مولوي کبیر له افغان کډوالو سره د ایران او پاکستان کړنې ظالمانه وبللې

په فراه کې د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ادارې د صادراتو د پراختیا مدیر محمد عیسی رحماني د دغې ډلې تر واک لاندې ملي ټلویزیون سره په خبرو کې ویلي، چې تېر کال یې د فراه د ابونصر فراهي بندر له لارې نورو هېوادونو ته د صادراتو کچه لوړه وه.

د نوموړي په خبره، ۱۶۰ موټره صادرات يې د ۹ سوه زره ډالرو په ارزښت تر سره کړي دي.

هغه زياته کړې: « په دغه تېر کال کې ۱۶۰ موټره صادرات موږ درلودل، چې په دې کې بادرنګ، خربوزه، پیاز، غالۍ، سرب او ځينې نور توکي وو، چې دغه ایران عراق، متحده عربي اماراتو ارمنستان ته صادر شوي دي، چې ارزښت يې ۹ لکه ډالرو ته رسيږي.»

رحماني زياتوي، چې د دغه بندر له لارې يې د نورو کلونو په پرتله تېر کال ۶ سلنه په صادراتو کې زياتوالی راغلی او سږ کال هڅه کوي، چې دغه کچه نوره هم لوړه کړي.

نوموړي وايي، که د فراه لویه لار جوړه شي نو بهرنيو هيوادونو ته به د صادراتو کچه نوره هم لوړه شي.

الکسی اورچوک یادې روسي ورځپاڼې ته وویل، چې که څه هم افغانستان له ډیرو ستونزو سره مخ دی، خو دغه هیواد ډېر اقتصادي ظرفیت لري چې «روسیې ته انتظار باسي».

نوموړي زیاته کړه چې طالبان هم د روسیې په اړه مثبت نظر لري او د اقتصادي اړیکو پراختیا ته ډیر لېوال دي.

د روسیې د لومړي مرستیال وزیر وویل، چې روسیه له طالبانو سره اړیکه لري او دغه ډله د اقتصادي اړیکو پراختیا غوښتنه کوي.

الکسي اورچوک د روسیې له سترې محکمې ددغه هېواد د لوی څارنوال د تازه غوښتنې یادونه وکړه چې طالبان د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.

د روسیې دولتي خبري اژانس ریانووستي وړاندې رپوټ ورکړی و چې د روسیې ستره محکمه به د وري پر۲۸مه (۱۷ اپریل) په دې اړه پرېکړه وکړي.

د روسیې د لومړي وزیر مرستیال په دې مرکه کې چې د چارشنبې په ورځ خپره شوه، وویل چې که ستره محکمه د لوی څارنوال غوښتنه ومني، « له افغانستان سره به د اړیکو غوره فرصتونه پرانیزي».

نوموړي څرګنده کړه: « موږ غواړو چې افغانان ښه ژوند ولري او دا مساله به د روسیې د اقتصادي پراختیا او سوداګرۍ په برخه کې زموږ همکاري پراخه کړي».

الکسي اورچوک وویل، « دا کولی شي د لوژستیکي ظرفیتونو زیاتولو کې مرسته وکړي چې موږ یې په لټه کې یو».

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین د ۲۰۲۴ کال د ډسمبر پر۲۸مه نېټه د روسیې د ځینو قوانینو اصلاحات لاسلیک کړل چې له مخې به یې د ترهګرو سازمانونو پر فعالیت د لنډ وخت لپاره بندیز لرې شي.

د دغه قانون له مخې، د روسیې عدلي او قضایي ادارې ته اجازه ورکول کیږي چې طالبان په موقتي او مشروط ډول د ترهګرو ډلو له نوملړه وباسي.

د کډوالو ستونزو ته د رسیده ګۍ په برخه کې د طالبانو عالي کمیسیون وايي، چې د سې شنبې په ورځ ۱۷۶ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۶۴۹ تنو ته رسیږي، د هرات د اسلام کلا له لارې او د ۱۲۸۰ مساپرو په ګډون ۶۲ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۶۹ تنو ته رسیږي، د نیمروز ولایت د ورېښمو له لارې له ایران څخه راستتنه شوي دي.

یاد کمیسیون همدارنګه ویلي، چې تېره ورځ ۴۴ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۲۴۳ تنه وو د کندهار د سپین بولدک او ۷۲۵ کورنۍ چې د غړو شمېر یې ۳۵۰۰ تنه وو د ننګرهار د تورخم له لارې له پاکستان څخه راستنې شوې دي.

