د تورخم دروازې د خلاصون لپاره نن د دواړه لوریو د سوداګرو او قومي مشرانو ترمنځ جرګه جوړېږي

په دغه خبرداري کې ویل شوي، چې امریکایان باید بلوچستان او خېبر پښتونخوا ته په ځانګړي ډول قبایلي سیمو ته له سفرونو بېخي ډډه وکړي؛ ځکه هلته وسله‌وال بریدونه او نا امنۍ ډېرې شوې دي.

دغه راز امریکايي وګړو ته ویل شوي، چې د هند او پاکستان پولې ته نږدې سیمو ته هم ولاړ نه شي؛ ځکه هلته هم د جګړې او ترهګرۍ ګواښونه شته.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت وايي: «ترهګر لا هم په پاکستان کې د بریدونو پلانونه لري. په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې وخت ناوخت لوی بریدونه کېږي او کوچني بریدونه هم ډېر عام دي.»

دغه وزات زیاته کړې: «ترهګر پاکستان کې اکثره ملکي خلک، پولیس او امنیتي ځواکونه په نښه کوي. هغوی پرته له خبرتیا پر بازارونو، هوایي ډګرونو، ښوونځیو، روغتونونو، جوماتونو او دولتي دفترونو بریدونه کوي. ان امریکايي ډېپلوماټان هم له دغو بریدونو سره مخ شوي دي».

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ټینګار کوي، چې د پاکستان امنیتي وضعیت بې‌ ثباته دی او هر وخت بدلېدای شي؛ خو په لویو ښارونو لکه اسلام‌ اباد کې امنیتي ځواکونه شته، چې بېړنیو حالاتو ته ځواب ورکولی شي.

امریکایانو ته همدا راز لارښوونه شوې، چې د هند او پاکستان پولې ته نږدې سیمو ته ولاړ نه شي؛ ځکه چې وسله‌والې ډلې هلته هم فعالې دي او د دواړو هېوادونو د کرښې د کنټرول(LoC) پر سر یې ډېر شمېر پوځیان ځای پر ځای کړي‌ دي.

امریکا خپلو وګړو ته ویلي، چې یوازینۍ رسمي سرحدي لاره د واګه پوله ده چې پاکستان د پنجاب ایالت له لارې له هندوستان سره نښلوي.

همدا راز د بلوچستان په اړه د امریکا خبرداری وايي: «بلوچستان ته مه ځئ. هلته وسله‌والې ډلې بریدونه کوي او ملکي خلک، مذهبي لږکي، دولتي دفترونه او پاکستاني ځواکونه په نښه کوي.»

همداراز د امریکا وګړو لپاره په دې امنیتي خبرداري کې ویل شوي، چې وسله‌والې ډلې په پاکستان کې د پولیو واکسین ټیمونه، پولیس او پوځیان هم په نښه کوي او د انسان تښتونې پېښې هم ډېرې کېږي.

په راپور کې راغلي، چې وسله‌والو بریدګرو د یکشنبې سهار د (کب ۱۹مه) پر پاکستاني‌ ځواکونو مخامخ بریدونه وکړل.

دغه بریدونه د کورمې ولسوالۍ د علیزۍ او پاړه چنار سیمې ترمنځ په چنارک سیمه کې شوي دي. که څه هم لا تر اوسه پورې کومې وسله‌والې ډلې د دغه برید مسوولیت نه دی منلی؛ خو په دې وروستیو کې «ټي‌ټي‌پي» په یاد ایالت کې خپل بریدونه ډېر کړي‌ دي.

هم‌مهاله په کورمه کې د سنیانو او شعیه مذهبو ترمنځ هم د ځمکو او غرونو د وېش پر سر له تېرو څلور میاشتو راهیسې وخت ناوخت شخړې کېږي.

دغه کړکېچ هم په سیمه کې د نا امنیو د پراخېدو یو لوی لامل بلل کېږي.

د شمالي او سویلي وزیرستان په ګډون د خېبر پښتونخوا له بېلابېلو سیمو څخه هره ورځ د «ټي‌ټي‌پي» وسله‌والو او پاکستاني ځواکونو ترمنځ د نښتو خبرونه ترلاسه کېږي او دواړه لوري یو بل ته د مرګ ژوبلو د اوښتو ادعاوې کوي.

له دې سره هم‌مهاله د پاکستان پوځ تازه ادعا کړې، چې د خېبر پښتونخوا په ټانک ولسوالۍ کې یې د «ټي‌ټي‌پي» درې وسله‌وال په یو لړ استخباراتي عملیاتو کې وژلي دي.

«ټي‌ټي‌پي» د مارچ په ۷مه په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې د دوی د وسله‌الو بریدونه موخه یوازې پاکستاني امنیتي ادارې او د دوی لاسپوڅي دي.

