي چې داعش-خراسان د کشف څخه د مخنیوي لپاره د مخابراتي وسایلو پر ځای د پیک سېسټم کاروي.
د پاکستان حکومت او افغان طالبانو ناندرۍ
د ملګرو ملتونو راپور ټینګار کوي چې د افغان طالبانو دوامدار ملاتړ د «ټي ټي پي» د فعالیتونو د زیاتوالي او پراختیا لامل شوی چې دې وضعیت د پاکستان امنیت له ګواښ سره مخ کړی دی.
پاکستانۍ ډان ورځپانې لیکلي، چې اسلاماباد هڅه کوي چې له پوځي او ډیپلوماتیکو لارو دا ګواښ کم کړي، خو طالبانو یوازې د منځګړیتوب وړاندیز کوي چې په یاد هېواد کې یې امنیتی ناورین ته لاره برابره کړې ده.
پر دې سربېره د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تښتیدلي مرستیال عباس ستانکزي په وار وار ادعاوې کړي دي چې پاکستان په ځپله خاوره کې د داعش مرکزونه جوړ کړي او د دغه هېواد د پوځ له لوري ورته روزنې ورکول کېږي.
هغه ویلي و، چې په دې تړاو ورسره کافي ثبتونه شته چې د پاکستان حکومت د افغانستان د نا ارامه کولو لپاره داعش جنګیالي روزي او بیا یې افغانستان ته لېږي ؛خو پاکستان دغه ادعاوې بې بنسټه بللي دي.