یاد کمیسیون ویلي، چې له ګاونډیو هېوادونو څخه راستانه شوي یو شمېر کډوال یې په لنډمهالو میشتغالو کې ځای پرځای کړي او یو شمېر یې خپلو اصلي مېنو ته لیږلي دي.

پر همدغه مهال د طالبانو تر واک لاندې باختر اژانس په تورخم کې د عمري میشتغالي د مسوول له قوله خبر ورکړی، چې له پاکستان څخه د راستنېدونکو کډوالو لپاره ۱۲ ټاکل شویو کمېټو د خوراکي توکو، روغتیا، ټرانسپورټ، مخابراتو، ثبت، اسنادو او پوهاوي برخو کې خپل خدمات ۲۴ ساعته کړي دي.

بل خوا د طالبانو د کډوالو او کورنیو چارو وزارت مسوولینو هم تورخم ته له پاکستان څخه د راستنېدونکو کډوالو ستونزو ته د رسیدو په موخه سفرونه کړي دي.

پر همدغه مهال د پښتونوخوا ایالت د کورنیو او قبایلو چارو وزارت ویلي، چې نن له سیال کوټ، ګوجروانوالې، راولپنډۍ، پېښور، اټک او خانوال څخه ۱۲۴۵ تنه افغانان د تورخم له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د پاکسان د کډوالۍ ادارې ویلي، چې له دغه هېواد څخه د افغان کډوالو د جبري ایستلو د دویم پړاو پرمهال په تېره یوه اونۍ کې ۱۱۳۷۱ افغان کډوال په جبري ډول ایستل شوي او دا لړۍ لا هم دوام لري.

رپوټ وايي، چې دغه سړی د پلورنځي یوې شاوخوا ۳۰ کلنې ښځینه کارکوونکې ته له شا ورنږدې شوی او دواړې اوږې یې ور ټینګې کړې دي.

د هوکایدو د فرهنګي رسنۍ د رپوټ له مخې، یاده ښځه په فزیکي توګه نه ده ژوبله شوې.

پولیس وايي، وروسته له دې چې یاد افغان لومړی د پلورنځي له ساحې ووت، وروسته بیا راغی، خو د پلورنځي یوه ساتونکي پولیسو ته زنګ وواهه او هغوی یې پرې خبر کړل.

رپوټ وايي، پولیس زر سیمې ته ورسېدل، پلټنه یې وکړه او د جرم له مستند کېدو وروسته یې یاد کس ونیوه.

رپوټ وايي، چې دغه ۶۶ کلن افغان خپل جرم منلی او ویلي یې دي، « هو، ما دا کار کړی دی».

پولیسو ویلي چې له یادې ښځې سره د تورن هیڅ پخوانۍ پېژندګلوي نه وه او اوس هڅه کوي د دغه عمل انګیزه او نورې احتمالي ورته قضیې هم وڅېړي.

تر اوسه روښانه نه ده، چې یاد افغان د نوموړې ښځې پر اوږو له لاس اېښودو څه هدف درلود.

د ازبکستان د سوداګرۍ خونې رییس داورون واخابوف او د طالبانو د روغتیا وزیر مولوي نور جلال جلالي ترمنځ د لیدنې پر مهال د روغتیا په برخه کې د همکارۍ، په ځانګړي ډول د غاښونو درملنې او درمل جوړونې په برخو کې ګډو پروژو باندې بحث شوی دی.

ازبکستانۍ رسنۍ وايي، طالبانو وړاندیز کړی، چې په ترمذ ښار کې د افغان غاښ ډاکټرانو (ډنټیسټانو) روزنه پیل شي او همداراز د غاښونو خدماتو شبکه پراخه شي.

د دغو کلینیکونو د پرانیستلو ترڅنګ طالبانو د ازبکستان د درملو صادراتو ته هم لیوالتیا ښودلې ده.

د ازبک سوداګرو له لوري وړاندیز شوی، چې په افغانستان کې د درملو د ثبت پروسه ساده شي او د یوه ځل وارداتو سیستم معرفي شي.

اټکل شوی چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د درملو او طبي وسایلو صادراتو ارزښت د کال تر پایه ۵۰ میلیونه ډالرو ته ورسېږي.