خبرپانه کې زیاته شوې، چې د پاکستان دننه سیاسي او مذهبي ګوندونه د دوی په وسله‌والو هدفونو کې نه راځي.

وروسته له هغې چې طالبانو په افغانستان واګی ترلاسه کړ او ورسره هم‌مهاله پاکستاني طالبانو هم سترګې وکړې او د خېبر پښتونخوا په ګډون یې په بلوچستان کې خپل وسله‌وال فعالیتونه چټک کړل.

د خېبر پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور ویلي، چې غواړي په خپل ایالت کې د نا امنیو د مخنیوي او کمېدو لپاره له افغان طالبانو سره مذاکرات وکړي؛ خو د پاکستان مرکزي حکومت ورسره همکاري نه کوي.

د خېبر پښتونخوا ځیني سیاست‌وال د پاکستان مرکزي حکومت تورنوي، چې په دغه ایالت کې یې نا امنیو ته په لوی لاس زمینه برابره کړې او د پوځ د ناکاره تګلارو له کبله پښتونخوا د ترهګرۍ په اور کې سوځي.

د عوامي نېشنل ګوند ایالتي مشر اېمل ولي خان هم تازه خبرداری ورکړی، چې د پاکستان له لوري امریکا ته د داعش ترهګرې ډلې د یوه غړي «محمد شریف الله» سپارل کېدل به یو ځل بیا پښتونخوا د ترهګرۍ قرباني کړي.

یاد بنسټ وایي، چې د طالبانو د سختو بندیزونو له امله په رسنیو کې په ازاده توګه د ښځینه خبریالانو د فعالیت او کار مخه ډب شوې ده.

د بیان ازادۍ کور باور لري، چې د افغانستان په نږدې نیمایي ولایتونو کې اوس‌مهال هېڅ ښځینه خبریاله کار نه کوي.

د خبریالانو د ملاتړ دغه بنسټ زیاتوي، چې طالبانو پر ښځینه خبریالانو سخت محدودیتونه لګولي؛ هغوی یې تر وېرې او ځپنې لاندې راوستې دي.

راپور کې راغلي، چې په تېرو درېیو کلونو کې ګڼ شمېر ښځینه خبریالانې نیول شوې، شکنجه شوې او چوپتیا ته اړ اېستل شوې دي.

د یاد بنسټ په وینا، اوس‌مهال ښځینه خبریالانې له اقتصادي ستونزو، رواني فشارونو او وېرې سره مبارزه کوي.

سره له دې د بیان ازادۍ کور ټینګار کوي، چې د سختو شرایطو سره، سره ګڼ شمېر افغان ښځینه خبریالانې لا هم له هېواده بهر خپل فعالیت ته دوام ورکوي او د هېواد دننه له خپلو همکارانو سره ولاړې دي.

طالبانو په خپله واکمنۍ کې رسنۍ تر سختو محدودیتونو او بندیزونو لاندې راوستې دي.

د دوی د واکمنۍ له پیله لسګونه رسنۍ تړل شوې او سلګونه خبریالان اړ شوي، چې هېواد پرېږدي.

طالبانو سانسور ته زور ورکړی او د معلوماتو ته پر لاسرسي یې کلک بندیزونه لګولي.

دا مهال یو شمېر خبریالان د طالبانو په زندانونو کې هم بندیان دي.

د راپورونو له مخې، په کابل کې فعاله رسنۍ په ازاده توګه سیاسي خپرونې او خبرونه نشي خپرولای.

په یو شمېر رسنیو کې طالبانو خپل کسان ګومارلي او د هغوی تر څار او سانسور وروسته رسنۍ خپلې خپرونې خپروي.

له تېرو درې اونیو راهیسې په کابل کې طالبانو پرېکړه کړې وه، چې په رسنیو کې سیاسي بحثونه بند کړي؛ خو تېره اونۍ یې په مشروط ډول د بیا پیلېدو اجازه ورکړې او ورته یې په ډاګه ویلي، چې کېدونکي سیاسي خپرونو کې باید د طالبانو په ملاتړ بحثونه وشي.

د طالبانو له لوري له ګواښ سره مخ یو شمېر هغه افغان خبریالان چې ګاونډیو هېوادونو پاکستان او ایران ته کډوال شوي له سختو امنیتي، اقتصادي او رواني ستونزو سره مخ دي.

په دغو هېوادونو کې مېشت افغان خبریالان افغانستان ته د اېستل کېدو د ګواښ تر څنګ له نامعلوم برخلیک سره هم مخ دي.

یوناما ویلي، چې په افغانستان کې د دغه سازمان مشره روزا اوتنبایوا به هم د امنیت شورا په یاده ناسته کې ګډون کوي او د افغانستان د اوسني امنیتي وضعیت په تړاو به په خپله وینا کې معلومات هم شریک کړي.

