هند پاکستان ته: نړۍ اوس په دې پوهېږي، چې د ترهګرۍ مرکزونه چېرته دي

د راپور له مخې، یاده پېښه د بولان سبۍ سیمې ته نږدې په شوران کې شوې ده او ټول تښتول شوي مزدوران ځايي اوسېدونکي دي.

وسله‌والو همدا راز د منجهو بند ځیني وسایط او ډمپر موټرې هم سوځولي دي.

په یوې بله پېښه کې بیا ناڅرګنده کسانو د کوټې کېچې بېګ د پولیسو حوزې ته لاسي بمونه غورځولي، چې له امله یې د پولیسو یوه موټر اور اخیستی؛ خو ځاني زیان یې نه دی اړولی دی. پولیسو ویلي، بریدګر پر موټرسایکل سپاره وو او له برید وروسته له سیمې تښتېدلي دي.

همدا راز د بلوچستان په خضدار سیمه کې هم وسله‌والو د یوې لویې لارې د ودانیزې پروژې پر کارکوونکو برید کړی او ټول ساختماني ماشینونه یې د پټرولو تر پاشلو وروسته ورته سوځولي دي.

بریدګرو تر اور اچولو دمخه د پروژې له کارکوونکو پوښتنې ګروېږنې هم کړې دي.

ځايي امنیتي چارواکو رسنیو سره په خبرو کې ویلي، چې د دغو تازه پېښو په تړاو یې خپلې څېړنې پیل کړې دي.

که څه هم د دغو وروستیو پېښو مسوولیت تر اوسه کومې وسله‌والې ډلې نه دی منلی؛ خو په بلوچستان کې فعاله د بلوڅ بېلتون پاله ډله په دې وروستیو کې د پاکستان حکومتي ودانیزې پروژې په نښه کوي.

هغوی د کاني زېرمو تر څنګ په بلوچستان کې د پاکستان د هر ډول اقتصادي او رغنیزو پروژو مخه نېسي.

دغه وسله‌والې ډلې په بولان کې پر اورګارډي خپل وروستي برید کې د پوځ په ګډون د پاکستان د امنیتي ادارو لسګونه کارکوونکي برمته کړل؛ نږدې پنځوس تنه یې ووژل او لسګونه نور لا هم ورسره برمته دي.

بلوڅ بېلتون پالو د پاکستان حکومت ته وخت ورکړی و، چې د بندیانو د تبادلې په برخه کې دې ورسره مذاکرات وکړي او که داسې ونشي؛ نو ورسره برمته نور کسان به هم د بلوڅ بېلتون پاله ډلې د محکمې د پرېکړو له مخې اعدام کړي.

په بلوچستان کې وروستیو امنیتي پېښو جدي اندېښنې راپورته کړې او د پاکستان امنیتي ادارو ته د بې غورۍ ګوتې نیول شوې دي.

پاکستان بیا طالبانو ته ګوته نیولې، چې پر دوی شوي ترهګریز بریدونه د هغوی تر سیورې لاندې په افغانستان کې پلان شوي دي؛ خو طالبانو بیا دغه ادعاوې رد کړې دي.

پاکستان په دې وروستیو کې د ترهګرۍ له جدي ګواښونو سره مخ دی.

خېبر پښتونخوا «ټي‌ټي‌پي» او بلوچستان ایالت د بلوڅ بېلتون پاله ډلې له لوري ورځ تر بلې نارامه کېږي.

په دغو دواړو ایالتونو کې د پاکستاني پوځیانو او وسله‌والو ترمنځ هره ورځ د جګړې خبرونه ترلاسه کېږي.

پاکستان کې زیاتېدونکې ترهګرۍ د دغه هېواد اقتصادي وضعیت او امنیت سخت اغېزمن کړی دی.

نوموړي د پنجشنبې په ورځ (د مارچ ۱۳مه) له متحده‌ایالاتو سره د ګرینلېنډ د یوځای‌کېدو په تړاو د پوښتنې په ځواب کې ویلي: «فکر کوم دا پېښه به رامنځته شي.»

