د طالبانو استخباراتو د ماشومانو د زده کړو فعال وزیر خان له کوره وړی

په فراه کې د طالبانو د پيښو پر وړاندې د مبارزې اوچمتووالي ادارې رییس محمد اسراییل سیار د سې شنبې په ورځ سیمه یيزو رسنيو ته وویل، چې د ښځو او ماشومانو په ګډون یو شمېر کسان غره ته د تفریح لپاره تللي وو، چې د زيات باران او سیلابونو له کبله بند پاتې شوي وو.

نوموړی وايي، د دغو کسانو د ژغورلو لپاره دوی ته له سيمې نه پر وخت خبر نه و ورکړل شوی.

په فراه کې د طالبانو امنيه قوماندانۍ مطبوعاتي دفتر وايي، چې له سيمې څخه د مړو او ټپيانو د انتقالولو لپاره د دوی يوه ډله سیمې ته رسېدلې ده.

په کندهار کې هم د سختو ورښتونو له امله د یوه کور چت پرېوتی، چې له کبله يې درې ماشومان او یوه ښځه مړه شوي او درې نور کسان ټپیان دي.

له تېرو څو ورځو راهیسې د افغانستان په بیلابيلو سيمو کې بارانونه او سخت سیلابونه راوتلي، چې د ځاني زيان تر څنګ یې مالي زيانونه هم اړولي دي.‏

د جرمني ویلټ ورځپاڼه د حکومتي سرچینو له قوله وايي،چې دغه الوتکه د سې شنبې پر سهار ۱۰:۱۵ د برلین په هوایي ډګر کې کښېناستلې ده.

دې الوتکې په دوبۍ کې توقف کړی و، ځکه له پاکستان نه جرمني ته مستقیمې الوتنې نشته.

د بیلډ ورځپاڼې د معلوماتو له مخې، د افغان کډوالو بله الوتنه به د مارچ په لومړیو کې له پاکستان نه جرمني ته ورسېږي.

په الوتکه کې د هغو افغانانو تر څنګ، چې پناه غوښتونکي دي، هغه کسان هم شامل دي چې د جرمني لپاره یې په افغانستان کې کار کړی و او د « محلي همکارانو» په نوم یادېږي.

د جرمني د محافظه‌کار مسیحي ډیموکراټ اتحاد یوه اجرایوي مشر تورسټن فري ویلي: « ددې پر ځای چې افغانان بېرته واستوو، حکومت لا نور کډوال راولي».

په جرمني کې د چړو له څو بریدونو وروسته د افغان کډوالو پر راتګ سیاسي بحثونو شدت اخیستی.

د جرمني په ټاکنو کې د کډوالو مساله تر ټولو حساسه او رایه ګټونکې موضوع وه. د بریالي شوي ګوند نوماند فریدریښ مېرڅ ویلي، چې دی به د افغان کډوالو د انتقال پروګرام ودروي.

سیاف ته نږدې کسانو وویل چې هغه به د افغانستان د وضعیت او د شخړې د حل کولو په اړه له ایراني چارواکو سره خبرې وکړې او په ایران کې له میشتو افغان ډلو سره به وګوري.

یوه پخواني والي او د سیاف نږدې ملګري افغانستان انټرنشنل ته وویل چې یاد جهادي مشر د اسلامي جمهوریت په بلنه ایران ته تللی.

د سیاف زوی، حبیب الرحمن سیاف تایید کړه چې پلار یې له هند څخه ایران ته تللی دی.

که څه هم دواړو مشرانو د کلونو له نږدې اړیکو څخه په ګټه اخیستو ظاهراً دوستانه فضا رامنځته کړه، مکرون په ډاګه کړه چې د اوکراین د جګړې په اړه له ټرمپ سره مهم اختلافات لري.

ټرمپ، چې تېره اونۍ یې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي ته د «ډیکټاتور» خطاب کړی و، د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین ته د ورته لقب له ورکولو ډډه وکړه. برعکس، مکرون وویل، « روسیه ښکاره یرغلګر دی».

د رویټرز د رپوټ له مخې، مکرون له ټرمپ سره په ګډه خبري ناسته کې وویل، « ولسمشر پوتین سولې ته درناوی نه‌دی کړی».

ټرمپ د اوکراین او روسیې ترمنځ د چټک اوربند د ترتیبولو هیله وښوده او ویې ویل، چې که جوړجاړی وشي، دی حاضر دی مسکو ته له پوتین سره د لیدو لپاره لاړ شي.بل‌خوا مکرون یو پړاویز دریځ غوره کړ، چې اوربند، امنیتي تضمینونه او د سولې یوه دوامداره هوکړه پکې شامله وي. هغه وویل، « موږ سوله غواړو، خو کمزورې هوکړه نه غواړو».

سره له اختلافاتو، دواړو مشرانو ومنله، چې د سولې له توافق وروسته باید د اروپا سوله ساتی ځواک ځای پر ځای شي. مکرون روښانه کړه، « دغه ځواک به د جګړې برخه نه وي، بلکې یوازې د سولې د تضمین لپاره به حضور ولري». ټرمپ وویل، پوتین هم دا مفکوره منلې ده.

ټرمپ د اوکراین د منرالونو د عوایدو په تړاو وویل، چې هدف یې د بایډن ادارې د وسلو د لګښت جبرانول دي.

زیلینسکي تېره اونۍ د واشنګټن دا غوښتنه رد کړه، چې اوکراین باید د خپلو معادنو له عوایدو ۵۰۰ میلیارده ډالر ورکړي، ځکه تر اوسه ورته کافي امنیتي تضمینونه نه‌دي ورکړل شوي.

د برېتانیا صدراعظم کیر سټارمر هم پلان لري، چې دا اونۍ له ټرمپ سره وګوري.

دا خبرداری د جګړو او سیاسي تحولاتو برېتانیايي شنونکي او خبریال دیوید لوین د سې شنبې په ورځ، د کب پر اوومه، په مادرید کې د هرات امنیتي کنفرانس په ترڅ کې ورکړ.

لوین، چې د افغانستان پخوانۍ جګړې یې له نږدې تعقیب کړې دي، وایي وضعیت ډېر ژر د بېلابېلو قوماندانانو ترمنځ د جلا جلا نظامي ستراتیژیو پر اساس پراخې جګړې ته بدلیدای شي.

دغه شنونکی ټینګار کوي، چې اصلي اندېښنه د وسله‌والو ډلو ترمنځ د یوه ګډ سیاسي هدف نشتوالی دی.

هغه زیاته کړه، « تاسې به د هېواد په بېلابېلو سیمو کې جګړه ووینئ، که داسې وي، افغانستان به د ۱۹۹۲ز کال په څېر خونړیو جګړو ته بېرته ستون شي».

په یادو کلونو کې د شوروي تر ملاتړ لاندې حکومت له سقوط وروسته تنظیمي قوماندانانو د یوبل پرضد وسلې راواخیستې. هغه زیاته کړه، « هیڅوک نه غواړي، چې افغانستان بېرته هغه حالت ته لاړ شي».

لوین، چې د ۹۰یمو کلونو جګړې یې مستندې کړي، زیاتوي، « دا د هر هیواد لپاره په هر ځای کې ترټولو بد وخت و».

په داسې حال کې، چې طالبان لا هم د هېواد پر یوازې کنټرول ټینګار کوي، د دوی مخالفان لاهم په دې نه دي بریالي شوي، چې پر یوه ګډه اجنډا او متحد ډول سره راغونډ شي.