د ملګرو ملتونو په امنیت شورا کې داسې مهال د افغانستان پر امنیتي وضعیت ناسته کېږي، چې تازه یاد سازمان خبر ورکړی چې په افغانستان کې یو شمېر ترهګرو ډلو خوندي پناه ځایونه ترلاسه کړي دي.

د ملګرو ملتونو په وروستي راپور کې اندېښنه څرګنده شوې، چې د القاعده شبکې، پاکستاني طالبانو او ختیځ ترکستان د وسله‌والې ډلې تر څنګ یو شمېر نورو ترهګرو ډلو ته طالبانو پناه ځایونه ورکړي دي.

په ورته وخت کې د‌ پاکستان حکومت هم اندېښنه څرګنده کړې، چې د افغانستان له خاورې ورته امنیتي ګواښونه پېښ دي.

پاکستان ادعا لري، چې افغان طالبانو تر خپل واک لاندې «ټي‌ټي‌پي» ته پناه ځایونه ورکړي او له هغې ځایه د دوی په خاوره کې ترهګریز بریدونه پلانوي؛ خو طالبانو بیا دغه ادعاوې رد کړې دي.

د طالبانو ویاند او بېلابېلو غړو یې په وار وار په خپلو څرګندونو کې ډاد ورکړی، چې د افغانستان خاوره به د هېڅ ګاونډي او نورو بهرنیو هېوادونو پر ضد نه کاروي؛ خو د ملګرو ملتونو وروستي راپور د طالبانو دغه څرګندونې دروغجنې ثابتې کړې دي.

هم‌مهاله د افغانستان د پخواني جمهوري نظام یو شمېر لوړپوړو چارواکو هم اندېښنې څرګندې کړې، چې طالبانو د القاعده په ګډون له یو شمېر نورو ترهګرو سره لاسونه یو ځای کړي‌ او په خپله خاوره کې یې دغو ترهګرو ته پناه ځایونه ورکړي، چې نړۍوال امنیت ته جدي ګواښ ګڼل کېدای شي.

دغې شبکې د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره لیکلی:« موږ د طالبانو په رژیم کې د زده‌کړو، کار او ازادۍ غوښتنه نه کوو؛ ځکه دا نظام مشروع نه دی او بنسټ یې په بدمرغۍ، تبعیض او ظلم ولاړ دی. زموږ هیله د یوه مشروع، ټولګډونه او د عادلانه نظام رامنځته کول دي.»

خبرپاڼه زیاتوي، طالبان یوازې د ښځو دښمنان نه دي؛ بلکې دوی د افغانستان ټول خلک یرغمل کړي دي.

د خبرپاڼې له مخې؛ جبري کډوالي زیاته شوې، مېلیونونه کورنۍ د فقر او لوږې سره مخ دي، د بیان ازادي تر پښو لاندې شوې او هېواد په یو لوی سرخلاصي زندان بدل شوی دی.

د ښځو د حقونو دغه شبکه وایي، دغه وضعیت د طالبانو د حکومت او د هغوی د جنایتونو په وړاندې د نړۍوالې ټولنې د چوپتیا مستقیمه پایله ده.

دوی له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې هیڅ هېواد باید داسې رژیم په رسمیت ونه پېژني، چې ښځې یې له بنسټیزو بشري حقونو بې برخې کړې وي. طالبان باید په بشپړ ډول سیاسي او اقتصادي انزوا ته واچول شي او له هر ډول نړۍوال سفر او تعامل څخه دې ډډه وشي.

یادې شبکې په نړۍوالو محکمو غږ کړی، چې د طالبانو مشران باید د هغوی د بشریت ضد جنایتونو په له امله محاکمه شي.
د افغانستان د ښځو سیاسي مشارکت شبکې مشرې ترنم سیدي افغانستان انټرنشنل پښتو سره په خبرو کې وویل، افغان ښځې د شته ګواښونو سره، سره د خپلو حقونو لپاره مبارزې ته دوام ورکوي.

هغه وایي:« دغه ورځ زموږ لپاره یو فرصت دی، چې پر طالبانو او د هغوی په ملاتړو فشار زیات کړو.»

سږکال د ښځو نړۍواله ورځ په داسې حال کې نمانځل کېږي، چې نږدې څلور کاله کېږي په افغانستان کې طالبانو د افغان مېرمنو بنسټیز حقونه تر پښو لاندې کړي دي.

طالبانو په افغانستان کې د واک ترلاسه کولو ورسته پر ښځو یو لړ بندېزونو ولګول، نجونې یې له زده‌کړو محرومې کړې او ښځې یې له سیاسي ګډون او ان په ځینو مواردو کې له اقتصادي فعالیتونو هم منع کړې او پر نجونو یې د شپږم ټولګي پورته د ښونځیو او پوهنتونونو ټولې دروازې وتړلې.