ورته‌مهال مارک روټه د ټرمپ د دغو څرګندونو په غبرګون کې زیاته کړې چې نه غواړي ناټو په دغه بحث کې ښکېل کړي.

پر امریکا د ټرمپ له واکمنېدو سره نوموړي له متحده‌ایالاتو سره د ګرینلېنډ یوځای‌کېدل خپله یوه مهمه موضوع ګرځولې ده.

ټرمپ د خپلې واکمنۍ د دویمې دورې له پیل څخه مخکې ویلي و چې نوموړی هیله‌من دی څو ګرینلېنډ د متحده‌ایالاتو یوه برخه شي، ان که ډنمارک ووايي چې دغه ټاپو د پلور لپاره نه ده.

ګرینلېنډ چې د ستراتیژیکي موقعیت له پلوه غني معدني سرچینې لري او د ډنمارک خاورې یوه برخه ده، د امریکا د اوسني ولسمشر پام یې ځانته اړولی دی.

امریکا له ډنمارک سره په ۱۹۵۱ زېږدیز کال کې د یوې هوکړې له مخې په ګرینلېنډ کې خپلې پوځي اډې جوړې کړې او هلته یې خپل ځواکونه دېره کړي دي.

ټرمپ په ګرینلېنډ کې د امریکايي ځواکونو اډو ته په اشارې ویلي چې ښايي د دغو اډو د پیاوړتیا لپاره دغې سیمې ته نور ځواکونه هم واستوي.

د امریکا ولسمشر نوې څرګندونې دا په ګوته کوي چې نوموړی د یادې ستراتیژیکې ټاپو د نیولو په هڅه کې ناټو ښکېلوي.

ټرمپ له مارک روټه سره په دې لیدنه کې ویلي دي: «موږ له ډنمارک او ګرینلېنډ سره خبرې کوو او موږ باید دا کار وکړو. موږ د نړۍوال امنیت لپاره دغې سیمې ته واقعاً اړتیا لرو. زه فکر کوم چې له همدې امله ناټو باید په یو ډول ښکیل شي.»

خو روټه ټرمپ ته په ځواب کې ویلي چې د ګرینلېنډ د راتلونکي موضوع به نورو ته پرېږدي او زیاتوي: «زه نه غواړم چې ناټو په دې بحث کې ښکېل کړم.»

دې سره جوخت د ټرمپ د څرګندونو په ځواب کې د ګرینلېنډ لومړي وزیر موټ اګوده ویلي: «د متحده‌ایالاتو ولسمشر یو وار بیا زموږ د خاورې د یوځای‌کېدو مفکوره مطرح کړې ده. دا خبره باید ودرول شي.»

په داسې حال کې چې اکثریت ګریلېنډیان له ډنمارک څخه د جلاکېدو ملاتړکوونکي دي، خو نظرپوښتنې ښيي چې هغوی له متحده‌ایالاتو سره د یوځای‌کېدو مخالفت کوي.

د سعودي عربستان مطبوعاتي ادارې (اېس‌پي‌ای) د معلوماتو له مخې، په دې خبرو کې د اوکراین د کړکېچ د حل پر هڅو هم تمرکز شوی دی.

د ایس پي ای په وینا، ولیعهد د سعودي عربستان په ژمنتیا ټینګار وکړ چې د خبرو اترو د اسانتیا او د اوکراین وضعیت ته د سیاسي حل د ترلاسه کولو لپاره ټولې اړینې هڅې ترسره کړي.

د سعودي عرب مطبوعاتي ادارې زیاته کړې، د روسیې ولسمشر د دې هڅو لپاره خپل ملاتړ بیا تکرار کړ.

سعودي عربستان د اوکراین د شخړې د پای ته رسولو ګوربه دی، خو د رویټرز خبري اژانس د راپور پر بنسټ، د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي له قوله خبر ورکړی چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د اوربند وړاندیز ردولو ته چمتووالی نیسي او په وینا یې، هغه د متحده ‌ایالاتو ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته د دغه حقیقت له ویلو څخه وېره لري.

ټرمپ د پنجشنبې په ورځ (د مارچ ۱۳مه) خبریالانو ته په خپلې وینا کې زیاته کړې چې هېواد یې د کاناډا سرچینو ته هېڅ اړتیا نه‌لري.

هغه په دې تړاو څرګنده کړې ده: «موږ د کاناډا لرګیو، انرژۍ او ان موټرو ته هېڅ اړتیا نه‌لرو. موږ کافي سرچینې لرو او هرڅه خپله تولیدولای شو. کاناډا د یوه ایالت په توګه زمونږ لپاره ګټور کېدای شي، خو ولې موږ باید یو بل هېواد ته ۲۰۰ میلیارد ډالر ورکړو؟»

ورته مهال، د شنونکو باورونه دا دي چې د کاناډا پر وړاندې د ډونالډ ټرمپ دا توندې څرګندونې کولای شي د امریکا پر سوداګریزو سیاستونو او په راتلونکي کې له خپلو ګاونډیو هېوادونو سره د دغه هېواد پر چلند جدي اغېزې ولري.

ټرمپ دا څرګندونې وروسته له هغې چې نوموړي څه موده مخکې د خپل دولت د سوداګرۍ وزیر ته امر کړی و چې له کاناډا څخه پر واردېدونکو فولادو او المونیمو ۲۵ سلنه نوره تعرفه وضع کړي چې په دې سره به د دغو محصولاتو تعرفه ۵۰ سلنې ته ورسېږي.

همداراز، د کاناډايي موټرو پر وارداتو تعرفې هم د ۲۰۲۵ کال د اپرېل له ۲مې نېټې پلي کېږي.

هغه دا پرېکړه د انټاریو ولایت له لوري نیویارک، مینیسوټا او میشیګان ته د صادرېدونکي برېښنا پر ۲۵ سلنه تعرفې د غبرګون په ځواب کې کړې ده.

د یادونې ده چې وړمه ورځ د کاناډا ټاکلي لومړی وزیر مارک کارني د لېبرال ګونډ په ټاکنو کې تر خپلې بریا وروسته ویلي و چې ټرمپ غواړي پر کاناډا ولکه وکړي، خو دا هڅې به یې له ناکامۍ سره مخ شي.

زېلېنسکي د پنجشنبې په ورځ (مارچ ۱۳مه) ماښام مهال خبریالانو ته د وینا پرمهال وویل، چې روسیه د اوربند د منلو پر ځای شرایط وضع کوي او زیاتوي چې دا کار ښایي اوربند وځنډوي یا یې بیخي له منځه یوسي.

زېلېنسکي په دې تړاو څرګنده کړې ده: «په حقیقت کې پوتین لګیا دی د اوربند ردولو ته چمتووالی نیسي، ځکه که چېرې هغه ټرامپ ته ووايي چې جګړې ته دوام ورکوي او اوکراینیان لا هم وژني، وېرېږي.»

د اوکراین ولسمشر ټینګار کړی چې روسیه هڅه کوي څو د اوربند د پلي‌کېدو مخه ونیسي یا یې د بېلابېلو شرایطو په لګولو سره د اوږدې مودې لپاره وځنډوي او په وینا یې، دا شرایط به د دې لامل شي چې د اوربند واقیعت به ناممکن کړي.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د څرګندونو پر بنسټ، ریښتینی اوربند کولای شي له اوکراین سره مرسته وکړي ترڅو له اوسني وضعیت څخه ووځي او په پایله کې یې یوه تلپاتې او اوږدمهاله سوله رامنځته شي.

هغه ټینګار کړی چې د اوربند د ټينګښت په صورت کې بېلابېل هېوادونه کولای شي د اوکراین د راتلونکي امنیت په تړاو جدي مذاکرات وکړي او د جګړې د پای ته رسېدو لپاره یو پلان وړاندې کړي.

د اوکراین ولسمشر دا څرګندونې وروسته له هغې کوي چې له د ې مخکې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین ویلي و چې چمتو دی له اوکراین سره د لنډمهاله اوربند هوکړه وکړي، خو ټینګار یې کړی چې دا هوکړه باید د روسیې د غوښتنو پر بنسټ وي.